Zaterdag 07/12/2019

Film Fest Gent

‘Als iemand een dode vrouw nodig heeft, komen ze bij mij terecht’

Geraldine Chaplin (r.) naast Peter Van den Begin op de set van ‘The Barefoot Emperor’. Beeld rv

‘Uit luiheid’ is Geraldine Chaplin in de voetsporen van haar vader getreden en actrice geworden. Maar die luiheid heeft wel tot een indrukwekkende carrière geleid, die op Film Fest Gent wordt bekroond met de Joseph Plateau Honorary Award. Tegelijk gaat haar nieuwste film, The Barefoot Emperor, in première. ‘Iemand die niet de dochter van Charlie Chaplin is, heeft het ongetwijfeld erg moeilijk in de filmwereld.’

“Kijk, mijn vader heeft The Great Dictator gemaakt”, vertelt de 75-jarige actrice Geraldine Chaplin – dochter van – halverwege ons telefoongesprek. “En achteraf zei hij: als ik had geweten wat Hitler allemaal deed, had ik de film nooit gemaakt. Als hij had geweten van de concentratiekampen en al de gruwel, was The Great Dictator er nooit geweest. Maar Jessica is zo niet, denk ik. Zij zou The Barefoot Emperor sowieso hebben gemaakt.”

‘Jessica’ is Jessica Woodworth, de helft van het Belgisch-Amerikaanse filmduo dat ze vormt met haar echtgenoot Peter Brosens. The Barefoot Emperor is hun nieuwste film, een vervolg op het destijds uitstekend onthaalde King of the Belgians, waarin de Belgische koning (Peter Van den Begin) te voet door de Balkan trekt om te vermijden dat Wallonië de onafhankelijkheid uitroept. 

Thuis geraken de koning en zijn gevolg niet: in The Barefoot Emperor komen ze terecht in een sanatorium op het voormalige privé-eiland van de Joegoslavische dictator Tito. Van daar uit wordt een staatsgreep beraamd om een nieuw, neofascistisch Europa te creëren – met de Belgische koning als keizer.

Geraldine Chaplin. Beeld Getty Images

Weg van de wereld

Een van de figuren op het eiland is ‘Lady Liz’. Het personage wordt vertolkt door Geraldine Chaplin, voor wie de film duidelijk meer is dan een vervolg op de tragikomische roadmovie die King of the Belgians was. “Jessica bleek een soort visionair te zijn. Het was een heel vreemde ervaring: we zaten met zijn allen op dat eigenaardige eiland, en we hadden geen enkel idee van wat er in de buitenwereld gebeurde. Wat je in de film ziet, klopt ook echt: er zijn geen auto’s en geen tv, en ik heb zelf geen enkel idee hoe ik een mobiele telefoon moet gebruiken (lacht).

“We waren dus afgesloten van de rest van de wereld, en ondertussen maakten we een film over een vreemd, fascistisch ‘Nova Europa’. Toen we terugkwamen, bleek het verhaal van de film te zijn uitgekomen! Er was Salvini, er was Bolsonaro, noem maar op, ze zijn overal. Crazy! Dus daarom zeg ik: Jessica is een visionair. Daarom heb ik zo veel respect voor haar. Deze film is een politieke satire, en uiteindelijk blijkt het een documentaire te zijn, bij wijze van spreken.”

Toen Chaplin het aanbod kreeg om een (dubbel)rol te vertolken in The Barefoot Emperor, waren Jessica Woodworth, Peter Brosens en Peter Van den Begin nog nobele onbekenden voor haar. “Ik kende niemand. Ik had niemand ooit eerder ontmoet. Meer nog, ik had van niemand ooit gehoord. Toen Jessica me een rol aanbood, heeft ze me King of the Belgians opgestuurd. Ik ben verliefd op die film geworden. Ik flipte. Dus ik heb meteen ja gezegd op The Barefoot Emperor. Het was een instinctieve reactie.”

Een ‘echt’ beroep

‘Instinctief’ is een uitstekend adjectief om Geraldine Chaplin, de oudste van Charlie Chaplins acht kinderen uit zijn vierde huwelijk met de 36 jaar jongere Oona O’Neill, te omschrijven. ‘Eeuwig jong’ is ook een typering die, ondanks haar leeftijd, perfect toepasbaar is. 

Zelfs door de telefoon hoor je een soort kinderlijk enthousiasme in haar stem – “wonderful” is een woord dat ze vaak gebruikt, en uit haar mond klinkt het ook wonderbaarlijk – en als ze vertelt over haar indrukwekkende loopbaan, is ze de eerste om te benadrukken dat ze nooit over een carrièreplan beschikte. 

Geraldine Chaplin: ‘Zolang mijn rimpels me werk opleveren, wil ik geen facelift.’ Beeld /

“Toen ik klein was, wilde ik van alles worden: brandweerman, jockey, noem maar op. En mijn eerste grote liefde was ballet. Dat heb ik een tijdje gedaan. Het probleem was dat ik in mijn hoofd heel goed kon dansen, maar dat mijn lichaam dat idee niet altijd volgde. Dat sloeg een beetje tegen, als je een danscarrière wilt. Dus ben ik maar in de filmindustrie gestapt. Uit luiheid, denk ik. Ik vroeg me af wat ik kon doen, en zei al lachend tegen mezelf: ‘Iets gemakkelijk, zoals acteren. Met mijn naam zal dat wel redelijk eenvoudig zijn.’

“Het bleek nog te kloppen ook. De eerste stappen op de ladder van een acteercarrière gingen onwaarschijnlijk vlot. Ik had meteen een agent, die me zei: je moet meespelen in de volgende film met Jean-Paul Belmondo – op dat moment een van de grootste filmsterren. En mijn eerste film (‘Par un beau matin d’éte’, EWC) was met Jean-Paul Belmondo. Daarna had ik het geluk David Lean te ontmoeten en Doctor Zhivago te kunnen draaien, en toen was ik helemaal vertrokken en ben ik verliefd geworden op mijn beroep.”

Stuk klei

Je zou kunnen denken dat het een vloek is om de dochter van een legende als Charlie Chaplin te zijn – hoe kun je die naam in godsnaam eer aandoen? –, maar zijn beroemde dochter heeft dat nooit zo ervaren. “Je hóéft niet aan verwachtingen te voldoen”, vertelt ze. “De naam, de figuur ‘Charlie Chaplin’, is zo groot, zo enorm, zo uniek, dat er geen enkele manier is om dat te evenaren. 

“Ik heb ook niet de ambitie of het talent van mijn vader. Hij deed alles. Hij regisseerde, hij acteerde, hij schreef het script, hij deed de muziek, de montage... Alleen het camerawerk deed hij niet, maar enkel en alleen omdat hij op hetzelfde moment vóór de camera moest staan, denk ik. 

“Ik vrees dat ik niet zo getalenteerd ben. Ik vind het leuk om geregisseerd te worden. Ik zie mezelf als een anoniem stuk klei, dat door een beeldhouwer geboetseerd moet worden. Dat is wat de regisseur moet doen: ze moeten van mij het personage maken dat ze willen zien.”

Verder is Geraldine Chaplin vooral dankbaar de ‘dochter van’ te zijn. “Ik kus gewoon mijn beide handen omdat ik zo veel geluk heb. Want dat is zo: ik heb erg veel geluk gehad om de dochter van Charlie Chaplin te zijn. Mijn hele leven lang is die naam een grote zegen geweest. Op school haalde ik er al voordeel uit. Ik schreef het huiswerk van klasgenoten af, en in ruil beloofde ik hen dat ze Charlie Chaplin mochten ontmoeten. Mijn moeder zei altijd: jij heb erg vreemde vrienden. Want mijn vrienden waren altijd de besten van de klas. 

Charlie Chaplin in ‘The Great Dictator’. Geraldine: ‘Mijn vader had die film nooit gemaakt als hij wist welke misdaden Hitler had begaan.’ Beeld AP

“Mensen zijn dol op mijn vader. Hij was niet gewoon beroemd: mensen houden echt van hem. Toen mijn carrière begon, werd ik door iedereen behandeld als een dochter, als een kleindochter. Ik werd erg beschermd, en dat gebeurt niet vaak in de filmindustrie. De filmindustrie kan verschrikkelijk zijn. Iemand die niet de dochter van Charlie Chaplin is, heeft het ongetwijfeld erg moeilijk in de filmwereld.”

Net daarom was haar vader niet meteen voorstander van een filmcarrière voor zijn dochter. “Mijn vader zag het eerst niet zitten dat ik films ging maken. Hij kende de gevaren van de industrie. Hij wilde dat zijn kinderen een ‘echt’ beroep uitoefenden: architect, advocaat, dokter, bankier, zoiets. Maar toen ik eenmaal vertrokken was, werd hij een echte fan.”

Slechte films

Intussen heeft Chaplin meer dan 150 films gemaakt; weldra vertrekt ze naar Bolivië voor haar nieuwste project. Haar indrukwekkende loopbaan wordt op Film Fest Gent, waar The Barefoot Emperor in première gaat, bekroond met de Joseph Plateau Honorary Award. Niet onlogisch, als je bedenkt dat ze behalve in Doctor Zhivago (1965) en Robert Altmans Nashville (1975) ook meespeelde in de Spaanse klassieker Cría cuervos (1976), in Pedro Almodóvars meesterwerk Hable con ella (2002) en in de fantastische horrorfilm The Orphanage (2007) van de Spaanse regisseur Juan Antonio Bayona. “Ik weet welke films ik graag bekijk. En dat zijn ook de films die ik graag maak”, legt Chaplin uit. “Ik ga meestal af op mijn instinct.”

Bij wijze van voorbeeld vertelt ze over hoe ze Bayona ontmoette. Die regisseerde vorig jaar de Amerikaanse kaskraker Jurassic World: Fallen Kingdom, waarin Chaplin een rolletje had – net als in al zijn andere films. 

“Ik was in Madrid toen op een zondag plotseling iemand voor de deur stond. Een kleine kerel, een jonge gast, een tiener, eigenlijk, en hij zei: ‘Ik heb een script dat ik je graag wil laten lezen.’ Dus ik zei: ‘Oké, kom maar naar boven.’ Hij sprak met zo veel passie over dat script, hij ademde cinema, en ik heb meteen gezegd: ja, ik doe het. Die film bleek The Orphanage te zijn, en dat is een ongelooflijk succes geworden. Sindsdien denkt hij dat ik hem geluk breng, dus bij elke film die hij sindsdien heeft gemaakt, gaf hij me een rolletje. Ik hoop dat hij dat blijft doen.”

Geraldine Chaplin in ‘Hable con ella’ van Pedro Amodóvar. Beeld Collection Christophel

Toch is ze niet te beroerd om toe te geven dat haar instinct niet altijd de beste filmrollen oplevert. “Ik heb ook al een paar afgrijselijke films gemaakt. De meeste zijn eigenlijk heel slecht. Ik heb meer dan 150 films gemaakt, dus het is nogal vanzelfsprekend dat daar ook heel wat slechte films tussen zitten. Maar ik heb er ook al een aantal heel goede gemaakt. Ik ga je ook niet zeggen wat de slechte zijn – dat is nogal duidelijk, lijkt me. En de meeste ben ik gelukkig al vergeten.” 

Later vertelt ze over die keer dat ze een man speelde in een Spaanse horrorfilm. “Dat is een van de films die ik beter niet vermeld. Ik kan me de titel zelfs niet herinneren. Echt waar.” 

Jonge mensen

Dan staat ze liever stil bij de films waar ze wel trots op is. “Nashville van Robert Altman is een van mijn favoriete films aller tijden. En de films van Carlos Marques-Marcet vind ik ook fantastisch. Enkele jaren geleden heb ik met hem Anchor & Hope gemaakt: een buitengewone film van een bijzonder getalenteerde regisseur. Ik hoop dat we nog kunnen samenwerken.”

Als Chaplin, zoals haar vader dat wenste, een ‘echt’ beroep had uitgeoefend, “dan zou ik nu al met pensioen zijn. Maar ik werk nog heel veel. Sinds ik achteraan in de zestig was, kreeg ik steeds meer werk. Dat komt door mijn rimpels, geloof ik. Ik heb ongelooflijk veel rimpels. Als iemand een echt oude grootmoeder nodig heeft, of een overgrootmoeder, of een dode vrouw, komen ze bij mij terecht. (lacht) Veel andere actrices hebben een facelift gehad. Geen rimpels, dus. Zolang mijn rimpels me werk opleveren, wil ik geen facelift. Maar daarna wel. Dan laat ik mijn huid opspannen en doneer ik kilometers huid aan wie het maar wil”, grapt ze.

“Ik vind het verschrikkelijk om oud te zijn. Ik haat alles wat erbij komt kijken, en je lichaam dat achteruitgaat... Maar het positieve, voor mij toch, is dat het me werk oplevert. En ik werk graag. Maar als ik geen werk meer heb, vind ik dat oké. Ik heb mijn leven, ik heb mijn echtgenoot, ik heb mijn kinderen, ik kan me wel bezighouden.

“Ik houd niet van het gezelschap van oude mensen. Ik trek graag op met jonge mensen, die vertrouw ik meer, ik voel me meer op mijn gemak bij hen. Mijn generatie heeft van alles, vooral van de planeet, een rommeltje gemaakt. Maar ik gelóóf in jonge mensen, dat ook. Mijn dochter, bijvoorbeeld (de actrice Oona Chaplin, bekend van onder andere ‘Game of Thrones’, EWC), is erg bezig met de klimaatzaak. Ik denk dat dat nodig is.”

Chaplin probeert “antipolitiek” te zijn, “maar het lukt me eigenlijk niet. Ik heb een goed ontwikkeld gevoel voor onrechtvaardigheid, en ik zie zo veel onrechtvaardigheid dat ik er doodziek van word. Het zijn heel vreemde tijden. Heel slechte tijden.”

Een Spaans lief

Misschien stamt dat gevoel voor onrechtvaardigheid wel uit haar jeugd. Chaplin werd geboren in het Californische Santa Monica, omdat haar vader in Hollywood werkte. Maar toen hij in 1952 met zijn familie op vakantie naar Engeland vertrok, kreeg hij te horen dat hij niet meer welkom was in de States. “Hij werd ervan beschuldigd een communist te zijn, terwijl hij tot geen enkele politieke strekking behoorde, of wilde behoren. Hij was een humanist. Ik ben dat ook, denk ik.”

Geraldine Chaplin in ‘Ana y los lobos’ van Carlos Saura, een film die ook vertoond wordt op Film Fest Gent. Beeld INTERNET

De familie Chaplin bleef wat langer in Engeland en vestigde zich later in het Zwitserse Corsier-sur-Vevey, een klein dorpje aan de oevers van het meer van Genève. Daar woont Geraldine Chaplin vandaag opnieuw. “We zijn hier opnieuw komen wonen na de dood van mijn moeder in 1991. Zwitserland is altijd een beetje mijn thuis geweest.”

Haar jeugd in Zwitserland heeft Chaplin nog een groot voordeel opgeleverd: haar meertaligheid. Het is niet toevallig dat je, als je de hoogtepunten uit Chaplins loopbaan oplijst, behalve bij enkele Hollywood-producties vooral bij Europese en Spaanse titels uitkomt. Vooral de films die ze maakte met haar toenmalige partner, de Spaanse filmmaker Carlos Saura, zijn hoogtepunten op haar cv. 

“Ik heb het voordeel dat ik in verschillende talen kan acteren. Ik ben geboren in de VS, ook al heb ik de Engelse nationaliteit. We zijn naar Zwitserland verhuisd toen mijn vader uit de VS werd gesmeten, en daar moest ik Frans spreken – en ben ik mijn Engels vergeten. Daarna ben ik naar Spanje verhuisd om Doctor Zhivago op te nemen – een opnameperiode van veertien maanden was dat. Daar heb ik Spaans geleerd. En ik had een Spaans lief, dat hielp ook.

“Ik heb lang in Madrid gewoond. Mijn kinderen zijn Spaans, mijn echtgenoot is een Chileen, en mijn ex, Carlos Saura, is een Spanjaard. We waren niet getrouwd, maar we hadden wel een relatie. We woonden samen, we hebben samen een kind gekregen, en we hebben samen heel wat films gemaakt – vraag me niet hoeveel. Maar ik denk wel dat de films die we toen hebben gemaakt zijn beste zijn. (lacht) Nu, dat is gewoon mijn mening.”

Onder die films zit de eerder vermelde klassieker Cría cuervos en het uitstekende Ana y los lobos (1973), dat op Film Fest Gent ook wordt vertoond in het programma rond Spaanse klassiekers. 

Net als The Barefoot Emperor zal Chaplin ook deze film inleiden. “Dat gaat een pittige dag worden. Ik krijg ook de Joseph Plateau-prijs, en meteen daarna moet ik dus die twee films introduceren. Wat bij Ana y los lobos nogal moeilijk is, want ik herinner me niet veel van die film. Behalve dan dat het een heel goede film is. Mijn introductie zal misschien niet geweldig zijn, maar ik blijf wel even zitten om de film nog eens te bekijken.”

The Barefoot Emperor en Ana y los lobos spelen op zondag 13 oktober op Film Fest Gent, in aanwezigheid van Geraldine Chaplin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234