Vrijdag 18/10/2019

Vier vragen Johan Verbraecken

Zouden we tijdens een hittegolf beter slapen als het wintertijd was?

De hitterecords leken de afgelopen nachten ook goed voor heel wat slaaptekort. Beeld shutterstock

Meer zomerse hittedagen, meer slapeloze nachten. Een extra argument voor permanente wintertijd, stellen slaapexperts, die al langer het ‘uurtje langer licht’ willen bannen. Professor Johan Verbraecken (slaapcentrum UZA) legt uit waarom.

Tegen 2021 wil Europa dat de switch tussen winter- en zomertijd verdwijnt, een keuze dringt zich dus stilaan op. Voor de goede verstaanders: tijdens de zomertijd draaien we de klok een uurtje vooruit, en lopen we eigenlijk voor op onze standaardtijd. Het blijft daardoor langer licht, wat in dagen van hitterecords betekent: slaapkamers die ook net iets langer warm blijven.

Vooreerst: heeft u een beetje geslapen de voorbije nachten?

Johan Verbraecken: “Jawel hoor. Niet boven op de tweede verdieping, maar beneden: op een luchtmatras op een koude vloer. Dat doet al veel.”

Uw collega, expert chronobiologie Marijke Gordijn (Rijksuniversiteit van Groningen), geeft in De Standaard een alternatief voor airco’s of koele kamers: permanente wintertijd. Hoe speelt het zomeruur ons tijdens die hete dagen parten?

“Het is natuurlijk zo dat je warmte moet kunnen afgeven om in slaap te geraken, dus de hoge temperaturen spelen zeker een rol bij wie moeilijk indommelt. Theoretisch gezien zou wintertijd een gunstig effect kunnen hebben doordat een kamer al een uurtje langer is afgekoeld, al denk ik dat de impact vrij minimaal zou zijn: het regelen van de lichaamstemperatuur gebeurt sowieso de klok rond, dat verander je natuurlijk niet door wintertijd in te invoeren. Het is nu ook niet zo dat die hittedagen heel de zomer blijven duren. Mij lijkt die hitte vooral een bijkomende aanval op ons interne evenwicht. Onze organen zijn sowieso al continu ontregeld door de zomertijd.”

Hoezo?

“In de wintertijd lopen we eigenlijk al 20 minuten achter op ons normale bioritme, dat liefst zo dicht mogelijk aanleunt bij de zonnetijd (waarbij de zon het hoogst staat op het middaguur, MM). De zomertijd doet daar een extra schep bovenop. Die permanente afwijking onderdrukt niet alleen de aanmaak van het slaaphormoon melatonine, het zet ook onze orgaansystemen onder druk, die ook aan dat bioritme onderhevig zijn: van de vochthuishouding en bloeddrukregeling tot het spijsverteringsstelsel. Permanente zomertijd betekent bovendien meer kans op depressie.”

Professor Johan Verbraecken van de slaapkliniek in het UZ Antwerpen. Beeld Bob Van Mol

“De gezondheidsrisico’s zijn vrij goed gedocumenteerd. Zo is er onderzoek uit Amerika waarbij het risico op kanker werd bekeken binnen dezelfde tijdszones: naarmate men naar het westen van een zone vorderde, werden meer kankers vastgesteld. Eigenlijk zou het dus nog een stapje verder kunnen gaan: nu liggen we helemaal links in een tijdsblok dat gebaseerd is op Berlijn, terwijl er binnen Greenwich Mean Time net gezondheidsvoordelen te rapen vallen. Al vrees ik dat zoiets met brexit nooit zal gebeuren.”

Permanente wintertijd wordt lastig: bij een bevolkingsconsultatie van de Europese Commissie vorig jaar koos 60 procent voor zomertijd. Die gebeurde tussen 4 juli en 16 augustus. Was het toen ook niet warm?

“Wij voeren een wetenschappelijke discussie, terwijl veel mensen het vooral aangenaam vinden dat ze ’s avonds een uurtje langer zon hebben. Het is maar hoe je het bekijkt. Ik hoop vooral dat politici straks naar de wetenschap luisteren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234