Maandag 20/09/2021

InterviewTheater Aan Zee

Actrice put uit ervaring als palliatief verpleegster voor monoloog: ‘Ik zoek altijd het existentiële op’

Elise Bundervoet: ‘In de woon-zorgcentra zag ik dingen waarvan ik dacht: dit kan niet, dit mag niet gebeuren.’ Beeld Bob Van Mol
Elise Bundervoet: ‘In de woon-zorgcentra zag ik dingen waarvan ik dacht: dit kan niet, dit mag niet gebeuren.’Beeld Bob Van Mol

Vijftien jaar nadat ze doorbrak in het legendarische Buiten de zone, stopte Elise Bundervoet met acteren om in de zorg te gaan werken. Maar op Theater Aan Zee staat ze weer op de planken: haar monoloog De dag die komt werd geïnspireerd op haar ervaringen als palliatief verpleegster.

“Ik schrik daarvan”, zegt Elise Bundervoet (51) als we haar, noblesse oblige, vragen of ze vaak nog wordt aangesproken op Buiten de zone (1994-1996). “Dat is ongelooflijk. Onlangs kwam een dertiger naar mij en zei: ‘Jij lijkt zo hard op Roxanne uit Buiten de zone.’ Toen ik hem zei dat ik Roxanne was, stierf hij bijna. (lacht) Buiten de zone was fenomenaal. En een mijlpaal.”

Maar Roxanne was niet Bundervoets eerste rol. In 1992, toen ze net was afgestudeerd aan het Gents Conservatorium, speelde ze voor Kollektief D&A in Melanckoly. “Een monoloog over een vrouw die afscheid nam van haar man, een schipper die was verdronken op zee.” Bijna dertig jaar later speelt Bundervoet opnieuw een monoloog, en opnieuw vertolkt ze een vrouw die afscheid moet nemen van haar geliefde. “Au fond is het een liefdesverhaal. Ik speel een vrouw, een verpleegkundige die haar partner verzorgt. Hij is onverwacht ziek geworden, als een donderslag bij heldere hemel, en hij is stervende.”

De dag die komt gaat vrijdag in première op Theater Aan Zee. De tekst werd geschreven door auteur Peter Terrin (Post mortem), maar is toch heel persoonlijk, vertelt Bundervoet. “Het verhaal is gebaseerd op dingen die ik gezien en beleefd heb. En daaruit is een verhaal ontstaan. Ik heb aan Peter gevraagd om dat verhaal neer te schrijven, in de juiste vorm te gieten. Temeer omdat ik enorm graag de boeken lees van Peter, zijn schrijfstijl intrigeert me.”

In 2010 stopte Bundervoet met acteren. Ze begon aan een opleiding om verpleegster te worden. Drie jaar later begon ze aan haar nieuwe leven in het Sint-Lucasziekenhuis in Gent. “Ik werkte op de palliatieve afdeling. Dat was een heel bewuste keuze. Ik zoek altijd het existentiële op, ook als actrice. An sich is de zorg op palliatieve niet anders dan op andere afdelingen, maar je komt wel met meer zaken in aanraking. Niet alleen met de fysieke aspecten van patiënten, maar ook met psychosociale en spirituele. Je staat daar niet alleen als verpleegster, maar ook als mens.”

Artsen Zonder Grenzen

Twee jaar geleden besloot Bundervoet toch opnieuw te gaan acteren. “Tijdens mijn opleiding ging ik elke dag naar de les, en blokte ik tot middernacht. Daardoor miste ik het acteren niet. En toen ik als verpleegster begon, ging er een wereld voor mij open: toen miste ik het ook niet. Maar na verloop van tijd kom je verhalen tegen die toch de actrice in mij triggeren. Dat had ik niet verwacht.” Ze was onder andere te zien in De luizenmoeder, en begon toen al aan de voorbereidingen voor De dag die komt. En toen kwam corona.

“Het was een evidentie dat ik terug in de zorg ging. Ik moet ook leven, hè. Als ik het werken in de zorg niet had gehad, wist ik niet hoe ik het gedaan zou hebben. En ik doe het graag.” Ze reageerde op een online oproep van Artsen Zonder Grenzen. “Ze zochten verpleegkundigen voor de covid-missie in België, in de woon-zorgcentra. Ik ben daar meteen op gesprongen. Wij gingen naar woon-zorgcentra die hulp vroegen. En dan zochten we onder meer uit: wat is er nodig? Welke kennis, welk materiaal? Hoe scheiden we besmetten van niet-besmetten? Dat heeft tot eind mei vorig jaar geduurd.”

Bij de tweede lockdown, toen de cultuursector opnieuw op slot ging, keerde Bundervoet terug naar de woon-zorgcentra: ze heeft er tot mei dit jaar gewerkt. “Als ik dat had gewild, had ik er nu nog kunnen werken. 24 op 24, 7 op 7. Er is een gigantisch tekort aan personeel. Het is echt dramatisch.

Bundervoet: ‘Werken op de palliatieve afdeling was een heel bewuste keuze. Ik zoek altijd het existentiële op, ook als actrice.’ Beeld Bob Van Mol
Bundervoet: ‘Werken op de palliatieve afdeling was een heel bewuste keuze. Ik zoek altijd het existentiële op, ook als actrice.’Beeld Bob Van Mol

“In sommige woon-zorgcentra zag ik dingen waarvan ik dacht: dit kan niet, dit mag niet gebeuren. Mensen die jarenlang werden verzorgd, stierven in verschrikkelijke omstandigheden. Echtparen die van elkaar gescheiden werden, en op een afzonderlijke kamer stierven, zonder afscheid te kunnen nemen. De familie die niet meer langs kon komen. Personeel dat uitviel. Geen mogelijkheid om de juiste stervensbegeleiding te bieden. Dat was een slagveld. Pure paniek.”

“In een situatie als covid voel je je als zorgverlener soms machteloos. Omdat je weet: dit zou op een warmere, meer menselijke manier moeten gebeuren, maar dat kán nu niet. Dat is heel lastig, heel moeilijk. Ik denk dat dat voor veel burn-outs heeft gezorgd bij verplegers. Dat, en de angst om zelf besmet te worden en vervolgens anderen te besmetten, en de vele overlijdens. Mensen die in goede gezondheid zijn en drie dagen later overlijden: dat is pure waanzin. Als je zorgverlener bent, wil je dat goed doen. Maar dat kan niet. Er waren momenten dat ik ’s avonds thuis kwam en niet kon slapen. Dan belde ik naar mijn dochter om een halfuur met haar te praten.”

Dunne grens

Met De dag die komt krijgt Bundervoet nu ook de kans om die verhalen met haar publiek te delen. “Het is een bewuste keuze geweest om dit stuk te maken. Omdat ik dit verhaal wil vertellen. Het is kwetsbaar om zo’n persoonlijk stuk te brengen: het is een fictief verhaal, maar de grens tussen Elise en het personage is wel dun. Maar als ik iets ga spelen, wil ik er helemaal achter staan.”

Vijfentwintig jaar nadat ze in Buiten de zone Roxanne speelde, die jongeren hielp en tegelijk bouwde aan een acteercarrière, blijven die twee personages – de zorgverlener en de actrice – ook nu in Bundervoet aanwezig. Ook al zijn ze moeilijk te combineren, beseft ze nu. “Je kunt niet overdag werken als verpleegkundige en ’s avonds een voorstelling spelen. Ik heb lange tijd gedacht dat ik acteren en verplegen zou kunnen combineren. Maar dat bleek niet haalbaar. Het zal telkens weer een goed overwogen keuze worden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234