Donderdag 22/10/2020

Interview

Actrice Maaike Neuville: ‘Mijn angst voor kritiek is samen met mijn haren verdwenen’

200930 Brussel Maaike Neuville: ‘Ik zat lang in een heel veilige positie: ik kreeg mooie rollen aangeboden, en hoe gaat dat dan? Je zit in een ritme en je gaat maar door.’Beeld Illias Teirlinck

‘Het is tijd om met mijn eigen werk naar buiten te komen.’ Het coronavirus heeft Maaike Neuville (37) flink te pakken gehad, maar heeft ook veel klaarheid gebracht. ‘Een mens moet niet elke droom najagen. Ik wil ook gelukkig zijn als ik níét op reis ben.’

Wat een afspraak bij een kop koffie moest worden, wordt uiteindelijk een gesprek via de laptop, wegens een sinusontsteking aan de ene kant, en een pijnlijke rug aan de andere kant. Maaike Neuville belt vanuit haar bed, ze heeft een wit hoofdkussen tussen haar rug en de muur gepropt.

“Ik wil ook echt niet ziek worden”, verontschuldigt ze zich. “Volgende week gaat onze voorstelling Op een bankje, op een dag in première. We hebben deze zomer al tekstrepetities gehad, maar Roy (Aernouts, haar tegenspeler, LB) is nu pas terug van een tournee in Frankrijk en we hebben maar zes dagen om de voorstelling te zetten. Zelfs een verkoudheid kan ik er nu niet bij hebben. Van corona ben ik niet zo bang, ik heb het al gehad in het voorjaar.”

BIO • acteur, regisseur, schrijver • geboren in 1983 in Leuven • studeerde aan Studio Herman Teirlinck • bekend van series als De dag, De twaalf en Van vlees en bloed • speelde mee in films als De indringer, Yummy en All of Us • regisseerde vier korte films: Terug weg, Sonnet 81, Perfect Darkness en Mourning Diary • is samen met regisseur Bas Devos. Samen hebben ze een dochter, Niko (5) • woont in Brussel

Was je een van de ernstige gevallen of ben je er nog goed vanaf gekomen?

Maaike Neuville: “Ik ben heel ziek geweest, zoiets had ik nog nooit meegemaakt. Nu gaat het goed, maar ik heb zeker twee maanden lang problemen gehad met mijn uithouding: de trap oplopen, zelfs koken was moeilijk. Alles ging twee keer zo traag als normaal. Het is echt een vieze ziekte. Ik kon het toen wel van de daken schreeuwen, omdat mensen er zo laconiek over deden. Ondertussen begrijp ik wel dat mensen de beperkingen wat beu zijn, ik doe het ook niet altijd even goed. Het is toch schipperen tussen eigenbelang en burgerzin.”

Op een bankje, op een dag is coronaproof: jullie spelen buiten, op het achterplein van de KVS. Wat als het heel de week regent?

Fingers crossed, hè. Maar ik zie het keihard zitten. Buiten spelen is superfijn, het geeft je een grotere vrijheid. In een donkere theaterzaal voel ik me toch harder bekeken. Buiten weet ik niet wat er gaat gebeuren, dat vind ik juist leuk.

“Roy en ik hebben al een paar tekstrepetities gedaan in een park. Toen gebeurden er ook onverwachte dingen die we konden gebruiken. Dan sprak Roy een wandelaar aan met een zin uit zijn tekst: ‘Ik heb het gevoel dat hier een spanning hangt’. Antwoordt die man: ‘Dat is allemaal schijn, jongen’. Alsof het er gewoon bij hoorde.”

Toch omschrijf je jezelf vaak als een controlefreak.

“Dat zit ook heel erg in mijn personage: Op een bankje gaat over twee mensen die twintig jaar geleden hebben besloten om elkaar niet meer te zien, en dat ligt voor een groot stuk aan mijn personage. Ze kan of wil zich niet verliezen aan iemand, ze is bang om zich over te geven en in verbinding te treden met iemand.

“Ik wil niet zeggen dat ze een letterlijke kopie is van mezelf, maar het is geen toeval dat ik vijf jaar geleden deze tekst schreef over iemand die erg lijdt onder haar controledwang. Daarom is schrijven zo fijn: je schrijft de dingen van je af, net zoals het ook heel louterend kan zijn om een personage te spelen met bepaalde karaktertrekken, idee-fixen of angsten. Je zoekt die trekken in jezelf en je kijkt daar naar. Dat heeft iets therapeutisch. Maar tegenover die controledrang wil ik ook iets kunnen zetten door mezelf te confronteren met onvoorspelbare situaties. Want mezelf verliezen vind ik ook heerlijk.”

Zie je dat collega’s door de omstandigheden ook de vertrouwde paden loslaten? En geeft dat misschien een nieuwe dynamiek?

“Ik kan eigenlijk alleen maar vertellen over wat ik zie bij de KVS. En het is ongelooflijk dat dit theaterhuis zoveel korter op de bal kan spelen dan we gewoon zijn. Normaal liggen voorstellingen heel lang op voorhand vast, nu speel ik iets waarvan tot een paar maanden geleden nog geen sprake was. Ik hoorde dat Skagen dit voorjaar zelfs een whatsappvoorstelling heeft gemaakt (‘WatchApp #1’, LB).

“Tegelijk merk ik een grote vermoeidheid om me heen, zeker bij de mensen die het allemaal moeten organiseren: je moet aan zoveel eisen voldoen. En als ik de agenda’s zie van vrienden bij wie alles geannuleerd is... Er is inderdaad iets schoons aan dat plotse inspelen op een nieuwe situatie, maar voor velen is het ook heel moeilijk.”

Je bent een van de kunstenaars die de afgelopen maanden gevolgd werd voor Kutjaar, een programma dat later dit jaar op Canvas te zien is. Vat dat woord jouw jaar goed samen?

“Nee, voor mij is het echt geen kutjaar. Een super­intens jaar, dat wel. Omdat ik zo ziek was, heeft de lockdown me helemaal lamgelegd, en dat ligt niet in mijn aard. Maar die stilte heeft er wel voor gezorgd dat ik heldere professionele keuzes heb kunnen maken. Ik heb tijd gehad om aan te voelen wat mij voldoening geeft: schrijven, van gedichten en teksten tot theater. Ik wil vanaf nu veel meer inzetten op eigen werk. Nu ben ik met twee anderen een film aan het schrijven, en tijdens de lockdown heb ik het scenario voor een serie afgewerkt waarvoor we nu geld aan het zoeken zijn.

“Ik zat lang in een heel veilige positie: ik kreeg mooie rollen aangeboden, en hoe gaat dat dan? Je zit in een ritme, een gewoonte, en je gaat maar door. Soms sloeg ik mezelf voor het hoofd: hier ligt zoveel materiaal, en ik doe er niets mee. Maar misschien is er voor alles een moment, en is het nu tijd om die schroom opzij te zetten en met mijn eigen werk naar buiten te komen.”

Ik wilde het net vragen: heeft het ook met durf te maken?

“Zeker. Ik heb tijdens de lockdown alle seizoenen van de serie Girls bekeken – ik ben altijd heel laat met hypes. Bedenkster en hoofdrolspeler Lena Dunham heeft een hele grote invloed op mij: het gaat over de manier waarop ze zichzelf is en een rol voor zichzelf heeft geschreven. Want ze is niet perfect, hè. Ik weet niet of ze daar helemaal oké mee is, maar ze komt er wel mee naar buiten.

‘Ik ben heel ziek geweest, zelfs koken was moeilijk. Alles ging twee keer zo traag als normaal. Covid-19 is echt een vieze ziekte.’Beeld Illias Teirlinck

“Na de allerlaatste afleveringen klapte ik mijn laptop dicht, was het even stil en heb ik hem weer geopend. Ik heb toen beslist: vanaf vandaag ga ik, zolang de lockdown duurt, elke dag een gedicht delen op Facebook. Observaties van dingen in mezelf, of wat ik om me heen zie. Ik wilde dat delen, in plaats van alles voor mezelf te houden. Ik heb toch van mensen gehoord dat het hen raakte omdat het van een kwetsbare plek kwam. Dat wil ik meer opzoeken: naar binnen keren, peilen naar wat er in mijn binnenste omgaat en dat delen met mensen. Mijn plan is om in 2020 nog elke dag een nieuw gedicht te schrijven, wanneer dan ook.”

En dat lukt?

“Ja! (kijkt dan bedenkelijk en lacht) Gisteren heb ik opgeschreven: ik leen een gedicht van de dag ervoor want ik wil vroeg gaan slapen omdat ik morgen een interview heb.” (lacht)

Voor iemand die ziek was en de rust omarmde, ben je opvallend productief geweest.

“Ik ben iemand die altijd veel hooi op haar vork neemt, dat laat mijn rug me nu ook weer even voelen. Maar er is toch iets veranderd. Ik kon vroeger heel veel doen en daar enorm veel stress van hebben. Maar werken aan mijn eigen teksten geeft mij zoveel voldoening. Natuurlijk heb ik stress omdat Op een bankje over een paar dagen klaar moet zijn, maar als ik met Roy die tekst oefen, voelt dat zo natuurlijk dat ik niet het gevoel heb dat ik hard aan het werken ben. Dat is mijn nieuwe adagium: dingen moeten harmonieus aanvoelen en me energie geven, zonder dat er al te veel druk op ligt. Soms lukt dat, en soms minder.

“Er is nog iets anders, dat ook te maken heeft met die Lena Dunham-vibe: ik staar me niet meer blind op een perfect resultaat. Vooral de vraag ‘hoe kom ik over op mensen?’ en de schrik daarvoor, ben ik stilaan aan het loslaten. En dat geeft veel meer ­ontspanning.

“Loslaten was eigenlijk wel een belangrijk woord, de voorbije maanden. En alles hangt samen, hè. Hoe meer je vertrouwt op eigen werk, hoe minder belangrijk je het oordeel van anderen vindt. Ik kan beter om met kritiek op de tekst van Op een bankje omdat ik er helemaal achter sta. Ik heb het gevoel dat ik veel sterker in mijn schoenen sta.”

Geldt dat ook voor je acteerprestaties in televisiereeksen of in films?

“Moeilijker. Ik was heel zenuwachtig voor mijn rol in Red Light, de reeks die binnenkort uitkomt. Ik weet niet waarom, ik kan er nog altijd de vinger niet op leggen, maar ik was onzeker over hoe ik zou overkomen. Het goede was dat mijn personage daar ook mee worstelt: ik speel een vrouw die in de war is over alle rollen die ze moet invullen en hoe mensen naar haar kijken. Ik heb die gevoelens daarom ook toegelaten en ze laten doorschemeren in dat personage.”

Dat is best wel gek: je hebt belangrijke rollen bemachtigd in prestigieuze reeksen als De dag en De twaalf. Je zou verwachten dat het wel snor zit met je zelfvertrouwen.

“Zo werkt het dus niet. Wat wel is veranderd, is dat ik meer bewezen heb. Ik merk dat ik een soort autoriteit begin op te bouwen, en dat is wel fijn. Tot voor De dag moest ik zeggen: ik vermoed dat ik dit wel kan, als actrice. Maar als je het nooit kunt tonen, weten mensen het niet.

Op een gegeven moment heb ik beslist: ik ga volledig focussen op de rollen die ik moet spelen, in plaats van mijn energie te verliezen aan vragen als ‘hoe kom ik over op het scherm?’ Dat was een complete ommezwaai. Ik nam mijn werk veel serieuzer, maar mezelf minder, en zoiets straal je uit. Ik ben daarmee begonnen bij De dag, en ik geloof dat die beslissing de weg heeft vrijgemaakt voor mijn rollen in De twaalf, All of Us, Yummy en Red Light.”

