Woensdag 20/11/2019

Expo

Aaibare kunst op expo ‘Kattenliefde’

Een portret uit de 'Majestic'-serie van fotografe Marie Cécile Thijs, te bewonderen op de expo 'Kattenliefde'. Beeld Marie Cecile Thijs

Ze krabben, blazen en laten overal een spoor van vernieling en haar achter. Vanwaar dan toch die allesverzengende affectie voor poezen? De expo Kattenliefde zoekt de verklaring in de kunst.

Klik Instagram, YouTube en Facebook open en je wordt meteen gebombardeerd door kiekjes van grijze kortharen en Bengaalse katten die luisteren naar de naam Fluffy, Tarzan of Mevrouw Miauwtjes. Hashtag my cat is cuter than yours. Vrienden met kinderen kunnen misschien maar over één ding praten en posten, maar vrienden met poezen zijn nog veel, véél erger.

Als er anno 2017 nog taboes zijn, dan misschien deze: toegeven dat niet iedereen smelt bij het zien van een spinnende Garfield. Dat je niet graag op YouTube naar kittens kijkt die een bol touw te lijf gaan. Of niet week wordt als zo'n pluisbal kopjes geeft tegen je been. Welk onmens krijgt er nu niet graag kopjes?

Maar ook voor die, ongetwijfeld, minderheidsgroepen is de nieuwe tentoonstelling in de Rotterdamse Kunsthal interessant. De expo Kattenliefde probeert namelijk te achterhalen waarom zoveel mensen zo lyrisch zijn over een dier dat het merendeel van de dag slaapt, en er dan weer enkele etmalen tussenuit knijpt zonder een teken van leven. Curator Annemarie Nycolaas ging daarvoor niet te rade bij de wetenschap of gedragsstudies, maar bij de kunstgeschiedenis.

Van jager tot huiskat

Want kunst en katten gaan al lichtjaren hand in hand. De Egyptenaren gaven katten al een soort goddelijke status, met tal van poezensculpturen als resultaat. Maar omdat ze de brug wil slaan naar de moderne populaire cultuur en maar zeven zalen ter beschikking heeft, toont Nycolaas kunst over katten vanaf de negentiende eeuw tot nu.

Een poeslief schilderij van de Japanner Ayako Rokkaku (2017). Beeld gallery delaive

Voldoende om verwonderd te beseffen welke gedaantes een kat allemaal kan aannemen. Of beter: welke gedaantes de kunstenaar, en bij uitbreiding de mens, op de ranke viervoeters projecteert. In de 19de-eeuwse tableaus van schilderes Henriëtte Ronner-Knip zien we een nietsontziende jager op zoek naar zijn prooi, terwijl de eerste uitgaven van het Amerikaanse tijdschrift Harper's de gezapige, mollige huiskat net verheft tot een statussymbool, een teken van luxe, voor mensen met genoeg geld om zich ontspanning te kunnen veroorloven.

Katten werden gebruikt op affiches om de verleiding van donkere nachtclubs in Parijs op te roepen, maar evengoed om koffie en enveloppen ("niets likt beter dan Parafix") aan de man te brengen. De Nederlandse fotografe Marie Cécile Thijs ziet ze als majestueuze maar arrogante beesten, bij de Japanner Ayako Rokkaku ligt de focus op poeslieve (pun intended), suikerroze diertjes en voor cartoonist Shanghai Tango vormen ze een bron van hilariteit.

Jachttableau van Henriëtte Ronner-Knip (circa 1850). Beeld Het KattenKabinet

Minimensen

De Nederlandse schrijver Rudy Kousbroek schreef ooit dat we zo verzot zijn op katten omdat ze op een mini-uitvoering van een tijger lijken. Annemarie Nycolaas heeft een andere these: we zijn dol op hen omdat ze ons doen denken aan een mini-uitvoering van onszelf. “Je kunt heel veel menselijke eigenschappen aan poezen toeschrijven. Ze knuffelen, halen kattenkwaad uit, hebben last van stemmingswisselingen, zijn soms lui, dan weer speels of elegant.”

Alsof je naar een harig evenbeeld van jezelf zit te kijken. Zoals Nycolaas het zo treffend verwoordt: “Er is een reden waarom geen enkele nachtclub ooit naar een cavia is vernoemd, maar een tent als Le Chat Noir legendarisch is. Een kat spreekt tot de verbeelding, is avontuurlijk. Dat ik-ga-de-deur-uit-en-zie-wel-wanneer-ik-terugkomkantje noopt tot jaloezie. Het is ook een dier vol tegenstrijdigheden: het ene moment willen ze niet weg van je schoot, het volgende zitten ze je straal te negeren.” 

'About Paris', Edward Penfield (1895) Beeld rv © Het KattenKabinet

Een stier blijft gewoon een rund, maar op een kat kun je echt je ongebreidelde fantasie loslaten. Elke sierlijke beweging of sluwe move leent zich wel tot een diepe analyse. De blik van sommige katten in YouTube-filmpjes (ook vertegenwoordigd op de expo) lijkt haast demonisch, alsof ze tussen het likken en miauwen door een plan smeden om de wereld over te nemen. Ongebreidelde fantasie dus.

Catlady

Verbeelding is ook waar deze tentoonstelling op inspeelt. Het geheel oogt soms wat chaotisch, ongeïnspireerd of los bij elkaar geharkt. Dat krijg je dan met een brede gemene deler als de kat: waar begin en eindig je in godsnaam? Ook de teasende pitch van de expo – waar komt die kattenliefde die fijne meisjes tot crazy catladies omvormt vandaan? – wordt niet helemaal ingelost.

Karel Appel (1980). Beeld Het KattenKabinet

Maar leuk en eclectisch is het allemaal wel. Karel Appels kleurrijke gekribbel waar je met moeite een kater in kunt herkennen, hangt hier naast de bekende Le Chat Noir-poster van Théophile-Alexandre Steinlen, de poes van Picasso, de paarse vachtjes van Walasse Ting en mysterieuze polaroids van een anonieme grijsaard. En voor één keer lijken de boomstammen waar architect Rem Koolhaas de Kunsthal-zalen mee heeft uitgerust, wél op hun plek. Ze hebben zelfs iets weg van gigantische krabpalen. 

Ook geestig is het satirische interview over kunst met de grote K dat Marcel Broodthaers in 1970 met zijn kat afnam. Kleine spoiler: veel antwoorden beginnen met gemiauw.

Gesnuffel

Kattenliefde profileert zich slim als een familietentoonstelling. Ideaal voor babysitloze ouders die om de zoveel tijd wel eens een museum willen meepikken. Met als extra troef: een gigantische interactieve ruimte met een grote aaibaarheidsfactor (pun intended). Waar kinderen zich zelf even een kat kunnen wanen. Ze mogen naar hartenlust door kattenluiken klauteren, kattenbakken besnuffelen (yep!) en kunnen op een trampoline leren hoe je steeds op je pootjes terechtkomt (of niet natuurlijk). 

Wie zich na de expo echt niet kan bedwingen en helemaal bekeerd is, kan zich zelfs tot de muur met kattenzoekertjes wenden.

Tot 14/1 in de Kunsthal, Rotterdam. kunsthal.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234