Donderdag 09/04/2020

Zomergasten

Abou Jahjah houdt zich koest

Abou Jahjah.Beeld VPRO

Veel bombarie vooraf, maar uiteindelijk bleef de echte shock uit. In het interviewprogramma Zomergasten sprak activist Dyab Abou Jahjah net zo graag over het EK voetbal in 1988 als over zionisme. "Als Israëliërs afstand nemen van de etnische zuiveringen, dan wil ik met ze praten."

Af en toe vlogen ze elkaar in de haren. Thomas Erdbrink, naast presentator van het interviewprogramma Zomergasten ook journalist voor The New York Times in Iran, en Dyab Abou Jahjah stonden geregeld tegenover elkaar. Maar uiteindelijk deed de activist weinig echt ophefmakende uitspraken. Abou Jahjah sprak over outsiders - en leek zichzelf nog altijd daarbij te rekenen - over zijn liefde voor voetbal in het algemeen en de Duitse nationale ploeg in het bijzonder, maar ook over zijn jeugd en geloof na een fragment uit de tv-serie True Detective.

Het gesprek kwam pas echt op gang toen Erdbrink Abou Jahjahs toon hekelde en een recente column uit NRC Handelsblad aanhaalde. Abou Jahjah stelde dat hij nog altijd vindt dat islamofobie 'antisemitisme 2.0' is. "Ik link ze aaneen omdat het gaat om racisme dat gericht is naar een ander die aanwezig is in Europa, die van elders komt en waar kwaadaardige stereotypering wordt gebruikt om die bevolkingsgroep te zien als bron van alle kwaad. Antisemitisme begon zacht, dat is niet alleen de Holocaust. Het was er voor en het is er na Hitler. De islam is niet toe aan een holocaust. Gelukkig niet, ik hoop dat het nooit gebeurt. Maar je ziet wel een evolutie."

Clash of civilizations

Geruime tijd spraken Erdbrink en Abou Jahjah over Israël, de Palestijnse kwestie en het zionisme. Met film- en documentairefragmenten wilde hij naar eigen zeggen de gewelddaden van Israël aanklagen. "Mijn probleem is niet de aanwezigheid van joden. Wel de koloniale ideologie, het zionisme. Zo iemand (iemand die het zionisme verwerpt, RA) is mijn bondgenoot, is voor mij een held. Als Israëliërs afstand nemen van etnische zuiveringen en misdaden tegen menselijkheid erkennen, wil ik met ze praten."

Erdbrink trok geregeld ten aanval, bijvoorbeeld over zijn "victoriegevoelens" na 11 september 2001, maar Abou Jahjah hield zich, zoals in het begin van de uitzending beloofd, lange tijd behoorlijk gedeisd. Als hem wordt gevraagd of hij in het hoofd wil kruipen van iemand die een aanslag gaat plegen, reageert hij eerst afwijzend. "Ik ken niemand die een aanslag wil plegen", klinkt het. "Maar jij woont toch in Schaarbeek?", werpt Erdbrink op. "Wat jij nu doet, is stigmatiseren."

Hij waarschuwde wel dat het echt kan mislopen als we de problemen niet aanpakken. "De uitdaging is om terrorisme marginaal te houden. We moeten niet in een haatnarratief stappen, van clash of civilizations, want dan wordt het juist sterker."

Abou Jahjahs komst riep de afgelopen maanden en weken bijzonder veel weerstand op. "Haatprediker, antisemiet en ayatollah in maatpak zijn enkele van de illustere bijvoeglijkheden die hem ten deel zijn gevallen; overal waar hij opduikt, ontstaat gedonder", zo vatte de VPRO het samen. Gedonder waar de omroep zelf ook deel aan had. Zo zegden negentig VPRO-leden hun lidmaatschap op.

Daar bleef het niet bij. Vorige week kwamen daar ook nog een advertentie en aangifte bovenop. Waar een kleine Joodse organisatie klacht indiende wegens "verspreiding van haat en ondersteuning van terrorisme", omschreef een vermeende joodse actiegroep in een advertentie in Trouw - van oorsprong een verzetskrant - Abou Jahjah als "militant" en "antisemitisch", iemand die "Nederland niets goeds te bieden heeft".

Zelf stelde Abou Jahjah in Humo dat het een choquerende avond zou worden. "Mijn meningen zijn nu eenmaal choquerend voor veel mensen", zo waarschuwde hij. Het bleek een enigszins loze waarschuwing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234