Maandag 26/10/2020

InterviewZomergids

Acteur Edward Norton: ‘Acteren wordt steeds meer beschouwd als pizza’s verkopen’

Edwart Norton.Beeld NurPhoto via Getty Images

Sinds deze week is American History X (1998) op Netflix te zien, waarin Edward Norton een neonazi speelt. Enige maanden geleden kwam zijn nieuwste uit, Motherless Brooklyn. Norton (50) had voor die film vier petten op: hij acteerde, regisseerde, schreef het scenario én was producent. Daar kon hij wel wat inspiratie voor gebruiken.

“Ik hou van kunstenaars die open zijn over hun voorkeuren en inspiratie. David Bowie werd in een interview ooit allerlei originele kwaliteiten toegedicht, en zei toen: er is níéts origineels aan wat ik doe. Zijn publieke personage Ziggy Stardust? Gewoon gejat van Japans Kabuki-theater. Zijn punt was: invloed en inspiratie zijn alles. Ik vond het inspirerend dat iemand van zijn statuur dit hardop durfde te zeggen. Het is zo pretentieus, al die onzin dat een kunstenaar altijd maar origineel moet zijn om ertoe te doen.”

We treffen Norton in een huiskamerachtige ruimte van het Soho Hotel in Londen. Hij draagt een zwarte hoodie, steekt voor we beginnen nog snel even een snoepbeertje in zijn mond en oogt zo mogelijk nog jongensachtiger dan in zijn beste filmrollen. In de ontspannen uitvoering, dat wel; zonder het onderliggende ongemak en de bijbehorende dreiging van zijn vertolkingen in films als Primal Fear, 25th Hour en American History X. Wanneer hij begint te praten, is het even alsof iemand de voice-over van zijn iconische hoofdpersonage in Fight Club heeft aangezet: zijn wat nasale stemgeluid is er een uit duizenden.

BIO

• geboren op 18 augustus 1969 in Boston, Massachusetts • Amerikaanse acteur, regisseur, scenarist • filmdebuut Primal Fear (1996, Oscar-nominatie) • bekende films met Norton: The People vs. Larry Flint (1996), American History X (1998, Oscar-nominatie), Fight Club (1999), Kingdom of Heaven (2005), The Painted Veil (2006), The Incredible Hulk (2008), The Grand Budapest Hotel (2014), Birdman (2014, Oscar-nominatie), Motherless Brooklyn (2019) • maakte in 2001 zijn regie­debuut met Keeping the Faith • heeft een geschiedenis­diploma van Yale • had relaties met Courtney Love en Salma Hayek • trouwde in 2012 met film­producent Shauna Robertson. Ze hebben een zoon, Atlas

In Motherless Brooklyn speelde Norton de hoofdrol als privédetective Lionel Essrog, een man met het tourettesyndroom. Hij leeft zich uit in zijn rol met een reeks fysieke en verbale tics, terwijl zich een complex verhaal ontvouwt vol moord, afpersing en corruptie met een reikwijdte van de straat tot de hoogste laag van het stadsbestuur.

De acteur vergaarde in de loop der jaren de naam van lastige jongen, eigenlijk al sinds zijn bemoeienis met het scenario en de montage van American History X, maar de afgestudeerde historicus koos ook zélf bewuster voor een leven buiten de schijnwerpers. “Shifting gears”, zegt hij, leven in verschillende versnellingen, zónder van de ene naar de andere acteerklus te rennen. “Dat houdt mijn leven en carrière interessant.”

Acteerfilosofie: Stella Adler

Stella Adler.Beeld The LIFE Images Collection via G

“Verbeelding is het belangrijkste werktuig van een acteur, dat is een van de beroemde uitspraken van acteerdocent Stella Adler. Daar ben ik het volledig mee eens. Er bestaat een stroming die stelt dat een acteur altijd moet putten uit persoonlijke herinneringen. Uiteraard kun je op zoek naar persoonlijke ervaringen om ze te gebruiken voor een rol. Met een personage dat zichzelf niet als de cool kid beschouwt heb ik zelf bijvoorbeeld weinig moeite – ik hoef maar aan mijn middelbareschooltijd te denken om dit gevoel op te roepen.

“Maar door je te beperken tot die aanpak beperk je jezelf als acteur. Het is veel krachtiger om je verbeelding zo te trainen dat je desnoods in staat bent om je bepaalde herinneringen te verbeelden, mocht dat helpen om de gevoelens en emoties naar boven te halen die nodig zijn voor het spelen van een rol.”

Film: Forrest Gump

Beeld FRANCE TELEVISIONS

“Ja, ik hou écht van underdogfilms. Je kunt Motherless Brooklyn bekijken als een hutsepot van allerlei films die mij ooit hebben geraakt. Forrest Gump vind ik ook geweldig omdat ie zoveel duisterder is dan veel mensen zich herinneren. Iedereen herinnert zich die schattige onschuld van Tom Hanks’ hoofdpersonage met dat doosje chocolaatjes op dat bankje, en vooral de eenzaamheid die daaruit voortvloeit is heel mooi, maar zijn liefje Jenny wordt verkracht door haar vader, raakt verslaafd aan heroïne en sterft aan aids!”

Film: Avatar

Beeld AP

“Ik verzorgde ooit de voice-over van de National Geographic-documentaire Strange Days on Planet Earth (2005) over de menselijke invloed op het ecosysteem. De noodzaak om de milieuproblematiek op te lossen is sindsdien exponentieel groter geworden, maar als kunstenaar sta je vrij machteloos. Als je invloed wilt, zul je je directer moeten bemoeien met de politiek.

“James Cameron was met Avatar (2009) de uitzondering op die regel. Je kunt het effect van honderd bewustzijnsvergrotende milieuprojecten bij elkaar optellen en ze komen nog steeds niet in de buurt bij het effect dat Avatar heeft gehad. Cameron maakte een film waarin een persoon die een boom omhakt als vertegenwoordiger van het pure kwaad kan worden gedefinieerd. Avatar is een van de meest bekeken vormen van populair entertainment; stel je eens voor hoeveel kinderen die film hebben gezien en hoe dat hielp om hun gedachten over de wereld te vormen. Hij maakt de komende jaren vier vervolgfilms.”

Scenarist-regisseur-acteur: Spike Lee

Beeld KIPPA

“Het combineren van drie creatieve rollen bij het maken van een film is niet uniek, wel bijzonder. Orson Welles deed het met Citizen Kane, Warren Beatty met Reds. Ik kies voor Spike Lee: toen ik als twintiger zijn Do the Right Thing (1989) zag, besloot ik werk te maken van een filmcarrière. De film die ik jaren later maakte met Spike, 25th Hour (2002), draaiden we in 26 dagen. Nog altijd mijn record. In perspectief: Fight Club duurde 130 draaidagen.

“Ik probeerde te achterhalen hoe hij dat doet. Hoe hij in zo’n korte tijd zo’n complexe en visueel dynamische film kon maken. Het heeft inderdaad iets te maken met het combineren van die rollen: Spike is in staat problemen op de set op te lossen door ze in razend tempo in stukjes te hakken. Zijn overzicht is enorm.

“Met jongleren of balanceren heeft Spikes functie volgens mij niet zo veel te maken. Schrijven en regisseren maken deel uit van hetzelfde creatieve proces. Acteren is een ander geval, een andere versnelling. Wat dat betreft hangt het ervan af hoe snel je in de gedaante van je personage schiet. Met Lionel in Motherless Brooklyn had ik wel wat tijd nodig, vanwege zijn tourette, maar het was te doen.”

Documentaire: The Cruise

Still uit de documentaire 'The Cruise'.Beeld RV

“Mijn favoriete film over New York, over een tourbusgids. Een underdog, daar hou ik van. De regisseur van de film, Bennett Miller, maakte daarna alleen maar films die ook heel sterk zijn en vooral veel bekender werden (‘Capote’, ‘Moneyball’ en ‘Foxcatcher’, red.), maar The Cruise blijft mijn favoriet.”

Sport: surfen

“Een echte verslaving. Je hart gaat er sneller van kloppen. Je voelt de adrenaline door je lijf stromen. Surfen triggert dezelfde gevoelens als sommige drugs, je krijgt een vergelijkbare dopaminekick; surfen heeft louter positieve effecten op je lichaam. Het is voor mij een vorm van meditatie. Fijn om af en toe uit mijn hoofd te raken en dagelijkse problemen los te laten. Vliegen doet voor mij hetzelfde, overigens. Ik heb een brevet om lichtgewichtvliegtuigjes te besturen. Tegen iedereen die ooit van een toekomst als piloot droomde, kan ik zeggen: doe het. Het is nooit te laat om het te leren.”

Muziek: Radiohead

Thom Yorke.Beeld Photo News

“Radiohead-zanger Thom Yorke is een goede vriend en hij heeft een prachtig liedje voor mijn film geschreven (‘Daily Battles’, red.). Ik kan geïnspireerd raken door de vrijheid waarin Thom en veel andere muzikanten werken. Als ik besluit minder te acteren, zoals ik de afgelopen jaren heb gedaan, vraagt men altijd waarom ik zo weinig in films ben te zien. Waarom? Als Thom na jaren met een nieuw album naar buiten komt, maakt dat zijn muziek juist extra bijzonder.

“Voor mij is acteren geen massahandel. Het is echt iets heel anders dan pizza’s verkopen. Ik ben me er wel van bewust dat mijn vak wel steeds meer zo wordt beschouwd.

“Er gebeurt ook gewoon veel in mijn leven. In de afgelopen jaren startte en verkocht ik een bedrijf (CrowdRise, een crowdfundingplatform voor goede doelen, red.). En bouwde ook weer iets nieuws (EDO, een succesvol databedrijf dat het effect van tv-reclame in kaart brengt, red.). Geloof nooit de acteur die beweert dat hij er tussen twee rollen voor kíést om niets te doen – nog onechtere authenticiteit zul je niet gauw horen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234