Zaterdag 08/05/2021

Boekenrecensie

Ach en wee wandelen

null Beeld

In haar onorthodoxe, maar hoogst intense roman Lijn van wee en wens verkent Caro Van Thuyne de diepste paden van de rouw. Al stappend probeert het hoofdpersonage Mari haar demonen te verdrijven.

De helende kracht van wandelen. Het is een exponentieel groeiend literair genre op zich geworden. Dat we in dit covidtijdperk noodgedwongen steeds vaker de stapschoenen omgorden, speelt hierbij ongetwijfeld een rol.

Neem nu het overdonderende succes van Raynor Winn en haar egodocument Het zoutpad. Daarin lopen de auteur en haar man Moth de eeuwenoude South West Coast Path af, weg van alles en iedereen. Die onderneming vatten ze aan nadat ze hun huis zijn kwijtgeraakt en Moth ernstig ziek blijkt. Het zoutpad (en opvolger De wilde stilte) werd een van de onverhoedse bestsellers van de voorbije jaren.

Zo’n vaart zal het voor de Vlaamse Caro Van Thuyne (°1970) en haar debuutroman Lijn van wee en wens niet meteen lopen. Daarvoor is haar boek van een ander kaliber: weerbarstiger, grilliger maar tegelijk literair van veel hogere makelij. Maar ook Van Thuyne zoekt haar heil in troostend wandelen.

Haar hoofdpersonage Mari betitelt zichzelf als een ‘rouwvrouw’ die meter na meter een ‘weewandelaar’ wordt. Na het verlies van haar doofblinde zusje Tully, acht jaar eerder, onderneemt Mari een tocht langs de rivier, via ‘olifantenpaden’ of ‘desire lines’, die haar uiteindelijk naar zee moeten loodsen. Zal ze een uitweg uit haar malaise vinden?

Haar man Felix blijft thuis en maakt zich grote zorgen over Mari’s onstelpbare verdriet. Is dit ‘wee­wandelen’ geen definitief ‘wegwandelen’ van hem? Toch probeert hij haar weer naderbij te halen door een boshuisje voor haar op te lappen. Sporadisch komen ze elkaar tegemoet om tomeloze seks te bedrijven, want ook zij mist Felix soms ‘zeer fysiek’: ‘Hoe in de verste hersenwinding nog die droesem van paren ligt…’

Van Thuyne lardeert de meanderende expeditie van Mari met schijnbaar banale ontmoetingen. Ze adopteert ook een kauw, die haar trouwe metgezel wordt en de naam Jakke krijgt. Tot Mari van een zwartgeteerd hutje aan zee haar stek maakt.

Lijn van wee en wens is doorspekt met fraaie observaties over de fysieke effecten van wandelen. ‘De eerste kilometer speelt wandelen zich af tussen voeten en hoofd. Maar dan werkt de schrankende beweging zijn magie.’ Tot de ‘ogen weer ruimte’ krijgen. ‘Ze kunnen weer zuiver waarnemen, er kan weer schoonheid binnen. En wandelen bestaat nog louter uit voeten en ogen. Zo gaat dat.’

Exuberante zijstapjes

Je merkt ook hoezeer Van Thuyne rouwliteratuur incorporeert, zoals P.F. Thoméses Schaduwkind, Max Porters Grief Is the Thing with Feathers of Helen Macdonalds H Is for Hawk.

Van Thuyne schrijft in korte fragmenten, waarin het perspectief regelmatig tuimelt en wisselt, van Felix naar Mari of puttend uit brieven. Maar deze intense, pakkende roman is vooral een voortdurend tasten naar taalprecisie én taalverlossing. ‘Ik zal nooit de mooiste, juiste woorden vinden om te vertellen over Tully. Ik stotter, ik strompel, ik struikel.’ De stemmingsschommelingen van deze op drift geraakte vrouw, een ‘dwaalgast met een dondervogel’, stuwen de tekst vooruit.

Gaandeweg vormen zich de contouren van de zo arglistig door het lot getroffen Tully, ‘een kind met lange lamme bengelbenen maar sterke handen en armen’, geboren met het Warfarine-syndroom. Mari vertelt uitgebreid over de hoogst complexe communicatie met het kind, in passages die dan weer al te opzichtig uit een psychologisch-medisch handboek lijken geplukt.

Dat Van Thuyne niet op een exuberant zijstapje meer of minder kijkt, wisten we al uit haar eerste, licht surrealistische verhalenbundel Wij, het schuim. Ze gunt zichzelf de ‘totale literaire vrijheid’. Songs van de Australische rockgroep The Triffids fungeerden daar als dwingend motief. Nu is de componist Richard Skelton haar leidsman, zijn teksten over rouw uit Landings overvleugelen soms de hare en er wordt al te uitvoerig uit geciteerd.

Van Thuyne vergt veel van de lezer. Daar is niets mis mee. Maar soms neemt de verkruimeling van haar taal té verregaande vormen aan, tot elk houvast ontbreekt. Ook pathetiek ligt op de loer. En dat ze aan het slot een nogal uitgebreide verantwoording toevoegt, haalt enige magie weg. Toch is Lijn van wee en wens een leeservaring die je lang heugt, niet in de laatste plaats vanwege de thematische weelde.

Caro Van Thuyne, Lijn van wee en wens, Uitgeverij Koppernik, 202 p., 19,50 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234