Dinsdag 22/10/2019

40 jaar AB

40 jaar Ancienne Belgique: ‘Zelfs in Vaticaanstad zaten enkele goedheilig mannen naar onze streams te kijken’

dEUS, recordhouder in de AB met acht optredens op een rij, eerder dit jaar. Beeld Illias Teirlinck

Hieperdepiep! De Ancienne Belgique heeft nu écht een nieuwe voordeur. Op zaterdag 21 september was het exact veertig jaar geleden dat het gebouw in de Anspachlaan – de voordeur bevond zich toen nog in de Steenstraat – officieel eigendom werd van de Vlaamse Gemeenschap en begon te timmeren aan de lange weg naar wereldwijde bekendheid.

Peter Deckers, in bijberoep gitarist bij Fixkes, begon in de AB te werken in 2003. Aanvankelijk als persverantwoordelijke, maar het met een rotvaart veranderende digitale landschap stuurde hem al snel een andere richting uit. Op zijn naamkaartje staat vandaag: Video Savant.

Peter Deckers: “Ik werd de eerste content manager, wat een duur woord is voor ‘verantwoordelijke voor de website’. Ik kwam van platenfirma Universal, waar de helft van het personeel was buitengezwierd omdat ze de digitale trein hadden gemist. Ik wilde in de AB niet de fout maken die ze bij Universal hadden gemaakt en wist dat we iets met dat internet moesten doen, dat de toekomst zich steeds meer zou gaan afspelen op YouTube en Facebook, dat toen nog maar net bestond. Al heel vroeg zijn we concerten beginnen te streamen. Aanvankelijk nog via onze eigen server, want op YouTube stonden toen alleen nog maar filmpjes van anderhalve minuut, in superlage resolutie. Maar niet iedereen hier zag het potentieel van wat ik wilde doen, ik heb tien jaar lang moeten vechten om dingen gedaan te krijgen. Maar ik snapte het wel: in de beginjaren lokten onze streams hooguit enkele duizenden kijkers per maand, nu zitten we aan ongeveer dertigduizend per dag. De klok rond zit er altijd wel ergens iemand op de wereld bij ons binnen te kijken. Een maf gevoel. Zelfs in Noord-Korea en Vaticaanstad hebben we al een kijker gehad. Of het de paus was, weet ik niet, maar er hebben daar in Vaticaanstad wel degelijk enkele goedheilige mannen drie kwartier lang naar ons concert van Sam Smith zitten te kijken. (lacht)

In 2011 nam de Ancienne Belgique afscheid van een levende legende: Jari Demeulemeester, meneer AB, ging met pensioen. Dirk De Clippeleir, directeur van EMI Music Belgium, nam als algemeen directeur het roer over.

Dirk De Clippeleir: “2008 en 2009 waren vanwege de economische crisis moeilijke jaren geweest, maar de AB had die goed doorgesparteld. 2010 werd weer met winst afgesloten, en ik ben aangekomen op een moment dat er weer aan groeien kon worden gedacht. De opdracht van de raad van bestuur was: ‘Ga het huis wat professioneler leiden.’ Jari was de papa van het huis, zonder dat hij echt de manager was. De AB draaide heel goed, maar elke afdeling stond misschien – en ik probeer mij heel voorzichtig uit te drukken – iets te veel op zichzelf.”

“De stap van de platen- naar de concertwereld was groter dan ik had verwacht. Een platenfirma is, hoe je het ook draait of keert, een commerciële instelling met als belangrijkste doel: winst maken. Je probeert wel mooie platen uit te brengen, maar die mooie platen moeten geld in het laatje brengen. Bij elke beslissing die je neemt, hoef je je maar één vraag te stellen: zal het iets opbrengen? Bij de AB – een vzw die werkt met publieke middelen – ligt dat anders. Ik heb de eerste jaren vaak bij programmator Kurt Overbergh gestaan: ‘Waarom boek je in hemelsnaam die groep als je op voorhand weet dat we verlies gaan maken?’ Bij de AB zijn er veel meer parameters waaraan je je beslissingen moet aftoetsen.”


Keukengeheimen

Dat de AB veel meer is dan alleen maar muziek, weet iedereen die in het backstagerestaurant al eens de voeten onder tafel heeft mogen schuiven – een genoegen dat ons om de twee jaar overkomt tijdens de finale van Humo’s Rock Rally. Dat backstagerestaurant en de catering waren zeventien jaar lang – van 1991 tot 2008 – in de wonderbaarlijke handen van Lut De Clercq, die in 2005 een deel van haar keukengeheimen prijsgaf in het boek Backstage Kitchen.

Jari Demeulemeester: “Er doet een verhaal de ronde over twee truckchauffeurs die elkaar tegenkomen aan de grens. Zegt de één tegen de ander: ‘Waar kom je vandaan?’ ‘Van de AB’. ‘Ha, ik ben op weg naar de AB, wat heb je er gegeten?’” (lacht)

Deckers: “Lut heeft de keuken van de backstage naar een geweldig hoog niveau getild. Iedereen sprak erover. Uit mijn tijd bij Universal herinner ik mij dat er op het tourschema van de groepen achter ‘Brussels’ bijna altijd in grote letters stond: ‘FOOD!!!’”

Lut De Clercq: “Vlak nadat ik in de AB ben beginnen te werken, is men vanwege verbouwingen voor vier jaar naar het Luna Theater verhuisd. Omdat het aantal concerten toen drastisch daalde, ben ik geregeld op tournee geweest met bands, onder andere met U2 en Pearl Jam. Bij U2 kwam ik terecht in een heel hechte crew, tussen mensen die al vele jaren voor de groep werkten en bijna familie van elkaar waren. Ook het contact met de groep was heel hartelijk. De bandleden aten nooit apart, altijd samen met de hele bende. En als iemands kat van huis was weggelopen, kwam er ’s anderendaags gegarandeerd iemand van U2 vragen of ze weer terecht was. Maar van zo’n tournee raak je behoorlijk ontworteld, je hebt geen seconde vrij en merkt enkel dat je in een ander land bent omdat de afwassers een andere taal spreken. Na U2 heb ik nog een aanbieding gehad om te werken voor The Rolling Stones, als pastry chef. Maar omdat ik wist dat het favoriete gerecht van Keith Richards steak & kidney pudding was, en ik geen zin had om daar twee jaar lang het deeg voor te maken, ben ik er niet op ingegaan.”

“De meeste artiesten voor wie ik in de AB heb gekookt, waren schatjes, met uitzondering van enkele Amerikaanse hiphopformaties. Rappers moet je geen gerechten voorschotelen die ze niet kennen uit hun jeugd, want dan gaan ze flippen. Toen Wu-Tang Clan op bezoek kwam, had ik een zeer Amerikaans menu samengesteld, en één van mijn nevengerechten waren oesterzwammen. ‘Oyster mushrooms,’ zei ik, waarop één van hen: ‘We don’t want no fucking oysters.’ Waarop ik, in plaats van mijn muil te houden: ‘But those aren’t oysters, those are mushrooms.’ IJzige stilte, en dan: ‘Are you trying to kill us?’ Vervolgens namen ze een lepel uit mijn bestekbak, en begonnen ze daar als gekken op te krabben. Blijkbaar waren ze ervan overtuigd dat er een samenwerkingsakkoord was tussen de FBI, de CIA en de AB, en dat er chips in de lepels waren ingeplant om hen af te luisteren. We zijn dan pizza’s gaan halen, echte Italiaanse, maar die zijn als frisbees door de kamer gevlogen. Uiteindelijk ben ik met één van hen naar de Pizza Hut gegaan – want dat kenden ze! – waar ik mijn bestelling in het Engels moest doen, zodat ze konden horen dat ik niet vroeg om er nog snel wat vergif op te smijten.”

“Het andere uiterste bestond ook. Jazzsaxofonist Pharoah Sanders is uit dankbaarheid met zijn hele groep voor mij een privéconcert komen spelen in de keuken, Bart Peeters is op mijn verjaardag ‘Happy Birthday’ komen spelen, en Jonathan Richman heeft aan de afwasbak Proust staan voorlezen. Productieverantwoordelijke Eric De Vuyst heeft hem naar het podium moeten slepen, hij blééf maar lezen.” (lacht)


Zes op een rij

Een fenomeen van de laatste jaren zijn de residencies: groepen die in de AB twee, drie, vier en soms nog meer concerten op een rij afwerken. Triggerfinger zette een reeks neer van drie, Arsenal zes, dEUS verbrak eerder dit jaar het record met acht. Een record dat sinds 2010 op naam stond van Channel Zero, de groep die het vuur aan de lont stak.

Franky De Smet-Van Damme (frontman Channel Zero): “We hadden twaalf jaar niet meer gespeeld, en de vraag naar een reünie was er al vaker geweest, maar ineens was er een Facebook-groep die ontzettend boomde en leek het onafwendbaar. We wilden het doen: één concert, maar op voorwaarde dat het in de AB zou zijn. We hadden daar nog nooit gespeeld, en let’s face it: in de AB staan is de droom van elke Belgische artiest. Als ik het nu zeg, geloven de mensen dat niet, maar wij hadden schrik dat we niet genoeg tickets zouden verkopen. En een reünie voor een halfvolle zaal is ook maar een afgang. Maar het verhaal is tot ieders verbazing volledig geëxplodeerd: zes uitverkochte concerten, plots hadden we een record gevestigd. Met alle gedoe, waanzin en emoties tot gevolg. De AB heeft gevraagd of we er nog drie wilden bijdoen, maar ik heb gezegd dat zes wel zou volstaan. Het eenmalige concert dat we gepland hadden, mocht ook geen rip-off worden.”

“Uiteindelijk hebben we trouwens zeven concerten gespeeld, met één extra show voor mindervaliden. Een fantastische dag, en op organisatorisch vlak geen sinecure. Sommige bezoekers werden met hun bed de AB binnengereden, en moesten tussendoor verzorgd worden. Maar ik ben heel blij dat we het gedaan hebben, die mensen hebben een onvergetelijke dag beleefd.”

“En wacht eens, we hebben er acht gedaan! Er was ook nog dat concert voor onze superfan. We hadden een wedstrijd uitgeschreven met vragen die zo inside waren dat we dachten dat niemand er ook maar één juist zou beantwoorden. Maar één kerel wist bijna alles en heeft volledig terecht van ons een privéconcert gekregen. Zat hij daar in zijn eentje, in het midden van de zaal in zijn zetel, met naast hem een koelkast met pintjes. Het werd een volledige show, vol volume, met lichtshow en alles erop en eraan: ik denk dat die gast een paar keer ter plekke is klaargekomen. Zelf herinner ik me van die dagen nog nagenoeg alles, tot op de minuut.”

“Dat ons record onlangs is verbroken door dEUS, vind ik niet erg. dEUS is dEUS, hè, dat is royalty. Iemand anders is het in ieder geval niet gelukt.”

‘Wij hadden schrik dat we niet genoeg tickets zouden verkopen om de zaal te vullen. Uiteindelijk hebben we zes keer op rij in een uitverkochte AB gestaan’, aldus Channel Zero-frontman Franky De Smet-Van Damme.


Terreurniveau 4

Op vrijdag 13 november 2015 ontploft er in Parijs een bom waarvan de schokgolven ook de 300 kilometer verder gelegen AB op zijn grondvesten doen daveren. Drie gewapende terroristen dringen tijdens een concert van Eagles of Death Metal binnen in de Bataclan en brengen 86 mensen om het leven.

Deckers: “De aanslagen op de Bataclan leken voor ons gek genoeg dichterbij dan die in Brussel een half jaar later. Iedereen hier kende wel iemand die erbij betrokken was. Een ex-collega van mij bij Universal is er doodgeschoten. Wij zijn toen een week gesloten gebleven, maar echt schrik heb ik niet gehad. Bij de aanslagen in Brussel wel, omdat ik in de trein zat toen ik het nieuws vernam dat er bommen ontploft waren in de Brusselse metro en in Zaventem. En mijn trein moest nog langs Zaventem. Het was de enige keer ooit dat ik van Brussel-Centraal naar de AB ben gewandeld en dat er op de Grote Markt niemand was. Níémand. Ik heb er nog een foto van, ik was er helemaal alleen.”

De Clippeleir: “Na de schietpartij in de Bataclan heb ik schrik gehad. We zijn nog een week opengebleven na de aanslagen, met onder meer concerten van Marilyn Manson en Slayer. Manson heeft toen op het podium een boek verbrand, en ’s avonds stond er op de sociale media: ‘Er is een koran verbrand in de AB!’ Toen heb ik wel even gedacht: oei, als dat maar niet in ons gezicht ontploft. Voor alle duidelijkheid: hij had een bijbel verbrand. We wilden eigenlijk niet sluiten, maar het Brussels Gewest drong erop aan. Het was niet veilig, volgens hen. De politie had ons ook verteld dat de AB op een lijst stond met mogelijke doelwitten. In de week voor de sluiting stond de telefoon roodgloeiend. Wenende moeders belden ons: ‘Mijn zoon gaat naar Marilyn Manson, je moet dat concert afgelasten, want hij zal vermoord worden!’ Het was lichte hysterie. Drie maanden lang heeft hier een legervoertuig voor de deur gestaan. Maar: als ik hier ooit vertrek, en je vraagt me naar mijn goede herinneringen, dan zal ik zeker de periode van de Bataclan vernoemen. Omdat heel de ploeg toen iets had van: ‘We gaan dóór, ze gaan ons niet klein krijgen!’”

“Drieënhalf jaar geleden ben ik gestopt met werken in de AB en heb ik gezegd: “Mij zie je hier enkel nog op het podium.” Intussen is het mijn tweede living geworden’, aldus Zwangere Guy.

