Donderdag 17/10/2019

Wetenschap

Zenuwomleiding brengt verlamde hand op gang

Beeld The Lancet

Dertien verlamde patiënten kunnen hun handen weer gebruiken na chirurgische omleiding van hun nog werkende zenuwbanen. Dat is de eerste serieuze test van de techniek bij patiënten met een dwarslaesie, en een opmaat naar nog grootschaliger gebruik, schrijven Australische artsen in The Lancet.

Bij de ingreep neemt de chirurg nog werkende zenuwen, snijdt die los en verbindt ze met zenuwen die door verlamming geen signaal meer ontvangen vanuit het brein. Zo verbond men bij een van de Australische patiënten een zenuw die een tamelijk onbelangrijke schouderspier aanstuurt met een verlamde zenuw die de triceps aanstuurt. De patiënt kon zo zijn arm weer buigen:

Voor hun onderzoek maakten de artsen in totaal 59 zenuwbaanomleidingen bij zestien patiënten. Twee jaar later konden de patiënten, na intensieve fysiotherapie, weer zelf eenvoudige handelingen uitvoeren, zoals tandenpoetsen, eten, make-up aanbrengen, schrijven, betalen en apparatuur bedienen. Drie patiënten haakten af.

“Voor mensen met viervoudig verlamde ledematen is de verbetering van de handfunctie het allerbelangrijkste doel”, aldus onderzoeksleider Natasha van Zyl in een toelichting. “We denken dat zenuwbaanomleiding een opwindende nieuwe optie is.” Dit is niet de eerste, maar wel de grootste en meest gedetailleerde patiëntentest tot dusver, mailt Van Zyl desgevraagd vanuit Melbourne.

“Dit speelt nu een jaar of zeven”, vertelt Martijn Malessy, hoogleraar zenuwchirurgie in Leiden. “En bij hogedwarslaesiepatiënten bij wie het kan, bieden we het al aan. Het kan de moeite waard zijn.” Wel waarschuwt Malessy tegen te hoge verwachtingen: “Het is beslist niet zo dat je een gewone handfunctie krijgt. Na een geslaagde operatie zien we wat herstel van de duim-wijsvingergreep, de pols omhoog kunnen doen, de hand openen en de arm strekken. Maar het lukt lang niet bij iedereen.”

Patiënten met verlamde ledematen worden al langer behandeld met peesomleidingen, waarbij de chirurg een pees van een nog werkende spier verlegt en zo het werk laat overnemen van een verlamde spier. Om beide ingrepen te kunnen vergelijken, voerden Van Zyl bij tien van de patiënten zowel de pees- als de zenuwomleiding uit. “Dat maximaliseert de voordelen”, stelt Van Zyl achteraf. “Ze laten hier het totaalbeeld zien van wat er mogelijk is”, zegt Malessy.

De laatste jaren begint er zowaar enig schot te komen in de oude futuristische belofte van de medische wetenschap om verlamden weer te laten bewegen. Bij sommige experimenten sluit men het brein aan op machines, bij andere proeven probeert men kapotte zenuwen weer te herstellen met nog onontwikkelde stamcellen of elektrische prikkels. Bij een opvallend Zwitsers experiment, afgelopen najaar, leerde een 35-jarige verlamde Nederlander weer enigszins lopen, dankzij een elektrisch stimulerend apparaatje in zijn rug – een ‘neuroprothese’ – in combinatie met intensieve oefening.

De eerste zenuwomleggingen werden al begin vorige eeuw uitgevoerd, vertelt Malessy. Dat men nu pas toe komt aan dwarslaesiepatiënten, komt enerzijds door de betere zenuwhersteltechnieken, en anderzijds doordat chirurgen de ingreep steeds beter beheersen. “Dwarslaesiepatiënten hebben al zo weinig. En voor deze ingreep knip je een gezonde zenuw door. Je moet dus heel goed weten waar je aan begint.”

“Stamcellen en neuroprotheses kunnen de regeneratieve geneeskunde in de toekomst veranderen”, schrijft de Washingtonse neurochirurg Ida Fox in een commentaar in The Lancet. “Maar voor nu is zenuwbaanomleiding een betaalbare manier om het aangeboren vermogen van het lichaam om beweging in een verlamd ledemaat te herstellen, te ondersteunen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234