Dinsdag 31/03/2020

Sterrenkunde

Zwarte gaten kunnen geboorte van nieuwe sterren voorkomen

Beeld REUTERS

In razendsnel tempo worden nieuwe sterren geboren, maar sommige sterrenstelsels stoppen op een bepaald moment met de aanmaak ervan. Waarom, was tot nu toe een raadsel. Amerikaanse onderzoekers hebben nu ontdekt dat grote zwarte gaten in oudere sterrenstelsels de vorming van nieuwe sterren kunnen tegengaan.

Grote zwarte gaten spuwen soms elektrisch geladen deeltjes uit met een kracht die de snelheid van het licht benadert. Het nieuwe onderzoek, dat geleid werd door wetenschappers van Johns Hopkins University in Baltimore, biedt belangrijk nieuw bewijs dat het deze radiostraling is die voorkomt dat het hete gas afkoelt en een nieuwe ster vormt.

"Wanneer je naar de geschiedenis van het heelal kijkt, zie je dat sterrenstelsels voortdurend nieuwe sterren aanmaken", zegt Tobias Marriage, assistent-professor fysica en astronomie aan Johns Hopkins. "Op een bepaald moment stoppen ze met de vorming van nieuwe sterren. De vraag is: waarom? Die actieve zwarte gaten bieden een verklaring."

De wetenschappers publiceerden hun bevindingen in het vakblad Monthly notices of the Royal Astronomical Society. Voor hun onderzoek pasten ze een techniek toe die normaal gebruikt wordt om grote clusters van sterrenstelsels te bestuderen: het Sunyaev-Zel'dovich effect. Dat treedt op wanneer energetische elektronen inwerken op heet gas, een restant uit vroegere tijden, toen het universum duizend keer warmer en een miljard keer dichter was.

Uit-knop

Sterren vormen zich wanneer heet gas in een sterrenstelsel gezogen wordt, afkoelt en samengeperst wordt. Een deel van het gas komt in het zwarte gat terecht, dat samen met de sterrenpopulatie groeit. Deze cyclus blijft zich herhalen. Meer gas wordt in het stelsel gezogen, meer sterren beginnen te schijnen en het centrale zwarte gat wordt groter en groter.

Maar in de meeste vergevorderde sterrenstelsels koelt het gas niet meer af. "Als het gas heet blijft, kan het niet samengeperst worden", legt Marriage uit. "En dan komen er geen nieuwe sterren bij."

De onderzoekers stelden vast dat vergevorderde sterrenstelsels met een actief centraal zwart gat allen heet gas én een gebrek aan jonge sterren bevatten. "Dit is cruciaal bewijs dat deze radiostraling de uit-knop is voor het aanmaken van sterren", klinkt het. Waarom zwarte gaten in deze sterrenstelsels radiostraling beginnen uit te zenden, is echter nog niet duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234