Woensdag 29/01/2020

PODIUM

Alain Platel kapittelt Poolse regering die toneel met pauselijke seksscène niet wil subsidiëren

In het stuk 'Klatwa' zit een scène met een fellatio op een beeld van paus Johannes Paulus II. Beeld Teatr Powszeceny

De Poolse regering heeft de subsidies van het Dialog Festival in Wroclaw geschrapt. Steen des aanstoots is een toneelstuk waar abortus aan bod komt en waarin een scène zit met een fellatio op een beeld van paus Johannes Paulus II. Kan niet, zegt Alain Platel die ook in Wroclaw optreedt. "Het theater is één van die weinig ons resterende plekken van Grote Vrijheid die we absoluut moeten koesteren."

Het toneelstuk Klatwa, losjes gebaseerd op een stuk uit 1899 van Stanisław Wyspiański, vertelt het verhaal van een meisje in een Pools dorpje dat twee kinderen heeft van een priester. De woede richt zich niet tot de priester, maar tot het meisje dat uiteindelijk gestenigd wordt. De Kroatische regisseur Oliver Frljić bewerkte Klatwa ('De vloek') en onderzoekt zo de relatie tussen de Poolse overheid en de katholieke kerk en veroordeelt het niet ingrijpen tegen seksueel misbruik door priesters.

Het stuk ging al in februari in première, maar was meteen erg controversieel. In een scène doet een acteur alsof hij orale seks heeft met een plastieken beeld van de overleden Poolse paus Johannes Paulus II, terwijl die een bordje draagt met de boodschap 'verdediger der pedofielen'. In een andere scène vraagt een actrice zich af of het legaal is geld in te zamelen voor de moord op de rechts-conservatieve politicus Jarosław Kaczyński. En dan is er ook nog het meisje dat praat over haar plannen voor abortus, nog steeds illegaal in Polen.

Genoeg stenen dus aanstoots voor veel Polen, waardoor het toneelstuk dit voorjaar al voor discussie en ophef zorgde. Maar het is wel een maatschappelijk interessant en belangrijk werk, oordeelde het Dialog Festival in Wroclaw, en daarom kreeg het een plaats in de programmatie. 

Financieel gat

Maar dat breekt het theaterfestival nu zuur op. Het Poolse ministerie van Cultuur en Nationaal Erfgoed besliste zijn subsidies van een half miljoen Poolse Zloty (bijna 120.000 euro) in te trekken. Dat financieel gat krijgt de organisatie niet meer gedicht enkele weken voor de start van het festival. Daarom besliste men noodgedwongen drie andere Poolse toneelstukken te schrappen.

Tomasz Kirenczuk, programmator van het Dialog-Wroclaw Festival, hekelde in een 
open brief de beslissing van het ministerie. "Dit is een pure politieke actie gericht op het beperken van de vrijheid van artistieke expressie, een voorbeeld van economische censuur en een poging tot intimidatie van de theatergemeenschap in Polen."

Alain Platel gaat toch naar Wroclaw om het Poolse theaterfestival te steunen. Beeld rv

Kirenczuk krijgt ook de steun van Alain Platel en Frank Van Laecke, die met Les Ballets C de la B met twee producties - En avant marche! en Nicht Schlafen - op het Dialog Festival staan. Platel en Van Laecke hebben zich afgevraagd of ze nog wel naar Wroclaw moeten gaan, schrijven ze in een open brief, maar zullen dat toch doen om zo te kunnen deelnemen aan het debat. 

"Wat op dit ogenblik in Polen gebeurt is ook al voelbaar op vele andere plekken in Europa en in de wereld: het decimeren van subsidies voor cultuur, onderwijs en welzijn om die dan wél te investeren in de bedrijfswereld of de veiligheid en het militaire apparaat. Maar ook: de impliciete of expliciete controle die politici wensen te krijgen op de inhoud van culturele activiteiten die op bepaalde plaatsen meer en meer zichtbaar wordt."

Conservatief

Volgens Platel en Van Laecke worden daarbij erg vaak conservatieve ethische criteria gehanteerd. En dat vloekt met het wezen van theater. "Het (theater-)podium is van oudsher altijd de plek geweest waar persoonlijke én maatschappelijke trauma's, wonden, vragen en problemen worden aangekaart en voorgesteld. Soms op een scherpe uitdagende manier, dan weer via allerlei metaforen." Het publiek weet dat ook, schrijven ze. "Het is trouwens vaak omwille van die reden dat mensen naar het theater gaan! Het is één van die weinig ons resterende plekken van Grote Vrijheid die we absoluut moeten koesteren."

Het Dialog Festival wist trouwens op voorhand al dat de Poolse overheid moeite zou kunnen hebben met Klatwa. Om het stuk te programmeren, gebruikte men de subsidies niet. Het gezelschap zou betaald worden met de inkomsten van de verkoop uit tickets. Maar dat mocht dus niet baten. Klatwa blijft ondertussen wel gewoon op het programma staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234