Woensdag 17/07/2019

Interview Leo De Beul

81-jarige spring-in-’t-veld Leo De Beul (81): ‘Ik moet nog iets doen, voor ik overlijd’

Leo De Beul. Beeld Stefaan Temmerman

Leo De Beul (81) is de ster van Vader, een internationaal rondreizende voorstelling van Peeping Tom over de besognes van het ouder worden. En er loopt een expo met kunst van zijn hand. Maar thuis wacht zijn zieke vrouw in een instelling. De documentaire Third Act toont een man die voor een verscheurende keuze staat. De zorg voor zijn echtgenote, of een actieve oude dag.

Dendermonde, Café De Justice. Het is hier dat Leo De Beul even komt uitblazen. Al de hele week verhuist hij zelfgeschilderde doeken naar de Ros Beiaardzaal van het stadhuis, hier pal tegenover. “Leo is 80 geweest”, staat er in de persmap van zijn solotentoonstelling. Dat is niet gelogen, tegenwoordig is hij 81. “Maar daar ben ik tegen”, lacht hij.

Dat hij uitgerekend de hoofdrol speelt in een documentaire onder de noemer Third Act, is geen cynisch toeval. De titel verwijst naar de theaterterm: het laatste bedrijf, of het einde van het verhaal. In dit geval, het einde van zijn verhaal, van het leven. “Alsof ik bijna ga sterven”, vindt hij zelf. Al speelde het lot ook een rol dat net hij de focus van de film is geworden.

Leo De Beul in ‘Vader’ van Peeping Tom. Beeld Herman Sorgeloos

Geknot

In een tijdsspanne van twee en een half jaar hebben documentairemakers Lotte Stoops en Mieke Struyve het Belgische theatergezelschap Peeping Tom gevolgd. En precies in die periode is er voor De Beul – de ster van de bejubelde voorstelling Vader – veel veranderd. Het stuk is donker en optimistisch tegelijk. Het personage van De Beul lijkt aan het eind ook te sterven. Metaforisch, terwijl hij verdwijnt in de piano op de scène. “Voor sommigen is dat hard, omdat afscheid nemen herkenbaar is voor velen.” Ook voor hem.

“Als je de film bekijkt, lijkt het of Vader gemaakt is op basis van mijn eigen leven. Maar dat was het niet. Het is jammer genoeg, bij toeval, samen beginnen lopen. Als een parallel verhaal. Net op het moment dat de voorstelling op haar hoogtepunt was, is mijn vrouw ziek geworden. Tot dan ging ze altijd mee wanneer ik in het buitenland ging spelen, maar plots kon dat niet meer.”

De Beuls echtgenote werd opgenomen in een psychiatrisch verzorgingstehuis in Sint-Niklaas. “Dat is gelegen op een prachtig domein”, vertelt hij. “De bomen waren net geknot. En de dag dat ik haar wegbracht, was het erg mistig. Terwijl ik terug naar mijn wagen liep, leken de gebouwen te verdwijnen in de nevel. En ook mijn vrouw leek in de mistlaag op te gaan. Een fenomenaal beeld, ik heb er met mijn iPad een foto van gemaakt.”

Beeld Stefaan Temmerman

Zijn ogen worden glazig. “Ik ben diep in mijn rol gegaan, omdat ik dat proces van niet meer kunnen vanop de eerste rij heb meegemaakt. Op het podium rol ik een uur wat rond met een rolstoel, terwijl er allerlei gekke dingen om me heen gebeuren en alles heel erg triestig wordt. Dat pakt mij ook, elke keer opnieuw. Volgens mij speel ik dan niet, ik ervaar het. Maar net dat maakt mij – denk ik – een geloofwaardig acteur om dit te doen. In een bepaalde scène kijk ik recht in de spiegel, en zeg ik: ‘I see an old man’. En dan kan ik niet anders dan denken: ik ben ook oud. En mijn vrouw thuis ook. Het grote verschil is: ik spring nog altijd rond.”

