Donderdag 18/07/2019

Alaska

Zweten in Alaska: ‘Beren en elanden zoeken verkoeling onder de sproeiers in de tuin’

Bij het DeLongmeer in Anchorage, de hoofdstad van Alaska, zoeken mensen verkoeling. Beeld AP

Alaska, de Amerikaanse staat die berucht is om zijn sneeuw en ijs, breekt het ene na het andere warmterecord. Wat zegt deze hittegolf over de toekomst van het noordpoolgebied?

Inwoners van Alaska dragen ook ’s zomers nog vaak een windjack en een muts. Niet dit jaar. Velen liggen in badkleding en ingesmeerd met zonnebrand onder een parasol langs een koel meer. Na Europa en India beleeft ook de noordelijkste Amerikaanse staat, die deels binnen de poolcirkel ligt, een hittegolf.

Na een voorjaar dat ook al ongewoon warm was, bereikte het kwik in Anchorage deze maand 32 graden – een record voor Alaska’s grootste stad, die ook nog werd geplaagd door rookwolken van bosbranden. Niet alleen in Anchorage, ook op andere plaatsen sneuvelde het ene warmterecord na het andere. Hoe uitzonderlijk de temperaturen zijn voor Alaska illustreerde een vrouw die The Los Angeles Times vertelde dat beren en elanden verkoeling zochten bij de sproeiers in haar tuin.

Hoe kan dit deel van de wereld, dat we vooral associëren met sneeuw en ijs, zo warm worden? Wat zegt de hittegolf over de toekomst van het Noordpoolgebied?

Het waterpretpark van Anchorage is populair nu de temperatuur overdag boven de 30 graden is. Beeld Getty

De hoge temperaturen in Alaska zijn het directe gevolg van een hogedrukgebied dat zich boven het zuiden en midden van Alaska ophoudt, legt Rick Thoman uit, hij is klimaatspecialist van de Universiteit van Alaska. Warme lucht, aangevoerd vanuit het zuiden, blijft hangen. De omringende zeeën, die warmer zijn dan normaal, dragen ook hun steentje bij. Dit alles tegen de achtergrond van klimaatverandering: het Noordpoolgebied warmt veel sneller op dan de rest van de planeet.

De opwarming van Alaska volgt de wereldwijde opwarming, maar die in het Noordpoolgebied wordt versterkt door het terugtrekken van sneeuw en zee-ijs, zegt klimaatdeskundige Richard Bintanja, honorair hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker bij het KNMI. “Bij de huidige hittegolf is een deel van de opwarming te wijten aan overheersende zuidenwinden die relatief warme lucht naar Alaska voeren. De temperatuur van het zeewater rond Alaska speelt daarbij een grote rol, omdat de zuidenwind voornamelijk van zee komt.”

De Amerikaanse onafhankelijkheid wordt in Anchorage gevierd in korte broeken en T-shirts. Beeld AFP

Overal rond Alaska zijn de temperaturen van het oppervlaktewater hoger dan normaal, zegt Thoman. De Golf van Alaska, de Beringzee en de Tsjoeksjenzee hebben uitzonderlijk warm water. “De Beringzee was in juni gemiddeld 3 graden warmer dan het gemiddelde op lange termijn. Op de open oceaan zijn gemiddelde temperaturen gemeten die 6 graden Celsius hoger zijn dan normaal. Voor de oceaan is dat een heel groot verschil.”

Langs de west- en noordkust van Alaska verdween in het voorjaar een recordhoeveelheid zee-ijs. Als het ijs smelt, ontstaat er een zichzelf versterkend proces: minder ijs betekent dat het donkere zeewater meer zonnewarmte opneemt, waardoor de watertemperatuur stijgt en er meer ijs smelt.

Warmer oceaanwater draagt bij aan opwarming van de kustgebieden van Alaska en zorgt ervoor dat er meer water verdampt. Waterdamp is een broeikasgas dat ook de temperatuur doet stijgen. Thoman: “Die badkuip vol warm water en al het vocht in de atmosfeer duwen de thermometer omhoog.” Op het land smolt de sneeuw, die het zonlicht weerkaatst en de ondergrond koel houdt, veel vroeger dan normaal. Zo werd de grond langer opgewarmd.

Bij Jewel Lake in Anchorage houdt een strandwacht een oogje in het zeil. Beeld AFP

Volgens Thoman lijkt het erop dat de hittegolf in Alaska verband houdt met die in Europa en in delen van het Russische poolgebied. “Een voor de zomer ongebruikelijke straalstroom (een sterke wind die op zo’n 10 kilometer hoogte waait , red.) heeft het mogelijk gemaakt dat zich grote bellen warme lucht konden ontwikkelen. Eerst boven Europa en Siberië, en nu boven Alaska. De luchtverplaatsing van zuid naar noord is deze zomer meer dan normaal.”

Is de warmte van Alaska een voorbode voor meer klimatologische veranderingen in het Noordpoolgebied? Binjanja: “In zoverre dat een verder opwarmend poolgebied steeds gevoeliger zal worden voor warme zuidenwinden. Die zullen ook in de toekomst tot warmterecords leiden. De records van nu zullen waarschijnlijk relatief snel worden verbroken. Ook zal de hoeveelheid neerslag toenemen, omdat de atmosfeer meer waterdamp opneemt. De Noordpool zal dus warmer en natter worden.”

Een inwoner van Anchorage geeft zijn gazon nog wat water. Beeld Getty

De hittegolf in Alaska laat nog eens zien dat de kans op dit soort extreme gebeurtenissen in een opwarmende wereld alleen maar groter wordt, aldus Thoman. In het kwetsbare Noordpoolgebied kunnen relatief kortdurende gebeurtenissen als een hittegolf ingrijpende gevolgen hebben. “Als het een week 30 graden is, kan een enorme hoeveelheid permafrost ontdooien, waardoor de broeikasgassen CO2 en methaan vrijkomen. Verlies van zee-ijs kan opwarming versnellen. Hoe meer zee-ijs we verliezen, hoe meer water er wordt blootgesteld aan zonlicht. Met als gevolg dat het in de winter langer duurt voordat het water bevriest, dat het ijs dunner wordt en dat het in de lente eerder smelt. Zo is de cirkel rond.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden