Zaterdag 23/11/2019

Geschiedenis

Amsterdam Museum schrapt term ‘Gouden Eeuw’ - en daar komt meteen kritiek op

Het Amsterdam Museum wil de term ‘Gouden Eeuw’ niet langer gebruiken. Beeld ANP

Het Amsterdam Museum gaat de term ‘Gouden Eeuw’ niet meer gebruiken, omdat die eeuw volgens hen lang niet voor iedereen een bloeiperiode was. Maar de keuze krijgt veel kritiek, ook in Vlaanderen. ‘Hier worden sporen uitgewist’, zegt N-VA-voorzitter Bart De Wever.

“De Europese manier van leven mag niet verdedigd worden. Ze mag zelfs niet bestaan, en de sporen ervan moeten uitgewist worden. Triest!”, stuurde N-VA-voorzitter Bart de Wever vrijdagochtend in een tweet. Hij deed dat als reactie op de beslissing van het Amsterdam Museum om de term ‘Gouden Eeuw’ voortaan niet meer te gebruiken.

Met die term wordt vaak verwezen naar een periode van bloei op het gebied van economie, wetenschap en kunsten in de 17de eeuw in Nederland. De eeuw wordt ook gezien als een belangrijke fase in de ontwikkeling van de westerse beschaving.

Historische werkelijkheid

Maar volgens het Amsterdam Museum, dat de geschiedenis vertelt van de Nederlandse hoofdstad, verbloemt de term de historische werkelijkheid. Want diezelfde periode is ook een tijd van grote armoede, oorlog, dwangarbeid en slavernij. Het hangt er dus maar van af vanuit wiens standpunt je het bekijkt, menen ze in het museum. “Vanuit het perspectief van de toenmalige machthebbers is de eeuw gouden”, stelt de museumdirectie in een persmededeling. “Maar wie bepaalt dat je een eeuw ‘goud’ noemt als vele van onze voorouders niet meedeelden in dat goud of slachtoffer waren van de honger naar macht en rijkdom, in de vorm van uitbuiting, moord en slavernij.”

De beslissing van het museum kreeg meteen kritiek. Het Nederlandse VVD-Kamerlid El Yassini zei in het NOS-journaal dat hij bijna van zijn stoel viel toen hij het nieuws vernam. “Ik heb liever dat het Amsterdam Museum uitlegt wat de Gouden Eeuw ons land heeft gebracht én wat de negatieve kanten ervan zijn. Maar daar is geen naamswijziging voor nodig. We moeten niet plotseling een Gouden Eeuw-gêne krijgen. Straks kennen we onze eigen geschiedenis niet meer.”

Dat lijkt ook waar N-VA-voorzitter Bart De Wever voor vreest. Volgens partijwoordvoerder Joachim Pohlmann is het schrappen van de naam een overdreven reactie. “Er zijn inderdaad negatieve kanten te vertellen over die 17de eeuw in Nederland. Maar je kunt altijd contextualiseren. Als je een term schrapt vanuit één welbepaald kader, is dat voor een stuk de geschiedenis herschrijven.”

Nationale identiteit

De Nederlandse historicus met Vlaamse roots Maarten Prak (Universiteit Utrecht) begrijpt de gevoeligheden. Hij geldt ook als autoriteit op vlak van de ‘Gouden Eeuw’. “Historici duiden wel vaker een lange en complexe periode aan met één term. Denk aan de middeleeuwen of de renaissance. Zo’n term is altijd een vereenvoudiging. Erachter schuilt een heel verhaal.”

Hij zag de voorbije jaren de term ‘Gouden Eeuw’ meer en meer in de Nederlandse publieke opinie opduiken. “Dat heeft vooral te maken met een behoefte aan nationale identiteit”, meent hij. “Aan het hebben van referentiepunten waar mensen een vorm van nationale trots uit halen. Voor een hele hoop mensen, die daar vroeger helemaal niet van wakker lagen, heeft die term nu te maken met hun identiteit.”

Tegelijkertijd is er, net zoals in het zwartepietdebat, een groep die vooral de schaduwkant van die periode ziet. “Mensen van wie de voorouders slachtoffer waren van slavernij herkennen zich niet in die term”, zegt Prak. “Het Amsterdam Museum merkt dat de bevolkingssamenstelling van de stad sterk veranderd is en dat veel mensen solidair zijn met de slachtoffers van slavernij. Daarom voelt het voor hen beter om het voortaan over de 17de eeuw te hebben.”

Dat is een legitieme keuze, meent Prak, maar ze heeft een prijs. “Die andere groep, die zich sterk associeert met de term en voor wie die iets positiefs betekent, heeft nu het gevoel dat het museum hen iets ontneemt. Dat het museum aan ‘de andere kant’ staat, zeg maar. De vraag is dus wat het museum, dat zegt iedereen te willen bereiken, die groep te bieden zal hebben.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234