View-Master 3D 

Hij had net zo goed kunnen kiezen om thuis te blijven. Om zelf zijn vrouw te verzorgen. “Natuurlijk wou ik er zijn voor haar”, zucht hij. “Maar ik wil ook creatief blijven. Ik moet nog iets doen, voor ik overlijd. In dat jaar dat ze in een instelling zat, heb ik van alles gedaan: een kortfilm gemaakt in Duitsland, de wereld rondgereisd met 130 voorstellingen van Vader. Ik kon me meer bewegen. Tegelijk wist ik dat ze het niet fijn vond dat ik telkens weer vertrok. Jawel, ik heb me vaak schuldig gevoeld. Maar de mensen van het gezelschap hebben me zeer goed opgevangen.”  

De Beul stelt de verscheurende keuze uit tot de opstart van het volgende stuk van Peeping Tom. Zelf was hij in 2010 als vitale senior via dochter Eurudike in het gezelschap beland. Tot dan had hij een gevarieerd leven gehad. Hij werkte zestien jaar aan de ontwikkeling van View-Master 3D-producten en stuurde fotografen uit naar toeristische plekken in de wereld, van Lourdes tot Mekka. Hij was projectmanager bij het World Wildlife Fund. En hij werkte als professioneel schilder. Maar toen Eurudike haar vader vroeg mee te spelen in de voorstelling A Louer, begon een nieuwe carrière, als ster in Vader.

Beeld Stefaan Temmerman

In het vervolgstuk Moeder speelt Eurudike de hoofdrol. “Het was misschien logisch geweest dat ik weer meespeelde”, zegt De Beul. “En eerlijk, ik had doodgraag meegedaan, maar ik kreeg het niet over mijn hart. Intussen woonde mijn vrouw terug thuis, ik moest bij haar zijn. Ik heb toen een brief geschreven naar Franck om alles uit te leggen, en achteraf bekeken was dat een groot geluk. Niet veel later ben ik zelf ziek geworden. Prostaatkanker.” 

Hij heeft daar naar eigen zeggen weinig bij stilgestaan. “Ik heb 39 bestralingen gekregen. Dan nam ik ’s ochtends de wagen naar het ziekenhuis in Aalst, ’s middags was ik terug thuis. Heelder namiddagen heb ik geschilderd, iets waar ik in 1955 aan het Sint-Lucas van Gent mee begon, en dan weer heb opgepikt. Het was een manier om niet met mijn ziekte bezig te zijn. Volgens mij probeer ik mijn tijd altijd zo te vullen dat er niets overblijft om bij de zaken stil te staan. Dat maakt dat ik nu geen problemen meer heb. En dat ik nu in Dendermonde kan tentoonstellen.”

The Barbican

Op een van de werken die hij ons toont, ligt zijn vrouw te slapen, terwijl ze net De Morgen zat te lezen. De ondergrond van het doek is beplakt met krantenknipsels, maar het enige woord dat niet helemaal is overschilderd, is ‘ziek’. Vandaag is zijn echtgenote wat beter, al is ze niet meer in staat nog veel te doen.

Op een van de werken die Leo De Beul ons toont, ligt zijn vrouw te slapen, terwijl ze net ‘De Morgen’ zat te lezen. Beeld Stefaan Temmerman

“’s Ochtends komt er nog iemand langs om haar te verzorgen. En vanuit haar plekje in huis heeft ze zicht op de tuin, zodat ze elke dag de bloemen kan zien. Ze is gelukkiger bij mij, in haar eigen omgeving. En daardoor is de medicatie al serieus afgebouwd. Maar wanneer we Vader hernemen, onlangs nog in Taiwan of in The Barbican in Londen, dan moet ik een oplossing zoeken. Dan komt een van onze drie dochters terug even thuis inwonen. Ach, intussen ben ik de situatie zo gewoon dat ik het niet langer als een probleem ervaar.”

Want als er iets is wat De Beul van de wereldreis met Vader heeft geleerd, is het dat ouder worden overal hetzelfde is. Voor de voorstelling worden nietsvermoedende ouderlingen gevraagd om op de planken te figureren. En dat doet hen heel even een nieuwe adem vinden, in het creatieve proces van het theaterstuk.