Was er een specifiek moment waarop je zei: nu ga ik het anders aanpakken?

“Het is lang niet goed gegaan: ik heb jarenlang audities gedaan en telkens een ‘nee’ gekregen, of zelf rollen geweigerd waar ik me niet goed bij voelde. Uiteindelijk heb ik gezegd: bij de volgende auditie ga ik me zó hard smijten. Simpel is dat niet, want je krijgt drie scènes en voor de rest weet je niets. Maar ik heb maandenlang nagedacht over hoe ik mijn rol zou aanpakken, en het is gelukt. Ik kreeg een rol in De dag en dat was zo leuk, omdat het iets helemaal anders was dan wat ik al op tv had gedaan. Ik had nochtans al beslist: als dit niet lukt, is de kans groot dat ik stop. Omdat ik echt gefrustreerd was.”

Is het geen risico om nu volop te gaan voor je eigen werk? Het culturele landschap oogt vandaag nogal dor.

“Dat is een goede vraag. Maar dat is dan weer een angst die ik echt niet ken: als er geen geld is, dan zal ik dat probleem moeten oplossen als het zover is. Ik laat me altijd leiden door wat ik op dat moment wil maken, ik gooi dat heel hard het universum in en dan komt er wel iets op mijn pad. Dat is niet altijd precies wat ik wil, maar meestal wel iets in die richting. Zo is het altijd gegaan en ik vertrouw daar heel hard op.”

Je geeft al jaren les aan theater- en regiestudenten. Wat valt je op bij de jonge generatie?

“Ik merk dat er veel angst en onzekerheid is: zal er wel werk zijn, en wat moeten ze doen als het niet lukt? Op de filmschool word je opgeleid om kritisch te zijn en niet de gebaande paden te volgen, maar in de echte wereld – die van de grote projecten en het geld – moet je je juist wel conformeren en bepaalde stramienen volgen. Dat is een moeilijke spreidstand waarvan ik nog altijd niet weet wat ik ermee moet.”

Acteur Tom Van Dyck stelde onlangs voor om de grote theaterhuizen weer met vaste gezelschappen te laten werken, zodat acteurs en regisseurs niet meer van het ene naar het andere freelancecontract moeten hoppen.

“Ik heb de zomer doorgebracht in de natuur, dus dat is het eerste wat ik daarvan hoor. En ik heb daar ook geen antwoord op.”

‘Ik had het voor mezelf al uitgemaakt: als het niet lukt met die rol in ‘De dag’, is de kans groot dat ik stop. Ik was zo gefrustreerd.’Beeld Illias Teirlinck

Toch was je erg betrokken bij de eerste protesten tegen de cultuurbesparingen door cultuurminister Jan Jambon (N-VA).

“Uiteraard ben ik met de collega’s mee gaan protesteren toen duidelijk werd hoe zwaar de besparingen de sector zouden treffen. En hoewel ik veel respect heb voor de mensen die onze sector verdedigen, gaat mijn engagement nu breder: ik ben heel begaan met de schrijnende toestand van de aarde. Zo vind ik het onwaarschijnlijk dat er zo weinig aandacht is voor de oorzaak van de coronacrisis. Dat heeft alles te maken met de mens die binnendringt in de natuur en ecosystemen, waardoor de virusoverdracht van dier op mens veel makkelijker gaat. En omdat we allemaal zonder nadenken het vliegtuig opstappen, kan zo’n virus zich in no time verspreiden.

“Zelf neem ik al jaren geen vliegtuig meer, ik eet al twintig jaar geen vlees, vermijd kleren van onethische, vervuilende producenten en koop zo weinig mogelijk plastic. Maar ik wil ook gehóórd worden in mijn bezorgdheid over de schrijnende toestand van de aarde en de dringende nood aan actie.

