Zondag 20/06/2021

AchtergrondVraag van de Week

Zijn giftige dieren echt zo gevaarlijk?

De pijlgifkikker: opeten is sterven. Beeld NGC
De pijlgifkikker: opeten is sterven.Beeld NGC

Krijgt u ook de rillingen van het idee dat een beest u kan vergiftigen met een beet, steek of aanraking? Het is niet per se gevaarlijk, zo blijkt.

“Allereerst is het belangrijk om te weten dat er twee soorten giftige dieren zijn”, vertelt bioloog Mátyás Bittenbinder (Naturalis/Vrije Universiteit Amsterdam). “In het Engels spreekt men van venomous en poisonous.” Een venomous dier brengt zijn gif doelbewust in via een beet of een steek. Denk aan de angel van een wesp of de giftanden van een gifslang. Een poisonous dier dient geen gif toe, maar heeft giftige lichaamsdelen. Bijvoorbeeld de giftige huid van een pijlgifkikker. “Als een vogel zo’n kikker in zijn bek neemt, proeft hij meteen een bittere, vieze smaak. De vogel zal het beestje daardoor meteen uitspugen en in de toekomst niet gauw weer zo’n kikker opeten”, legt Bittenbinder uit.

Je kunt je voorstellen dat mensen in het dagelijkse leven wat minder last hebben van poisonous dieren – tenzij je fan bent van de Japanse delicatesse kogelvis. De organen van die kogelvis zijn giftig en kunnen bij slechte bereiding dodelijk zijn. Vaker krijgen wij te maken met dieren die steken en bijten. Voor welke specifieke gifdieren moet je als mens nu vooral bang zijn?

Vooreerst moet je bepalen hoe sterk het gif van het dier is én of het genoeg gif heeft om een mens wat te kunnen maken. “Een vogelspin kan met haar gif gemakkelijk een krekel of een vlieg doden, maar een mens is te groot en gaat er niet dood aan.”

Een tweede punt is hoe goed het dier in staat is om gif toe te dienen. Van sommige giftige dieren zijn de kaken simpelweg niet groot of sterk genoeg om door de huid van een mens te bijten. “Huisspinnen zijn bijvoorbeeld ook giftig, maar door hun kleine kaken niet gevaarlijk.”

Tot slot: hoe groot is de kans dat je in aanraking komt met het dier en zijn gif? De felgekleurde pijlgifkikker uit het regenwoud van Colombia heeft het sterkste gif ter wereld. “Om een mens te doden heb je van dat gif maar een tiende milligram nodig, dat is gelijk aan een tiende van een suikerkorrel”, legt Bittenbinder uit. Maar je moet dagen door het regenwoud lopen voor je hem tegenkomt, en dan zou je het beestje ook nog in je mond moeten stoppen om eraan te overlijden. “Dus met alle factoren bij elkaar opgeteld, scoort de kikker met het giftigste gif alsnog een vette onvoldoende op zijn ‘gevaarlijkheidsrapport’.”

Welk dier doet het wel echt goed op alle vlakken? “De vijfstreepschorpioen. Deze heeft een sterk gif, waardoor hij een mens kan verlammen, of erger. En met zijn lange gifstekel kan hij goed injecteren.” Daarnaast komt deze schorpioen op veel plekken voor, in de woestijnen van Egypte bijvoorbeeld, waar ze regelmatig in contact komen met herders en bedoeïenen. “Een dikke voldoende, dus.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234