Dinsdag 21/01/2020

Festivalitis

"Als we over veertig jaar nog een Jazz Middelheim willen organiseren, dan moeten we daar nu al aan werken"

Hiphopduo Yasiin Bey en Talib Kweli (Black star) mochten de eerste dag van Jazz Middelheim op Main Stage afsluiten. Beeld Wouter Van Vooren

Op Jazz Middelheim verwacht je jazz, maar op de eerste dag waren het hiphopppers Yasiin Bey en Talib Kweli, samen Black Star, die de Main Stage mochten afsluiten. Een rappende uitzondering op een jazzy regel? Of een nieuwe weg naar een bredere toekomst?

Jazz Middelheim blijft Jazz Middelheim. Een zittend publiek, dat aandachtig naar Mélanie De Biasio of Brussels Jazz Orchestra luistert. Behalve donderdag, dan. Toen mocht Black Star, het hiphopduo van Yasiin Bey (formerly known as Mos Def) en Talib Kweli, de Main Stage afsluiten. Voor een tent waar, per uitzondering, géén stoeltjes stonden opgesteld. Het leidde tot verwarring bij het trouwe Jazz Middelheim-publiek, dat 's middags stoeltjes van buiten de tent aandroeg om toch maar te kunnen zitten. 

Maar toen Black Star aantrad, moest het publiek toch rechtstaan. En dansen. "Dat vond ik niet leuk", zegt Marjolein Treist (43), die we kort even spreken voor De Beren Gieren aan hun set beginnen. "Het is ook gewoon raar: op Jazz Middelheim moet je komen om naar de muziek te luisteren, niet om te dansen." 

Bij de organisatie zijn ze echter heel tevreden met die ietwat ongewone openingsdag. Donderdag was dan wel niet uitverkocht, maar over de volle vier dagen had Jazz Middelheim een betere voorverkoop dan ooit. "Als je ziet hoeveel volk hier donderdag was, moet je besluiten dat we de juiste keuze hebben gemaakt", zegt programmator Kevin Devos. "We hadden hier heel veel volk over de vloer, en we hebben heel veel nieuwe mensen bereikt, mensen die nog nooit eerder naar Jazz Middelheim kwamen."

Niet alleen dankzij de hiphop van Black Star, overigens, maar ook dankzij artiesten als Taxi Wars, het jazzkwartet van dEUS-frontman Tom Barman, en Kamasi Washington, de nieuwe jazzgrootheid die zijn saxofoon eerder al uitleende aan rapper Kendrick Lamar. Devos: "Er is altijd een dag waarop we iets breder gaan in de programmering."

Rijke traditie

Twee jaar geleden stond punkicoon Patti Smith hier al, die toen duidelijk liet verstaan dat ze niet gediend was met een zittend publiek. "Dat is ook niet echt jazz, natuurlijk", vertelt Raoul Melis (49), die samen met zijn vrouw Sophie Coremans (48) al jaren naar Jazz Middelheim komt. Niet voor specifieke namen, zegt hij, maar voor het festival, en de jazz die hij er kan horen. "Waar ligt de lijn? Ik ben daar redelijk soepel in. Zo lang het toch een beetje bij jazz aanleunt, heb ik er geen probleem mee. Maar hiphop, daar heb ik niets mee. We hebben de eerste twintig minuten van Black Star van achteraan in de tent gevolgd, maar dan zijn we naar huis gegaan."

Die bredere programmatie is "een weloverwogen keuze", stelt Devos. "Jazz Middelheim heeft natuurlijk een rijke traditie, en die traditie moet je respecteren." Vandaar dat coryfeeën als Archie Shepp hier zondag ook staat. Net als Fred Hersch, op zaterdag, en Mélanie De Biasio, die hier gisteren stond. "Maar je moet ook blijven groeien. Iemand als Kamasi Washington spreekt een nieuw publiek aan, laat nieuwe mensen kennismaken met jazz."

Jazz Middelheim kan dus niet enkel teren op het verleden, maar moet ook werken naar de toekomst. "Als we over veertig jaar nog een Jazz Middelheim willen organiseren", aldus Devos, "dan moeten we daar nu al aan werken." 

Het publiek wil daar best in meegaan, maar wel met de nodige argwaan. "Onbekend is onbemind", lacht Hans Declercq (51), die al meer dan vijftien jaar naar het festival komt. "Maar ik heb Black Star toch niet echt bewust meegemaakt, het is minder mijn ding. Ik kom vooral voor Mélanie De Biasio en Philip Catherine. Bij zo'n muziek zit ik heel geboeid te luisteren. Dat is pure mindfulness. Terwijl iets als TaxiWars mij toch minder raakt. Maar dat wil niet zeggen dat dat hier mag staan. Alles evolueert."

Stoeltjes

Zolang er niet overdreven wordt, klinkt het. Want wie voor Kamasi Washington komt, of voor Patti Smith, is niet noodzakelijk geïnteresseerd in de rest van de artiesten. "Ze trekken een publiek aan dat niet geïnteresseerd is in de verschillende facetten van jazz, maar slechts voor één optreden komt", aldus Melis. En de stoeltjes blijven ook maar beter staan. "Als je vier dagen komt, heb je stoelen nodig", vindt Sophie Coremans. "Het is hier ook een ouder publiek. Als de organisatie niet oplet, kunnen ze veel vaste klanten verliezen."

Zo ver zal het vooralsnog niet komen, meent Devos. "Het is natuurlijk een aanpassing, als die stoeltjes worden weggehaald. Maar het is niet onze bedoeling om volgend jaar een volledig staand festival te organiseren. Al hangt het ook af van het aanbod. Want als je een band als Black Star kunt programmeren, kun je dat niet voor een zittend publiek doen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234