Zondag 25/08/2019

Jazz Middelheim

Across the universe op Jazz Middelheim: van Liverpool tot Nigeria en de sterren

Hulde aan de hommage! Jazz Middelheim stond zaterdag in het teken van tributes. De derde festivaldag bracht een eerbetoon aan Charles Mingus, John Lennon, Thelonious Monk en Art Blakey. The Beatle bleek vast te zitten in de lift, maar de andere sets voerden je letterlijk en figuurlijk naar de sterren.

Mingus Big Band Beeld Wouter Van Vooren

“I don’t play funk or jazz”, beweerde Tony Allen (☆) ooit. “I play Afrobeat.” Op Jazz Middelheim nam de 77-jarige drummer, jazz survivor en slagwerker van Fela Kuti dan ook niet zo nauw met de erfenis van Art Blakey, hoewel die in de jaren veertig zelf net zo goed beïnvloed raakte door de muziek in West-Afrika. Dertig jaar nadat diezelfde Blakey de sterren van de hemel roffelde op Jazz Middelheim, gunde Tony Allen een van zijn all time jazz heroes een fabuleus eerbetoon. Met hem doolde Blakey’s geest na drie decennia andermaal in het Antwerpse Park den Brandt.

Na de eerste compositie viel een schattige peuter - allicht van verbazing - van zijn stoel, waarop die het prompt op een demonisch krijsen zette. De kleine koter bleek de enige stoorzender in een set, waarin Allen voortdurend zachte maar gejaagde beats jaste doorheen Blakey’s composities. Het leek wel alsof hij doorlopend in zijn uppie een elastische, polyritmische solo speelde, hoewel Matthias Allamane aan de contrabas en Irving Acao aan saxofoon méér kansen kregen om solo te schitteren.

Elegant kabbelend trok de set op gang, maar na een half uur werd het tempo zachtjes opgetrokken. Een pulserend basloopje verzekerde dat het publiek spontaan in de maat ging klappen, en in het laatste kwartier trok pianist Jean-Philippe Dary zelfs een bescheiden feestje op gang door het publiek weinig subtiel aan te sporen: “Jullie kunnen gerust dansen, hoor, als je wil.” Een ouwe knar met witte baard en enkele enthousiaste jazz cats hadden aan een half woord genoeg, maar de rest van het publiek bleef braaf aan zijn stoel kleven.

Iets voordien had een zwijgzame Allen dan weer aangegeven dat er geen zanger of spreker aan hem verloren is gegaan, maar dat hij toch even wilde stipuleren dat de aanwezigheid van het publiek heel veel voor hem betekende. “Als je een echt jazzlover bent, moet je Art Blakey natuurlijk kennen.” Niettemin leek het alsof hij met zijn eerbetoon ook de allerlaatste non-believer trachtte te overtuigen.

Tony Allen Quartet Beeld Wouter Van Vooren

Net zo’n sterke beurt maakte de Mingus Big Band (★★★★☆). Alt-saxofonist Alex Foster en Earl McIntrye (aan de bastrombone en tuba) bleken nog oudgedienden van de virtuoze bassist, en mogen de legende van Charles Mingus springlevend houden van weduwe Sue Mingus. Op Jazz Middelheim merkte je meteen waarom: wat een strakke, goede geoliede band!

Weinig bescheiden kondigde het orkest zichzelf aan als een “Grammy Award winning band” - zes hebben ze er op de schoorsteenmantel staan - maar die bravoure maakte de groep ook waar door een succulente set neer te zetten die vrij trouw bleef aan de composities van de grootmeester, maar ook af en toe snugger van het padje ging. De politieke esprit van Mingus’ werk werd in de verf gezet door een opruiend gedicht van een protestantse dominee te debiteren, terwijl donkere blazers die poëzie overwoekerden. Ook ‘Fables of Faubus’, geschreven als een direct protest tegen het verbod op integratie van negen Afro-Amerikaanse tieners in een school in Arkansas, hakte er stevig in.

In 1976 stond Mingus nog in hoogsteigen persoon op het podium van Jazz Middelheim, en sinds zijn dood in ’79 bracht Mingus heel wat hommage-artiesten op de been, maar we durven er een lief ledemaat op inzetten dat weinig tot geen bands aan dit orkest kunnen tippen.

Mingus Big Band Beeld Wouter Van Vooren

Gitarist Bill Frisell (☆☆☆) kwam op zijn beurt naar Antwerpen voor een tribute aan John Lennon. Samen met zijn band ontdeed hij alle songs van Mijnheer Ono van alle tekst, en gaf hij een nieuwe interpretatie aan diens bekende nummers. Op papier klonk het eerlijk gezegd een intrigerend idee, maar op All We Are Saying (2011) bleek die hommage al geen hoogvlieger. Te braaf, te zoetsappig, te … welja … respectvol. Live was zijn set dan weer een regelrechte aanfluiting van een oeuvre. Het leek verdomme wel alsof je verplicht werd om in de lift naar akelige muzak te luisteren. De tent stroomde vol, maar we maken ons sterk dat het eerder aan de plotse regenbui lag dan aan de set van Frisell. De helft van de tijd werd Lennons werk gedegradeerd tot zwakzinnige honky-tonk - Die slappe pedal steel! Die onnozele fiddle! - of muzikaal behang. De baslijn in ‘Come Together’ - veruit de sterkste interpretatie op All We Are Saying - hobbelde op zijn beurt voort als een amechtig veulen. Alleen 'Across the Universe' bracht een frisse kijk op Lennons werk. Frisells andere platen willen we koesteren, maar All We Are Saying wordt bij deze ritueel verbrand op ons balkon. Aan de buren: sorry voor de stank van verbrand plastic, maar u heeft geen flauw idee welke lijkgeur wij gewaar werden op Jazz Middelheim.

Bill Frisell Beeld Wouter Van Vooren

De grootse jazzcat op de affiche? Dat moest wellicht Randy Weston (★★★★☆) zijn. Met zijn twee meter torende hij alleszins boven de rest van de artiesten uit. Maar ook muzikaal was deze 91-jarige grootmeester van geen kleintje vervaard. Op Jazz Middelheim bracht hij een eerbetoon aan ‘The High Priest of Bebop’ Thelonious Monk. De indringende, percussieve Afrikaanse ritmiek in zijn set zorgde meteen voor opgewonden standjes in en buiten de tent. De krasse knar maakte zich tijdens zijn hommage sterk dat “slavernij uiteindelijk een goede zaak voor muziek bleek”, en bewees dat meteen door de geschiedenis van het zwarte continent subtiel te manoeuvreren in zijn eerbetoon aan Monk. Het deed ons gelijk denken aan een citaat van de overleden virtuoos: “Where’s jazz going? I don’t know? Maybe it’s going to hell. You can’t make anything go anywhere. It just happens.” Op eenzelfde stoutmoedige manier - God noch gebod - slalomde Weston in zijn set. Tussen hemel en hel zagen wij een grandioze afsluiter. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden