Dinsdag 10/12/2019

Dubbelinterview

"Als ik dans, laat ik alles los"

Zelden maakte een winnaar van een dansprogramma zo veel los als Malik Mohammed (R). Zijn finalesolo bracht jurylid/choreograaf Ish Ait Hamou (L) aan het huilen van ontroering, half Vlaanderen volgde. Beeld Stefaan Temmerman

Het mooiste tv-moment van de week? Toen de rauwe solo van So You Think You Can Dance-winnaar Malik Mohammed (22) choreograaf Ish Ait Hamou (28) tot tranen toe ontroerde. "Ik herken mezelf in hem. Alle klappen die we kregen, hebben ons enkel sterker gemaakt."

Het is een pakkend weerzien in brasserie Canal in Vilvoorde. Er wordt minutenlang omhelsd, gebruld en gedanst. Ish Ait Hamou en Malik Mohammed hebben een speciale band. Dat bleek zondag al tijdens de finale van de VTM-dansshow So You Think You Can Dance, die de freestylende hiphopper met de vingers in de neus won. Maliks guitige lach, werklust en ongeveinsde naturel zorgden ervoor dat vriend en tegenstander hem op handen droegen. En dat zonder ooit een klassieke dansopleiding te hebben gehad. Zijn laatste performance, over het vele vallen en opstaan in zijn leven, was zo puur dat jurylid Ish zijn tranen niet meer kon bedwingen.

Ish: "Je zag aan alles hoe graag hij die overwinning wou. Hij verdiende het ook. Malik heeft lang niet altijd een makkelijk parcours gehad, ook buiten het programma. Maar hij is steeds blijven vechten. Hij doet me denken aan mezelf toen ik jonger was. Ik zag hem dansen en zag de gelijkenissen. Dat raakte een snaar."

Een intrigerend uitgangspunt voor een gesprek over alles wat deze twee dansers bindt: van hiphopbattles tot opgroeien in twee verschillende culturen en alle hindernissen die daar mee gepaard gaan.

Ish: "Mijn achtergrond is heel belangrijk voor mij. De weg die mijn ouders hebben afgelegd, zorgt er mee voor dat ik vandaag ben wie ik ben."

Malik: "Ik zie het als een bron van motivatie. Mijn tijd in Kenia heeft mij dankbaarder gemaakt voor wat ik nu heb."

HUN ROOTS

Malik was acht toen hij van Kenia naar Boom verhuisde. Zijn moeder had een Belgische vriend leren kennen. "In België kreeg ze een job bij Sony aangeboden, in Kenia was er nul werk. De beslissing was snel gemaakt. Het is een van de schoonste momenten van mijn leven: mama die mij komt opzoeken en zegt dat ik eindelijk bij haar kan komen wonen."

De eerste acht jaar van zijn leven moest Malik het vaak zonder zijn moeder stellen. "Ze had de middelen niet om voor mij te zorgen. Ze was veel in het buitenland, op zoek naar werk." Hij zwierf ondertussen van huis naar huis in Mombasa en Nairobi, van familielid naar familielid.

Malik: "Sommige dingen zijn wazig, andere beelden staan in mijn geheugen gegrift. Ik heb bij nonkels, tantes en mijn oma gewoond. Zij hadden het ook niet gemakkelijk. Soms hadden ze maar één kamer. Dat was hun hele huis. Stoffen doeken zorgden voor een beetje privacy. Slapen deed je meestal op de grond. We waren met een stuk of tien neven en nichten, maar hadden slechts één bed. Als een tante het financieel niet meer aankon, verhuisde ik weer naar de volgende. Frustrerend: dan heb je net iets opgebouwd, moet je alles weer achterlaten.

"Ik heb daar vooral geleerd om afscheid te nemen. Als ze kon, kwam mijn moeder mij opzoeken. Ze heeft vaak geprobeerd om met ons tweetjes ergens te gaan wonen, maar dan viel haar job weg en stonden we weer op straat. Bij mijn oma, waar ik vlak voor de verhuis naar België heb gewoond, had ik het meeste stabiliteit. Daar had ik een bed en kon ik naar school."

Jurylid Ish Ait Hamou en winnaar Malik Mohammed. Beeld Stefaan Temmerman

Ish: "Toen ik jouw verhaal voor de eerste keer hoorde, begreep ik waar je kracht vandaan komt. Je bent snel volwassen moeten worden. Je moest jezelf redden, ook in België."

Malik: "Voor ik naar hier kwam, had ik nog nooit van België gehoord. (lacht) Ik kwam in een totaal andere wereld terecht. Vooral communicatie was in het begin een probleem. Zowel ik als mijn moeder spraken enkel Engels en Swahili. Ik heb me lang buitengesloten gevoeld. Ook op school, waar iedereen het vreemd vond dat ik bepaalde evidente dingen niet wist. Dat ik nog nooit over de Gulden-

sporenslag had gehoord. Mama deed haar best, maar zij moest hier ook haar weg zoeken."

Ish: "Ik heb ook ondervonden hoe moeilijk die mix van twee culturen kan zijn. En ik ben zelfs in België geboren. Mijn vader is als jonge kerel van Marokko naar West-Europa getrokken. Op zoek naar avontuur en een beter leven. In Frankrijk kreeg hij van kennissen te horen dat Vilvoorde een leuke plek was met veel jobs. Zo is hij hier in de staalfabriek beland.

"Ik sta van jongs af aan met één oriëntaals been in het leven, en één westers been. Dat zorgt ervoor dat je wankelt, heel je jeugd lang. Mijn opvoeding thuis botste vaak met wat ik buitenshuis meekreeg. Thuis moest ik met mijn rechterhand eten, dat is onze cultuur. Maar op school kreeg ik een klets als ik mijn vork niet links vastnam. En vice versa. Als kleine jongen weet je het dan niet meer."

Malik Mohammed en Ish Ait Hamou. Beeld Stefaan Temmerman

HUN BAND MET HUN OUDERS

Vandaag zien Ish en Malik vooral de positieve kanten van hun multiculturele achtergrond. Ish: "Het is de motor van elk succes dat ik al heb geboekt. Mijn vader heeft als twaalfjarige zijn geboortedorp vaarwel gezegd met amper een cent op zak. Te voet en op een ezel de bergen door, om vierduizend kilometer verder in Vilvoorde te belanden. Elke keer ik daar aan denk, spring ik recht en moet ik wel iets productiefs doen."

Ish verwerkte zijn roots zopas in zijn tweede roman. Cécile gaat over een Marokkaanse jongen, Djibril, die na de ontmoeting met een toeriste een beslissing neemt die zijn hele wereld zal veranderen, wegrukt van zijn thuis en familie. Voor de research van het boek trok Ish afgelopen zomer samen met zijn vader naar diens geboortedorp.

Ish: "Ik wilde het personage in mijn boek en zijn leefwereld in Marokko beter begrijpen. Die reis met mijn vader was een emotionele ervaring. Sindsdien stel ik me nog vaker de vraag: doe ik wel genoeg met de kansen die hij me heeft gegeven?

"Mijn vader moest vier kinderen opvoeden met een fabrieksloon, maar hij zorgde ervoor dat we nooit iets tekort kwamen. Ik mocht sporten, kreeg kleren en zakjes chips van de Aldi. Alles wat ik nu doe, doe ik ook voor mijn ouders. Als een eerbetoon."

Malik: "Ik zie het als een soort van terugbetaling. Ook al weet ik dat ik mijn moeder nooit echt zal kunnen terugbetalen voor alle opofferingen die ze voor mij heeft gedaan. Ik wil haar trots maken.

"Een echte vaderfiguur heb ik nooit gehad. Mijn biologische vader ken ik niet. Ik heb hem een keer ontmoet in Kenia, maar we hebben geen band. Meer kan ik daar eigenlijk niet over vertellen. Ik had wel een stiefvader die mij deels mee heeft opgevoed, maar dan op een meer afstandelijke manier. Hij reisde veel, dus hij steunde me vooral materieel. Hij is enkele jaren geleden gestorven. Ik ben hem heel dankbaar, maar achteraf bekeken had ik ook wel nood aan een emotionele vaderfiguur die mij dingen aanleerde."

Ish: "Logisch dat je dat mist."

Malik: "'Missen' is misschien niet het juiste woord. Hoe kun je missen wat je nooit hebt gehad? Maar ik vind het soms wel jammer. Wat ik nu vooral wil, is hard werken zodat mijn moeder financiële zekerheid heeft.

Ish: "(op vaderlijke toon) Zorg maar dat je wijs met je prijzengeld omgaat. (Malik won 25.000 euro met SYTYCD, KVDP.) Niet meteen beginnen uitgeven. Het geld dat ik verdiende met mijn eerste danslessen heb ik meteen gespaard. Het gevolg van mijn opvoeding. Als ik als kind meteen veel had gehad, was ik mogelijk een heel andere, foutere richting ingeslagen."

Malik: "Ik weet wat het is om geen geld te hebben. Nu ik het heb, wil ik niet meer terug."

HUN PASSIE VOOR DANS

Malik: "Het is vooral fijn dat mijn moeder nu heeft gezien dat je wel degelijk van dansen je job kan maken. Ze heeft me altijd gesteund, maar school kwam altijd voor. Op die manier hield ze me toch wat tegen om echt voor dans te gaan."