“Daarom zetten mijn lief (regisseur Bas Devos, LB) en ik, samen met een brede coalitie verenigingen, onze schouders onder een nieuw project dat Het Burgerparlement heet, en dat zich vooral richt op de ecologische noodtoestand. Ik mag er nog niet veel over verklappen, maar meer inspraak van de burger in de politiek, daar zie ik enorm veel heil in. Die acties tegen de cultuurbesparingen hebben mij doen inzien dat er een enorme afstand is tussen onze afgevaardigden en de ‘gewone’ mens. Ik denk dat er veel mogelijkheden zijn om die twee werelden dichter bij elkaar te brengen, en dat idee inspireert mij.”

Over die kloof tussen burger en politiek schreef je voor deze krant een veelgelezen brief. Je beschreef de parlementsleden tijdens de laatste Vlaamse begrotings­stemming als roepende kleine kinderen in een speeltuin: ze luisterden niet naar elkaar, tokkelden op hun gsm en leken weinig geïnteresseerd. ‘De duurste gesubsidieerde toneelproductie van het land’, schreef je.

“Ik was met een heel open blik naar die zitting getrokken, en ben daar enorm geschrokken van het cynisme en de desinteresse. En het ergste is: mocht ik zelf in dat parlement zitten, ik zou wellicht net hetzelfde doen. Want het gaat niet over die mensen, die zitten vast in een partijsysteem waarbij al lang op voorhand is beslist hoe er gestemd gaat worden. Dus wat doet het ertoe als je tijdens de debatten op je gsm zit?

“Achteraf heb ik reacties gekregen van politici die vertelden dat ze zich hebben voorgenomen om zeker niet cynisch te worden. En ik heb tijdens die zitting ook mooie dingen gehoord. Maar het is heel erg dat de andere partijen daar dan niet naar luisteren of oppikken. Er is zoveel potentieel dat door het keurslijf van de politieke partij wordt geblokkeerd. Hoelang hebben we niet moeten wachten op een regering? Dat kan mij zo boos maken, maar op een manier dat ik zelf actie wil ondernemen.”

Het valt op dat je steeds vaker politieke aanklachten publiceert.

“Dat klopt niet helemaal. Ik vind het belangrijk om mijn publieke stem te gebruiken, maar in mijn teksten keer ik ook vaak naar binnen. Ik vind het even belangrijk om te onderzoeken waar ik cynisch van word, of boos. Die zelfreflectie mis ik vaak bij anderen. Mensen luisteren ook niet meer naar elkaar, op sociale media is dat bijna onmogelijk geworden. Dat is ook keimoeilijk, hè. Elke dag maak ik me schuldig aan niet-luisteren en klaarzitten met een oordeel nog voor de ander is uitgepraat. Maar door te luisteren en die andere mening te laten bestaan, laat je de ander in zijn waarde.”

Kijk je met een optimistische of pessimistische blik naar de toekomst?

“Ik ben enorm optimistisch. Nee, hoopvol is een beter woord. Deze zomer hebben we een busje gekocht en zijn we wekenlang rondgetrokken in de Belgische natuur. Dat contact met de natuur was heel ontspannend, maar we zijn ook zoveel schone mensen tegengekomen. Gewone mensen met wie we hele simpele connecties hadden: iemand die in het volwassenenonderwijs werkt en gefrustreerd was over de bedrijfslogica van haar directie, iemand die een burn-out heeft gehad, iemand die van kanker aan het genezen is...

“Ik kan heel gefrustreerd zijn over hoe fucked up de wereld op dit moment is, hoe we met de aarde omgaan en hoe onmenselijk het neoliberale systeem is. Maar als ik dan die mensen tegenkom, geeft mij dat veel hoop. De meeste mensen bedoelen het goed, en zoeken naar verbinding en liefde.

