Donderdag 22/10/2020

InterviewAlicia Keys

Alicia Keys hield zich de afgelopen tijd vooral bezig met BLM en ze is, tot haar eigen verbazing, hoopvol

Alicia Keys: 'Het zijn allang niet meer alleen maar zwarte Amerikanen die zich laten horen tegen het politiegeweld.’Beeld James Bailey

Haar album Alicia moest ze uitstellen wegens corona. Het is er nu toch, iets aangepast. Met een positief geluid. ‘Ik zie om me heen dat de wil om elkaar uit de ellende te halen groter is dan ooit.’

Geen make-up. Het is het eerste wat opvalt als Alicia Keys begin februari de interviewkamer in het Londense Edition-hotel binnenkomt. Lippen, ogen, wimpers, wenkbrauwen en huid van de Amerikaanse soulster zijn onopgemaakt.

Haar actie #NoMakeUp op social media uit 2015 was dus geen bevlieging. Alicia Keys (39) is de laatste jaren minstens zo vaak in het nieuws als activist als als zangeres, en dat komt goed uit voor het gesprek. We spraken haar in februari, een maand voordat de release van haar nieuwe album Alicia én de publicatie van haar autobiografie More Myself gepland stonden (het album werd uitgesteld, het boek verscheen wel in maart). Toch hebben we op dat moment het album nog niet mogen horen en het boek niet kunnen lezen. Geen uitzondering in het mainstreamsegment in de huidige popwereld, waar zonder goed kennis te kunnen nemen van nieuw werk interviews van twintig minuten met grote sterren het maximaal haalbare zijn. 

Dat we toch opgetogen naar Londen afreisden in de precoronatijd, was omdat Alicia Keys meer is dan gewoon een succesvolle popzangeres die miljoenen platen heeft verkocht. Sinds ze twintig jaar geleden als 19-jarige de aandacht trok met de prachtige pianoballad ‘Fallin’’ viel ze ook buiten de glamourwereld op omdat ze werkelijk begaan is met het lot van de minder bedeelden in de wereld. Naast haar zangcarrière is ze ook actrice en tv-persoonlijkheid, en die rollen gebruikt ze om troost en hulp te bieden aan hen die het nodig hebben.

Zo ging een kleine twee weken voor het interview haar optreden tijdens de uitreiking van de Grammy Awards in Los Angeles nog de wereld rond. Die ochtend was basketbalster Kobe Bryant omgekomen in een helikoptercrash. Keys, die voor het tweede achtereenvolgende jaar de Grammy-tv-uitzending zou presenteren, stond erop het programma aan te passen.

“We waren allemaal diep geëmotioneerd, mijn optreden was een lastminute-improvisatie. Ik vond dat ik wat moest doen, en toen ik zag dat Boyz II Men er ook waren, wist ik dat we hun hit ‘It’s So Hard to Say Goodbye’ moesten brengen.”

Gastvrouw Alicia Keys en Boyz II Men op de Grammy-uitreiking. Beeld AFP

Snel reageren op de wereld om haar heen, niet bang zijn en zich vooral niet verstoppen achter slappe excuses, maar doorpakken waar nodig. Dat typeert Alicia Keys. “Nu wel ja, maar het duurde even. Ik denk dat die omwenteling ergens vijf jaar geleden heeft plaatsgevonden. Ik heb altijd best een makkelijk leven gehad. Opgroeien in New York, redelijk beschermd milieu. Rassenongelijkheid zag ik op tv, maar maakte ik eigenlijk niet aan den lijve mee.”

Keys kon ook in een vroeg stadium haar dromen verwezenlijken. “Succes in de muziek kwam vrij snel. Ik wist wat ik wilde, pianospelen en zingen en blijkbaar had ik ook het talent me met de juiste mensen te omringen.”

