Woensdag 19/02/2020

Libris Literatuur

Adriaan Van Dis triomfeert bij Libris met moederroman

Adriaan van Dis voor de uitreiking van de Libris Literatuurprijs.Beeld ANP

Voor zijn veelgeprezen moederroman 'Ik kom terug' heeft tv-coryfee Adriaan van Dis (68) zojuist de Libris Literatuurprijs opgestreken. Geen verrassing. Maar de jonge vrouwelijke garde blijft wél op haar honger. 

"'Een uitzonderlijke roman, die op tragikomische wijze naar de kern van het menszijn graaft", zo prijst de vakjury 'Ik kom terug' van Adriaan van Dis de hemel in. Juryvoorzitter en Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes drukte met een big smile Van Dis de cheque van 50.000 euro in de handen, aangevuld met een bronzen legpenning van Irma Boom.

Van Dis' autobiografische roman is bekroond tot 'beste oorspronkelijke Nederlandstalige roman' van het voorbije jaar. Het boek ontstond na een merkwaardige afspraak tussen hem en zijn destijds 98-jarige moeder: "Zij vertelt hem haar verhaal en in ruil bezorgt hij haar de pillen die een zachte, vredevolle dood garanderen."

Opnieuw kiest de Libris Literatuurprijs - trouw aan zijn traditie - dus voor een prestigieuze mannelijke winnaar met uitstraling. Van Dis leek in het chique Amsterdamse Amstel Hotel het gedroomde pronkstuk. Hij stond al voor de derde keer op de shortlist (met 'Indische duinen' en 'Tikkop') maar mag nu eindelijk triomf vieren. Op de Libris-erelijst is Van Dis de opvolger van Ilja Leonard Pfeijfer.

Adriaan van Dis (68) was vooraf beschouwd als de te kloppen man. Met verve haalde hij het van zijn vijf medegenomineerden, waaronder de enige resterende Vlaming Peter Terrin en zijn formule 1-roman 'Monte Carlo'. Maar ook Gustaaf Peek bleef op zijn honger met zijn bejubelde zinnelijke roman 'Godin, held'. Net als Kees 'T Hart met het satirische 'Teatro Olimpico' en de twee vrouwelijke genomineerden Esther Gerritsen ('Roxy') en Niña Weijers (en haar kunstenaarsroman 'De consequenties').

De keuze voor Van Dis lijkt te contrasteren met het juryrapport dat "een aflossing van de wacht" in het vooruitzicht had gesteld. Vooral de vrouwelijke auteurs leken een voetje voor te hebben: "Het viel de jury op hoeveel jonge, vrouwelijke debutanten het voorbije jaar heeft opgeleverd die niet alleen qua kwantiteit, maar ook qua literaire kwaliteit menig mannelijke vakgenoot ver achter zich lieten." Bij de finale rekensommetjes viel het anders uit.

Het in de pers uitstekend onthaalde 'Ik kom terug' leest als een bijzondere kruising van autobiografie en gesprekken met een haast journalistieke ondertoon. De laatste vijftien jaar van haar leven kreeg Van Dis nochtans "een geweldige hekel" aan zijn moeder. Pas wanneer ze over haar traumatiserende detentiejaren in een Jappenkamp praat, breekt de dijk.

"Empathie kan ook pijnlijk zijn, bedenkt de schrijver in 'Ik kom terug', en het is precies de precieuze beschrijving van deze pijnlijkheid, zowel voor hem als voor zijn moeder, die deze roman zo uitzonderlijk maken", noteert de jury, met daarin ook De Morgen-recensent Marnix Verplancke en verder schrijfster Maria Goos, hoofddocent moderne Nederlandse letterkunde VU Amsterdam Jacqueline Bel en auteur en NRC-criticus Rob van Essen.

Van Dis debuteerde in 1983 met de novelle 'Nathan Sid', bekroond met het Gouden Ezelsoor. In de beginjaren negentig schreef hij een aantal reisromans, waaronder 'Het beloofde land'. In 1994 verscheen de roman 'Indische duinen', over een in Nederland geboren zoon van een Indische familie die wordt opgevoed in de sfeer van verzwegen leed. Dit succesvolle boek werd bekroond met de Gouden Uil (1995) en de Trouw Publieksprijs en genomineerd voor de Libris-prijs, de AKO-prijs en de Aristeion-prijs.

Bekend zijn ook de roman 'De wandelaar' (2007) en 'Tikkop' uit 2010. Eind november 2011 publiceerde hij 'Stadsliefde', waarin Parijs centraal stond. Veel faam verwierf hij destijds met zijn literaire talkshow 'Hier is...Adriaan van Dis' bij de VPRO.

Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234