Ish: "Toen mijn ouders mij op mijn 22ste aanspoorden om toch mijn zesde middelbaar af te maken, zag ik dat oorspronkelijk niet zitten. Ik was al enkele jaren aan het dansen, onder invloed van de clips van Michael Jackson en enkele vrienden in Vilvoorde. Ik ben zelfs na mijn vijfde middelbaar een jaar naar de VS gereisd om het daar te proberen maken als choreograaf. Dan heb je geen zin om weer achter de schoolbanken te kruipen. Ik had schrik dat het mijn danscarrière zou verwoesten. Maar nu ben ik er blij om. Anders was ik nooit romans beginnen schrijven."

Malik: "Ik wil nu toch voluit voor dans gaan. (Malik studeerde tot voor kort voor leerkracht LO, KVDP) Mijn moeder is heel trots. Na de eerste liveshow van SYTYCD zei ze: "Ik ga je niet meer tegenhouden". Daarvoor had ze me vooral hiphop zien dansen, nu zag ze opeens dat je met dans alle richtingen uitkunt. Van de quickstep tot modern.

"Al blijft hiphop toch mijn grote liefde. Zo ben ik begonnen: samen met vrienden uit Boom naar underground-hiphopbattles. Ik rap ook en schrijf zelf muziek. In het Engels."

Ish: "Ik schrijf mijn boeken ook in het Engels. Omdat ik nu eenmaal meer affiniteit heb met die taal. Dat komt ook deels door de hiphopcultuur. Alle rappers waar je als tiener naar luisterde, op wiens muziek je danste, kwamen uit Amerika.

"Veel mensen onderschatten hiphop. Ze kennen de mooie geschiedenis van het genre niet. De dansstijlen komen echt voort uit revolutie, toen veel Afro-Amerikanen in de VS het moeilijk hadden. Het is een rijke cultuur, met als mooiste troef de hiërarchie. De wisselwerking tussen de oude en jonge generatie. Hoe oud ben je, Malik?"

Malik: "22."

Ish: "Ik ben 28. Dat betekent dat er van zijn kant sowieso respect is voor mij, omdat ik al meer levenservaring heb. Dat uit zich in hoe hij tegen me praat, hoe hij zich naast mij gedraagt. Het is een heel mooie ongeschreven regel. Een regel die mij veel geleerd heeft over hoe ik met anderen moet omgaan. Nederig zijn, ook al denk je dat je het beter weet."

Ish Ait Hamou en Malik Mohammed. Beeld Stefaan Temmerman

HUN VECHTLUST

Hoe ze zitten, lopen, met hun handen bewegen wanneer ze vertellen: aan alles merk je dat Malik en Ish geboren dansers zijn. Toch heeft het weinig gescheeld of we zaten hier met een voet- en basketballer te praten.

Ish: "Mijn broers begrepen eerst niet dat ik basket zou opgeven voor dansen. Dat was iets wat je deed op feestjes. Voorbeelden van profbasketters genoeg, maar dansers werden toen nog niet au sérieux genomen."

Malik: "Ik voetbalde ook heel graag. Voetbal is een taal op zich. Het was de perfecte manier om vrienden te maken toen ik nog bijna geen Nederlands kon. Toen ik een knieblessure opliep, dacht ik naïef genoeg dat dansen minder belastend zou zijn. Via een vriend uit Boom kwam ik terecht bij Let's Go Urban (een Antwerpse culturele organisatie, kvdp) en voor ik het wist was ik verkocht.

Dans is puur plezier. Als ik dans, laat ik alles los. Als ik freestyle, gooi ik al mijn gevoel in de bewegingen. Daarna weet ik zelfs niet meer wat ik gedaan heb."

Ish: "Vergelijk het met een trance."

Malik: "Voetbal is toch serieuzer. Vooral voor de ouders dan. Het was soms hard om als enige zwarte jongen op een plein te staan: tegenspelers die je harder tackelen, arbiters die enkel op jou fluiten, ouders die kwetsende dingen toeroepen omdat ze vonden dat ik de plek van hun zoon kwam innemen."

Ish: "Het klinkt erg, maar discriminatie was voor mij de normaalste zaak van de wereld als kind. Ik groeide op met drie zekerheden: in de winter was het koud, in de zomer was het warm en voor de buitenwereld was ik een Marokkaan. En dat laatste ging vaak gepaard met: 'Eikes, een Marokkaan'. Maar je kunt kinderen van elf dat niet kwalijk nemen. Ik heb me ook nooit een slachtoffer gevoeld."

Malik: "Alle klappen die je krijgt, maken je net sterker."

Ish: "Ergens ben ik bijna blij dat ik die discriminatie heb moeten overwinnen. Net daardoor sta ik heel open, minder hard in het leven. Problemen tussen culturen ontstaan vaak uit onbegrip. Daarom vind ik dans zo belangrijk. Daar zijn er geen muren. Zeker op hiphopbattles zie je alle nationaliteiten. Iedereen is daar maar met één ding bezig: dansen. En lachen."

Ish Ait Hamou en Malik Mohammed. Beeld Stefaan Temmerman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234