Stikstofbom

Een fenomeen van de laatste paar jaar waar ze in de AB heel blij mee zijn, is de steile opmars van de Brusselse hiphop. Lokale ketten laten in een handomdraai de grote zaal vollopen, soms tot twee of drie keer toe. Er zijn Roméo Elvis, Caballero & JeanJass en Hamza, maar hét boegbeeld is Stikstof, en zijn zwangere crewlid Guy, die in maart van dit jaar twee keer in zijn eentje de AB uitverkocht. Op 29 april 2020 staat hij er opnieuw: sold out in vier uur. Voor het concert op 30 april waren er bij het ter perse gaan wel nog tickets verkrijgbaar – snel zijn! Leuk detail: Zwangere Guy, alias Gorik van Oudheusden, werkte drieënhalf jaar geleden nog in de keuken van de AB.

Zwangere Guy: “Op mijn 23ste, nu acht jaar geleden, ben ik in de AB beginnen te werken, na mijn uren in de bouw. Ik wilde een maand naar Afrika en had centjes nodig. Aanvankelijk werkte ik achter de toog, maar dat was geen goed idee, want ik ben gemaakt om aan de andere kant van de toog te staan. (lacht) Ik dronk al eens graag een pintje of een rum-cola, en dat mocht niet. Ik ben dan gaan opdienen in het restaurant, maar ook dat was niks voor mij. Tegen halfzes stopte ik op de werf, werd ik thuis afgezet, en dan reed ik meteen met de fiets naar de AB, rammelend van de honger. Alle overschotjes frette ik achter de toog op. Dat vonden ze ook niet leuk. Maar intussen zat ik er al een maand of drie, had ik genoeg geld gespaard, en ben ik naar Afrika vertrokken.”

“Twee jaar later was ik de bouw kotsbeu en ben ik in de AB gaan vragen om in de keuken te mogen werken. Ik mocht afwassen, wat ik heel leuk vond. En gaandeweg mocht ik al eens wat meer doen: frietjes snijden, frietjes bakken… Na een half jaar mocht ik de koude kant aanpakken, en na een goed jaar de warme kant. Ik had veel geleerd, mocht vis en vlees bakken, en ben uiteindelijk souschef geworden.”

“Een paar keer heb ik voor mezelf moeten koken: toen we met Stikstof in het voorprogramma stonden van Cypress Hill en The Black Box Revelation, en later nog een keer in de Club. Mijn baas was van de oude garde: ‘Je moet pas soundchecken om halfzes, dan kun je gemakkelijk tot vijf voor halfzes werken.’ Maar ik vond dat wel plezant.”

“Drieënhalf jaar geleden ben ik in de AB gestopt en heb ik gezegd: ‘Mij zie je hier enkel nog op het podium.’ Ik heb er altijd enorm veel steun gekregen. Ik mag er stage rehearsals doen, krijg tickets voor alle concerten… De AB is een beetje mijn tweede living geworden. Als ik er moet spelen, ga ik ook altijd te voet: het is tien minuutjes wandelen. Na het concert duurt het wat langer, omdat ze mij dan moeten dragen.” (lacht)


Op naar de 80!

Omdat stilstand achteruitgang is, wordt er bij de AB hard aan de toekomst gewerkt. Er waren en zijn de eigen producties en eigenzinnige concertreeksen als ‘BRDCST’, ‘The Anthology of American Folk Music’, het ‘Billie Holiday’-project en de ‘Gelukkig zijn’-sessies, maar ook de infrastructuur wordt voortdurend herbekeken. Dirk De Clippeleir heeft de piste van het Amerikaans Theater nog lang niet opgegeven (‘Het plan dat we hebben uitgewerkt en voorgelegd, is goed, maar het is niet makkelijk om de politieke neuzen in dezelfde richting te krijgen’), en voor de meer nabije toekomst – 2021 – staat er een grondige verbouwing van het café en restaurant op het programma, die van de AB een ‘open huis’ moet maken.

Het laatste woord van deze reeks geven we aan meneer Ancienne Belgique, Jari Demeulemeester, de enige niet-artiest in de lijst met namen op de Wall of Fame van de concertzaal waarvan hij van 1979 tot 2011 het kloppend hart was.

Demeulemeester: “De spirit is hetzelfde gebleven, en de unieke locatie ook. Midden in de stad, zeg, op vijftig meter van de Grote Markt! Mochten we er nu een aanvraag voor doen, het zou niet meer lukken. We hebben onze problemen gekend, maar hoe meer we groeiden en hoe bekender we werden, hoe meer iedereen zich met de AB ging associëren. En met iedereen bedoel ik iederéén, ook de Franstaligen. De AB vandaag wegdenken uit Brussel: ça serait impensable.”

‘AB. Een muzikale geschiedenis’ van Johan Ral is verschenen bij Manteau.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234