Dat talent heeft haar nooit in de steek gelaten. Ze komt over de vloer bij haar ‘hartsvriendin’ Oprah Winfrey, heeft het rechtstreekse nummer van Michelle Obama en mocht in 2011 lunchen in het Witte Huis. “Dat was een van de hoogtepunten in mijn leven. Bono, Barack Obama en ik. Met z’n drieën in de Oval Office. Er stond een gitaar. Bono zong ‘Norwegian Wood’ van The Beatles. Ik deed mee, Obama durfde niet, bekende hij. Maar hij zong uiteindelijk wel iets van Bill Withers.”

Meer zelfverzekerd

Het is natuurlijke hartstikke leuk, die omgang met de groten der aarde. “Maar ik vond ook dat ik er echt iets mee moest doen. Ik kon iets leren van deze mensen en anderen kunnen daar weer wat aan hebben. Ik wilde bijvoorbeeld niet langer bang zijn om te uiten wat me niet aanstaat in deze wereld. Ik stoor me al jaren aan het vrouwbeeld. De perfect opgemaakte vrouw is door mannen bedacht. Waarom durf ik, en met mij veel vrouwen, niet naar buiten zonder ons te hebben opgemaakt? Wat een onzin eigenlijk. Ineens had ik daar geen zin meer in. Dus begon ik met die hashtag NoMakeUp.”

Niet dat ze zich al vijf jaar niet meer opmaakt. “Maar ik maak zelf wel uit wanneer ik er zin in heb.” Dat ze met zoiets eenvoudigs zo veel teweeg kon brengen, sterkte Keys in de gedachte dat ze meer uit haar comfortzone mocht komen. “Het idee om een boek te schrijven kwam daar ook uit voort. Oprah zei het al: ‘Weet je hoe je jezelf goed kunt leren kennen? Door alles op papier te zetten.’”

Dat heeft Keys de afgelopen jaren gedaan en het resulteerde in More Myself – A Journey. Heeft werken aan het boek haar songschrijven ook veranderd?

“Ja. Ik voel me veel zekerder van mezelf en werk veel makkelijker met anderen samen. Op Alicia werk ik in bijna ieder nummer weer met iemand anders. Producers, rappers, zangers. Vroeger zou ik als de dood zijn. ‘O, Ed Sheeran vindt het vast niks waar ik mee aankom.’ Nu heb ik zelf al de contouren van een liedje of een tekst en die gooi ik er gewoon uit. Graag of niet.”

Veel heeft Keys ook geleerd van Jay-Z. De rapper vroeg haar in 2009 mee te zingen op een nummer dat hij speciaal voor de stad New York had gemaakt. “Ik was vereerd en dacht dat ik mijn partij voor ‘Empire State of Mind’ goed had ingezongen. Maar ’s avonds belde hij me op. Ik moest terugkomen. Het was prima, maar wilden we echt concurreren met Frank Sinatra’s ‘New York, New York’, dan moest het beter.”

“Ik ging toch een beetje nerveus terug. Bedacht ter plekke een brug in het nummer: ‘Put your lighters in the air’ en we vielen elkaar van blijdschap en opluchting in de armen.”

Maar hoe trots ze ook was op de samenwerking, zelf zou ze het liedje nooit live kunnen spelen, want daarvoor had ze Jay-Z zelf nodig. “Vandaar dat ik een eigen pianoversie opnam.” ‘Empire State Of Mind’ kreeg in New York ondertussen een tweede leven, als troostmuziek voor de zorgmedewerkers. “Het schalde van de balkons en op tv zag ik beelden van dansende verplegers. Echt ontroerend.”

Misstanden

We zijn inmiddels meer dan een half jaar verder. Covid-19 is nog alomtegenwoordig, maar het album Alicia is nu dan toch verschenen en we mochten als aanvulling op de twintig minuten in Londen, vijftien minuten met de zangeres bellen. Hoe heeft ze het afgelopen half jaar beleefd, wachtend op het moment dat ze Alicia met de wereld kon delen?