“Ken je die song van Kate Tempest, ‘People’s Faces’? Dat gaat ook daarover: over hoe schoon mensen eigenlijk zijn, ondanks alles. Tempest is ook een inspiratiebron voor mij. Ze spreekt steeds vanuit een kwetsbaarheid, alsof ze haar binnenkant binnenstebuiten keert en ik daar deelgenoot van mag zijn. Dat is van zo’n schoonheid... daar leef ik echt voor.”

Heeft de lockdown ook je gezinsleven veranderd?

“Sinds mijn dochter vijf jaar geleden geboren werd, hebben we wel vaker de rust opgezocht en van die trips gemaakt. Eigenlijk is een kind krijgen een hele lange lockdown. (lacht) Ik ben daar wel ambitieuzer in dan mijn lief: kom, laten we doorrijden naar de Pyreneeën! En hij die dan zegt: maar het is hier toch goed? Meestal heeft hij wel gelijk. De grootste rust vind je als je niet te ver gaat en de plek waar je bent laat inwerken op jezelf.”

‘Ik mag nog niet veel verklappen over ons nieuwe project, maar meer inspraak van de burger in de politiek, daar zie ik enorm veel heil in.’ Beeld Illias Teirlinck

Toch heb je vroeger veel gereisd. Je bent zelfs ooit over land naar Nepal gereisd.

“Ja, maar ik had daarna ook wel een grote nood aan thuis. En – nu komen we weer op spiritueel gebied – ik had die reis evengoed kunnen maken zonder een voet te verzetten.”

Dat moet je toch even uitleggen.

“Ik ben tijdens die reis mooie mensen tegengekomen, heb veel inzichten opgedaan en mij heel vrij gevoeld, maar achteraf dacht ik: ik wil mij niet enkel op reis zo voelen.”

Je wilt niet iemand zijn die enkel gelukkig is tijdens die drie weken congé per jaar?

“Ja, en de vraag is ook: wat is gelukkig zijn? Voor mij gaat dat over een ‘moeten’ dat wegvalt. Dus af en toe probeer ik op pauze te drukken. Zoals we dat allemaal gedaan hebben tijdens de lockdown en we dat nu ook allemaal alweer vergeten zijn. (lacht) Het is ook voor mij zoeken: we leven in een wereld waarin we elk verlangen en elke droom die we voelen opborrelen, moeten najagen. Maar er is ook een stem die zegt: laat het zijn. Dat is ook een vraag die in onze voorstelling sluimert.”

Het valt trouwens op dat je je op voorhand indekt als je iets wilt vertellen over energieën of spiritualiteit.

(lacht) “Ik ben zelf heel erg bezig met innerlijke groei, dingen die niet per se tastbaar zijn en energieën tussen mensen en in mezelf. En het is waar, ik voel een zekere schroom om daar publiekelijk over te praten, want er zijn wellicht lezers die dat onnozel vinden. Ik weet dat die schroom niet hoeft, niemand gaat mij op de brandstapel gooien, maar ik vind het al flink dat ik er af en toe iets over durf te zeggen. Laat me mezelf nog maar even indekken; er komt wel een moment dat ik er gewoon over praat.”

Laatste vraag: is je kort kopje het gevolg van een uit de hand gelopen coronakapsel, of was het tijd voor iets anders?

“Ik heb het helemaal voor mezelf gedaan. Blijkt dat die fysieke daad, dat scheren, ook heel veel doet voor je innerlijk. Een groot deel van die angst om bekritiseerd te worden, is samen met mijn haren verdwenen. En ik besefte het niet, maar mijn haar was een deel van mezelf waarmee ik me toonde aan de wereld en wilde pleasen: ik ben een vrouw, met lang blond haar. Nu dat haar weg is, voelt het als een bevrijding. Het maakt me wel kwetsbaarder, ik kan me niet meer verbergen: hiermee zullen mensen het moeten doen. Dat is weer dat onvoorspelbare duwtje dat ik mezelf geef.”

Op een bankje, op een dag: van 5 tot 8 oktober in KVS, Brussel. • Red Light: op 15/10 op Film Fest Gent, later op VTM. • Kutjaar: dit najaar op Canvas. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234