Zaterdag 19/09/2020

Vraag van de week

Zijn er bomen die het eeuwige leven hebben?

Reuzensequoia's in Californië.Beeld Thinkstock

De oudste boom ter wereld staat in de VS en is net geen 5.000 jaar oud. Maar als een boom duizenden jaren oud kan worden, dan rijst de vraag: zijn er bomen die onsterfelijk zijn?

In Chili staat een cypres, genaamd Gran Abuelo, van 3.649 jaar oud. U bent onder de indruk? Don’t be. Het is een jonkie in vergelijking met de Llangernyw Yew, een taxus die ergens tussen de 4.000 en 5.000 jaar geleden wortel schoot in Wales.

Maar daar lachen ze allemaal eens goed mee in Californië: in Wales moeten ze schatten, terwijl zij exacte data hebben. Methusaleh is een conifeer die al sinds 2.832 voor Christus in het Inyo National Forest groeit en dit jaar dus 4.852 kaarsjes mag uitblazen. Momenteel wordt Methusaleh beschouwd als de oudste nog levende boom ter wereld waarvan de leeftijd ook officieel geverifieerd is.

Het doet de volgende prangende vraag opborrelen: hebben bomen het eeuwige leven? Nee, citeert The New York Times een paper die deze week verscheen in het tijdschrift Trends in Plant Science: zelfs de strafste bomen moeten er ooit aan geloven. En eigenlijk klinkt dat niet meer dan logisch: al wat leeft, gaat ooit dood. Maar waarvan komt dan het idee dat bomen de uitzondering zouden zijn op die regel? Tobias Nauwelaers, bio-ingenieur en projectleider boombeheer bij adviesbureau voor bos- en natuurbeheer Landmax, ziet wel een paar redenen.

“Als een boom sterft, dan is dat eigenlijk nooit van ouderdom”, zegt hij. “Daar hebben bijna altijd externe factoren iets mee te maken. Denk aan stormschade, schade aangericht door mens of dier of klimatologische omstandigheden. Dat zal de immuniteit van een boom aantasten en kan het sterfproces inluiden.”

Wil dat dan zeggen dat een boom in de perfecte labo-omstandigheden wél het eeuwige leven zou hebben? Dat is dan weer moeilijk te testen met onze eigen veel beperktere houdbaarheidsdata: geen mens die lang genoeg leeft om dat empirisch vast te stellen.

Bomen met dezelfde genen

Maar wat we wel al weten, is dat het niet is omdat de ‘originele verschijningsvorm’ van een boom verdwijnt, dat zijn genetisch materiaal ook weg is. Dat kan de oorspronkelijke boom makkelijk overleven. Klinkt abstract, maar Nauwelaers legt het uit.

“Bomen kunnen zich niet enkel via zaadjes voortplanten, de meeste bomen kunnen dat ook vegetatief. Dat wil zeggen: ze planten zich voort vanuit een tak of wortelopschot en zo kunnen ze zichzelf in stand blijven houden.”

Een bekend voorbeeld is de populier: “Hak een populier om, en vanuit de wortels zal er nieuw opschot komen”, zegt Nauwelaers. “De originele populier is er dan wel niet meer, zoals die daar stond met stam en kruin, maar het is wel exact hetzelfde genetische materiaal dat voortleeft.”

Zo heb je in de Amerikaanse staat Utah het populierenbos Pando. Alle bomen daar hebben exact dezelfde genen en die zijn intussen al 80.000 jaar oud. Maar geen enkele van die bomen stond daar 80.000 jaar geleden al in de huidige vorm. “Als individu wordt een populier namelijk eigenlijk nooit ouder dan een paar honderd jaar. Dat is in feite een kortlevende boom”, zegt Nauwelaers.

80.000 jaar, komt dat niet al gevaarlijk dicht in de buurt van eeuwig? “Het hangt van je definitie van eeuwig af”, stelt de boomdeskundige. “Maar zelfs de meest regeneratieve en meest adaptieve boom zal niet bestand zijn tegen een te sterk veranderend klimaat of andere menselijke verstoring.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234