“Ik heb me meer dan ooit druk gemaakt om de misstanden hier”, zegt ze. Keys heeft zojuist weer het nieuws gehaald. Dit keer was het haar (vanwege social distancing gefilmde) optreden tijdens de opening van het American football-seizoen. In de opnamen volgde na beelden van gebalde vuisten en andere Black Lives Matter-symboliek een vertolking van ‘Lift Every Voice and Sing’. Een gospelliedje van meer dan een eeuw oud, waarin de wens voor vrijheid en meer gelijkheid voor zwarte Amerikanen wordt verwoord. Het lied eindigde met het woord VOTE groot in beeld, een oproep om te gaan stemmen.

“Dat liedje ‘Lift Every Voice and Sing’ is de laatste jaren uitgegroeid tot een soort alternatief volkslied voor de zwarte Amerikaan’, het leek ook de American footballbond een mooie geste in deze tijd om het te zingen, in plaats van een zoveelste ‘Star Spangled Banner’.

“Black Lives Matter heeft me de afgelopen maanden enorm beziggehouden. Mijn album is al eerder opgenomen, voordat hier de protesten losbarsten na de moorden op George Floyd, Breonna Taylor en Jacob Blake. Ik had na de dood van Michael Brown in Ferguson al een liedje geschreven, ‘Perfect Way to Die’,  waarin ik mijn woede over het politiegeweld tegen zwarte Amerikanen verwoordde. Dat was vijf jaar geleden, en ik wilde het nummer  eigenlijk niet op Alicia zetten. Het was immers een oude kwestie en het zou de positieve boodschap van de plaat onderuithalen. Die boodschap was: wees jezelf, kom voor jezelf op, laat je niet in hokjes duwen maar doe waar je je prettig bij voelt.” 

Maar toen werd in maart Breonna Taylor door de politie vermoord en een paar maanden later George Floyd. ‘Perfect Way to Die’ was ineens weer actueel en paste eigenlijk erg goed tussen de andere liedjes.

Alicia Keys had net het idee dat het wat beter ging in Amerika. “Het einde van Trump leek in zicht. Ik voelde overal om me heen echt meer positieve vibes en werd ook helemaal niet zo uit het veld geslagen door Covid-19. Ik zag aanvankelijk juist de onderlinge samenhorigheid groter worden.”

Alicia was een mooie weerspiegeling van dat positieve gevoel, maar na de moorden moest Keys toch ingrijpen, vond ze. “Meteen heb ik ‘Perfect Way to Die’  toch op het album gezet. Die titel moet je natuurlijk ironisch zien. Er is geen perfecte manier om te sterven door politiegeweld, maar voor de moeder in het liedje die haar zoon verliest, is de gedachte aan het laatste, gelukkige, beeld van haar zoon een troost.” 

Wat toch even de vraag oproept of ironie wel de juiste stijlvorm is om zo’n heftige kwestie mee te benoemen. “Ik kan niks beters bedenken. Gewoon realistisch beschrijven wat ik voel bij zulke gruwelen kan ik echt niet aan. Om de ernst van sommige situaties weer te geven, werkt bij mij ironie het best. Die schept nog een beetje afstand.”

Het gekke is, vindt Keys, dat ze ondanks alles positiever is dan ooit. “Armoede neemt toe, de rassenongelijkheid is nog altijd gruwelijk en van die pandemie zijn we nog lang niet af. Maar ik merk dat mensen wel assertiever worden en steeds minder voor lief nemen. De bewustwording wordt groter. Vaak had ik het idee dat iedereen alles maar onderging. Dat steeds meer mensen zeggen: stop, nu is het genoeg, vind ik hoopgevend. Ik weet niet of muziek in algemene zin een rol speelt in de transitie die we nu doormaken, laat staan mijn muziek. Het zijn allang niet meer alleen maar zwarte Amerikanen die zich laten horen tegen het politiegeweld.”

Daarom past de positieve sfeer van het album juist goed bij deze tijd. “Ik zie om me heen dat de wil om elkaar uit de ellende te halen groter is dan ooit. Als de liedjes op Alicia daar een klein beetje aan kunnen bijdragen, ben ik al tevreden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234