Maandag 30/01/2023

DM Zapt1889

‘1899’ op Netflix: op een gegeven moment stapelt de nonsens zich onuitstaanbaar hoog op

Actrice Emily Beecham als Maura in ‘1899’. Beeld Netflix
Actrice Emily Beecham als Maura in ‘1899’.Beeld Netflix

Herien Wensink zet de blik op oneindig. Vandaag: 1899.

Herien Wensink

Alle dialogen van de nieuwe hitserie 1899 op Netflix beginnen ongeveer zo: “Wat gebeurt hier?” “Vertel me nú wat hier gaande is.” “Praat met me, zeg wat er aan de hand is!” En dan nog zo’n 699 varianten daarop. Terwijl het algauw duidelijk wordt dat we nog heel lang niet gaan horen wat hier allemaal precies aan de hand is.

1899 is van de makers van hitserie Dark, het Zwitsers-Duitse echtpaar Baran bo Odar (regie) en Jantje Friese (scenario). Voer voor liefhebbers van tijdreisgepuzzel, getallensymboliek en parallelle werelden dus. Maar in 1899 lijkt het soms of niet de toeschouwer, maar Friese zelf verdwaald is geraakt in het script, en de personages vooral haar eigen verbijstering vertolken.

Eerst maar even de feiten – voor zover daarvan sprake is. In het jaar 1899 bevinden we ons op het schip de Kerberos, bezig aan een trans-Atlantische overtocht van het oude Europa naar de nieuwe wereld. Aan boord is het een en al Babylonische spraakverwarring: de bemanning is Duits, de werklui zijn Pools en de passagiers spreken onder meer Deens, Frans, Brits, Spaans, Portugees en Kantonees.

Het gesprek van de dag is een ander schip, de Prometheus, dat vier maanden geleden op dezelfde route zonder enig spoor verdween. Dan ontvangt de bemanning plots een boodschap van de Prometheus, en besluit de kapitein het verdwenen tweelingschip te hulp te schieten. Maar pas op, er is iets mis met dat schip!

Er volgt allerlei ingewikkelds met kevers die deuren kunnen openen en met geheime doorgangen die er eerder niet waren, die toegang lijken te bieden tot verdrongen herinneringen. 1899 is tenslotte ook het jaar waarin Sigmund Freuds De droomduiding werd gepubliceerd. Meer dan over een spookschip lijkt 1899 te gaan over de goocheltrucs en onontgonnen krochten van ons brein. Over het onderbewuste, dromen en angsten, werkelijkheid en waarneming. Plato’s grot, en zo. Toch? Misschien wel, misschien niet.

Elke aflevering kent een lange biografische uitweiding over een personage en diens verleden. Die passages zijn onderhoudend en spannend, al geeft die structuur de kijker ook het gevoel naar één hele lange pilotaflevering van acht keer vijftig minuten te kijken. En dat is een behoorlijke beproeving, de fraaie sets en hoge ‘production value’ ten spijt.

De dialogen zijn houterig en bestaan grotendeels uit vragen die de kijker ook al had. Ondertussen lijkt de plot rond te tollen als zo’n ontspoord scheepskompas. Maar het ergst is het acteren: dat is vlak, eendimensionaal en van een monumentale humorloosheid. Vooral de loden ernst van de Duitse acteurs is onverdraaglijk. Wanneer er geen onzinnige dialoog klinkt, zijn er bedrukte gezichten, beladen stiltes en veelbetekenende blikken. En dan wil de soundtrack ons ook steeds erg graag duidelijk maken dat er Groot Onheil op komst is.

1899 wil een heleboel serieuze thema’s aanroeren: migratie, trauma, klassenverschillen, rouwverwerking, religieus fanatisme, xenofobie, enzovoort, maar die raken ondergesneeuwd in alle malle symbolenraadsels. (Let op de terugkerende driehoek!) Op een gegeven moment stapelt de nonsens zich onuitstaanbaar hoog op, en resteert louter vermoeidheid. Daar doet de even bizarre als gratuite wending aan het slot verder weinig aan.

1899 is te zien op Netflix.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234