“Het valt me telkens weer op hoezeer ouderlingen de hunker voelen om verder te leven. Ik voelde véél meer energie van hen dan ik ooit had gedacht, net alsof ze zich nog een laatste keer willen bewijzen, aan het eind van hun enthousiasme. Elke keer kwam een overweldigende kracht naar boven, van België over Polen tot Japan. Na afloop stonden ze in een nieuwe wereld die veel dynamischer was. Alsof ze weer kind waren.” Hij beschrijft het alsof groepen bejaarden zich telkens aan hem vastklampten, als jongste van de ouderenbende.

Leo De Beul op het podium in ‘Vader’. Beeld Herman Sorgeloos

Bruine cafés

Toch zijn er ook verschillen in de wereld van senioren. In Japan, bijvoorbeeld, blijven bejaarden gewoon thuis inwonen. “Kinderen zorgen er voor hun ouders, en ze houden zich er ook meer mee bezig. Vroeger was dat hier ook zo. Alleen mensen die krankzinnig waren, werden opgenomen in een tehuis. Maar dat is allemaal veranderd toen beide ouders in een gezin uit huis gingen werken. Nu zitten mensen bij hun volle verstand in een verzorgingstehuis. Ze zitten de hele dag samen, tijdens de koffie of het eten. Ze kunnen elkaar niet noodzakelijk uitstaan. Ze krijgen te veel medicatie, er is te weinig personeel. En ik weet wel, die mensen doen hun best. Maar eigenlijk hebben wij een verzorgingssysteem dat enkel gebaseerd is op handel drijven. Heel triest.”

“Daarom ga ik graag naar bruine cafés”, zegt hij, terwijl hij een rondje pintjes bestelt. “In dit soort zaken komen klanten die zich geen verzorgingstehuis kunnen permitteren. Want ja, in volkscafés zijn de prijzen nog democratisch. En laat ons eerlijk zijn: wie zit er niet liever op café dan in een rust- en ver­zor­gings­te­huis? Stamgasten zitten hier van ’s ochtends om hun gazet te lezen. Ze drinken koffie of duiken in de alcohol. Het is vooral een manier om onder de mensen te komen. Maar ook om hun vrijheid te behouden. Ze gaan terug naar huis wanneer zij het willen, die onafhankelijkheid heb je niet meer in een tehuis.”

Beeld Stefaan Temmerman

In het wereldbeeld van De Beul is er naast het rvt en het bruine café nog één plek waar mensen van bij ons ouder worden. “Zij die zich terugtrekken in de natuur zijn het gelukkigst”, zegt hij. “Daar word je al eens geconfronteerd met de dood, wanneer je een dode haas ziet liggen. Zij hebben zich verzoend met de sterfelijkheid. Ergens zou ik liever daarbij horen, maar ik probeer het ook, met mijn tuintje. En mijn vrouw die me van in huis in de gaten houdt.”

Deze namiddag arriveren de laatste stukken in de Ros Beiaardzaal, dan heeft De Beul nog een dag om na te denken over de juiste schikking van zijn geschilderde levenswerk. Tijdens de opening zullen de drie dochters voor een muzikale en poëtische omkadering zorgen. De film Third Act wordt er vertoond. En binnenkort organiseert hij nog gedichtenwandelingen, in het zog van zijn expo. Zijn vrouw wil graag komen kijken. “Maar ze kan niet langer tegen de drukte”, zegt De Beul. “Ik wil met haar tot hier komen op een rustiger moment, daar heeft ze meer aan.”

“Maar kom, laat ons nog iets drinken. Iets met veel verstand.” En hij knipoogt. “Gezondheid, kinderen.” Het derde bedrijf is nog maar net begonnen.

Third Act, vanaf woensdag 1/5 in de zalen.  

Expo Leo De Beul, tot 19/5, van di-zo tussen 14 en 19 uur in de Ros Beiaardzaal van het stadhuis van Dendermonde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden