Donderdag 15/04/2021

BoekrecensieOrley Farm

Alles wat die oude Trollope zo leuk maakt, is in ‘Orley Farm’ ruimschoots voorhanden ★★★★☆

Anthony Trollope: verbale schermutselingen van hoog niveau. Beeld Bridgeman Images
Anthony Trollope: verbale schermutselingen van hoog niveau.Beeld Bridgeman Images

Wie wat tijd over heeft om een ouderwets omvangrijke roman te lezen, kan zijn hart ophalen aan Orley Farm van de 19de-eeuwse Engelse schrijver Anthony Trollope. Is het boek iets te dik? De kostelijke personages vergoeden veel.

Orley Farm is de elfde roman van Anthony Trollope. Na dit boek zouden er nog 36 romans volgen. Hij begon eraan op 4 juli 1860 en voltooide het werk op 22 juni 1861. Het was de dikste roman die hij tot dusver had geschreven, een werk van zo’n 400.000 woorden.

Toch is de erin vertelde geschiedenis vrij simpel. Een grootgrondbezitter laat bij zijn dood twee landgoederen na. Het ene wordt geërfd door zijn enige zoon uit zijn eerste huwelijk, het tweede landgoed, Orley Farm geheten, bescheidener van formaat, laat hij na aan de zoon uit zijn tweede huwelijk.

De eerste zoon vermoedt dat er sprake is van fraude bij het opstellen van het testament. Hij vindt dat hij ook Orley Farm had moeten erven en sleept zijn stiefmoeder voor de rechter, ervan uitgaand dat zij de fraude heeft gepleegd. Maar bij de rechtszaak trekt hij aan het kortste eind.

Twintig jaar later duiken er documenten op waaruit men zou kunnen opmaken dat de stiefmoeder toch valsheid in geschrifte heeft gepleegd, en opnieuw wordt zij voor de rechter gesleept. De laatste tweehonderd van de bijna achthonderd dichtbedrukte pagina’s besteedt Trollope aan die tweede rechtszaak.

Trollope was zelf zeer tevreden over Orley Farm. Hij zegt in zijn autobiografie dat het de beste plot bevat die hij ooit heeft bedacht. In die opmerking schuilt iets eigenaardigs, want precies halverwege de roman onthult hij zelf al hoe die plot in elkaar zit. Dat is een beetje jammer. Henry James viel daarover, en niet geheel ten onrechte.

Maar denk niet dat de roman daarom als een kaartenhuis in elkaar valt. Trollope heeft inmiddels zoveel interessante personages opgevoerd en subplots ge­creëerd dat je toch geboeid blijft doorlezen. Er zijn zo halverwege de roman nog allerlei loslopende jongedames en jongeheren die elkaar het hof kunnen maken. Een en ander resulteert ook in vaak prachtig en vooral ook komisch beschreven huwelijksaanzoeken.

Toch ben ik het wel eens met Trollope-biograaf John Hall, die Orley Farm karakteriseerde als ‘a somewhat sprawling novel’. De roman had er zeker bij gewonnen als hij wat compacter was geweest. Nu is er erg veel herhaling, en sommige passages (onder andere een uitgebreide beschrijving van blindemannetje spelen op kerstavond) hadden best achterwege mogen blijven. Anderzijds is het natuurlijk mooi dat zulke folkloristische gebruiken dankzij Trollope voor het nageslacht zijn bewaard.

Begrip kweken

Maar de tweede rechtszaak is schitterend beschreven. Trollope laat een keur van juristen opdraven, de een nog boeiender en eigenaardiger dan de ander. Vooral de advocaat Chaffanbrass is groots neergezet. Het is een personage dat ook al voorkomt in de roman The Three Clerks en dat later nogmaals zijn opwachting maakt in Phineas ­Redux.

Het is iemand die op een ongelooflijk sluwe wijze getuigen weet te intimideren, terwijl hij er toch uitziet als een onopvallend, sjofel kereltje. Vooral dankzij deze Chaffanbrass is de hele rechtszaak een farce, een bizarre komedie waarbij de waarheidsvinding het onderspit delft. De rechtszaak eindigt dan ook met een uitspraak die kant noch wal raakt, zoals de lezer inmiddels beseft.

Toch was Trollope, die 160 jaar geleden veel lof oogstte voor de beschrijving van de juridische complicaties van de zaak, er niet primair op uit om te tonen dat de rechtspraak niet deugde. Nee, hij wilde vooral begrip kweken voor de handel­wijze van de hoofdpersoon, stiefmoeder Lady Mason. Dat is hem heel goed gelukt.

Wie in deze tijd in quarantaine moet en dus ruim de tijd heeft om een ouderwets omvangrijke roman te lezen, kan zijn hart ophalen aan de vuistdikke pil. Na Barchester Towers en The Way We Live Now is het de derde roman van Trollope die uitgeverij IJzer op de markt brengt, in een voortreffelijke vertaling. Al wat Trollope zo leuk en boeiend maakt is hier ruimschoots voorhanden: grappige, maar ook louche en eigenzinnige personages die tot leven gewekt worden door uitmuntende dialogen en frequente verbale schermutselingen.

Een beetje zitvlees is vereist, maar dan kom je wel in een volstrekt andere werkelijkheid terecht dan in de barre, boze tijden waarin wij leven. Overigens met dien verstande dat er in de roman een pensionhoudster voorkomt die mevrouw Trump heet.

Anthony Trollope, 'Orley Farm', Uitgeverij IJzer, 766 p., 29,95 euro. Vertaling Marijke Loots. Beeld rv
Anthony Trollope, 'Orley Farm', Uitgeverij IJzer, 766 p., 29,95 euro. Vertaling Marijke Loots.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234