Maandag 16/12/2019

DM Zapt

Aanrader voor politici die aan hun bestaansreden herinnerd willen worden: bekijk ‘The Edge of Democracy’

Voormalig Braziliaans president Dilma Rousseff. Beeld reuters

Stef Selfslagh zet deze week de blik op oneindig. Vandaag: de Netflix-documentaire ‘The Edge of Democracy’.

Wie op Netflix eens iets anders wil verorberen dan ‘bingewatchwaardige misdaadseries’ of ‘reeksen over seriemoordenaars’, kan ik The Edge of Democracy aanbevelen: een documentaire die uitlegt hoe het komt dat de Braziliaanse democratie de laatste tijd veel weg heeft van een politiek gekkenhuis.

Regisseur Petra Costa focust op de periode tussen 2011 en begin 2019: de jaren waarin de politiek in Brazilië ophield een ideeënstrijd te zijn en een ploertige oorlog werd. Shakespeariaanse afrekeningen en kolossale corruptieschandalen haalden dagelijks de voorpagina’s van de kranten. President Dilma Rousseff werd door het congres weggestemd, ex-president Lula da Silva belandde in de gevangenis. En de kloof tussen de burgers en de politici werd een regelrechte Grand Canyon.

Te veel vuil

Een van de meest aangrijpende scènes in de documentaire speelt zich af in het Palácio da Alvorada, de presidentiële ambtswoning. Dilma Rousseff is net uit haar functie ontheven, haar medewerkers zijn haar kleren aan het inpakken, het paleis wordt alvast Bolsonaro-proof gemaakt. Temidden van de drukte interviewt Petra Costa een schoonmaakster die de roodfluwelen trapbekleding aan het schrobben is. “Er zal vast nog meer rotzooi aan de oppervlakte komen”, zegt de poetsvrouw. Om er meteen aan toe te voegen: “Kon ik alle smerigheid maar wegvegen. Schoonmaken met een doek en wat water. Maar dat kan niet. Er is te veel vuil.”

Wat het fragment zo hartverscheurend maakt, is dat de schoonmaakster niet kwaad is, maar verdrietig. Ze praat niet op het gebruikelijke ‘alle politici zijn zelfbedienende klootzakken’-toontje, maar op een haast weerloze ‘hoe moet het nu in godsnaam verder?’-manier. “Als onze politici er zo’n fenomenale puinhoop van maken”, lijkt ze te willen zeggen, “wie gaat er mensen zoals ik dan nog beschermen?”

Toen ik onlangs zelf in Brazilië was, ontmoette ik de 72-jarige Maria: een prachtige vrouw annex architectuurgids die nog elke dag op wankele benen door Brasilia banjert om duiding te geven bij de fabelachtige constructies van Oscar Niemeyer. Dat doet ze niet omdat ze lekker westers ‘houdt waarvan ze doet’ en ‘doet waarvan ze houdt’, maar wel omdat ze zelfs op haar leeftijd nog moet werken om rond te komen. “Dit is Zuid-Amerika”, zei ze. “Hier zijn we niet bezig met leven, maar met overleven.” Haar stem klonk al even triest als die van de schoonmaakster in het Palácio da Alvorada.

The Edge of Democracy is een aanrader voor alle politici die nog eens aan hun raison d’être herinnerd willen worden. En voor alle land- en continentgenoten die er nogal vlot van uitgaan dat onze welvaart een verworvenheid is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234