Maandag 13/07/2020

Uitvinding

Zeepbel moet helpen bij bestuiven van gewassen, nu er steeds minder bijen zijn

Zeepbel op campanula, ook wel klokjesbloem genoemd.Beeld Eijiro Miyako

Nu het aantal insecten wereldwijd enorm afneemt, hebben Japanse onderzoekers de zeepbel ontdekt als manier om planten te bestuiven. Een zeepbel kan zo’n tweeduizend stuifmeelkorrels vasthouden. Maar niet iedereen is enthousiast. 

Omdat de hoeveelheid bijen en andere insecten wereldwijd sterk is afgenomen, bedenken wetenschappers methoden om gewassen op kunstmatige wijze te bestuiven en zo de oogst van groenten en fruit op peil te houden. Japanse onderzoekers, die eerder een minuscule drone hadden ontwikkeld om de rol van bestuiver over te nemen, hebben nu een nog wonderlijker manier gevonden om stuifmeel naar bloeiende planten te brengen: met zeepbellen.

De Japanners ‘verpakten’ stuifmeelkorrels in zeepbellen en lieten ze bij bloeiende bloemen zweven. Zodra de bellen een bloem aanraken, knappen ze en laten ze het stuifmeel (pollen) achter op de stamper, het vrouwelijke geslachtsorgaan van de plant, waarna een bevruchte eicel kan ontkiemen. In een boomgaard wisten de onderzoekers perenbomen met een bellenblaaspistool voor kinderen te bestuiven en te bevruchten. De methode leverde goede en voldoende vruchten op, melden ze in iScience.

Bellenblazende drone

Een nadeel van bestuiving met de drone was dat het vliegende robotje, hoe klein ook, de bloem vaak kapotmaakte waardoor er geen vrucht kon groeien. Met zeepbellen als transportmiddel worden beschadigingen voorkomen. “Vergeleken met andere manieren van op afstand gestuurde bestuiving hebben zeepbellen unieke eigenschappen: een effectieve en gemakkelijke afgifte van stuifmeelkorrels zonder dat ze de bloemen beschadigen”, zegt onderzoeker Eijiro Miyako van het Japan Advanced Institute of Science and Technology in Nomi.

Volgens Miyako bleek ook een bellenblazende drone effectief. Bij een experiment met neplelies (de bloemen waren niet meer in bloei) wisten ze vaak doel te treffen. “Toen we de drone boven de planten lieten vliegen, misten veel zeepbellen de bloemen. Dat leidde tot verspilling van stuifmeel. Maar toen we de robot met de laagst mogelijke snelheid lieten vliegen, liep de kans op succesvolle bestuiving op tot maximaal 90 procent. Niet zo gek, toch?”, zegt Miyako per mail.

‘Wetenschappelijk knutselwerk’

Miyako kwam op het idee om zeepbellen te gebruiken toen hij aan het bellenblazen was met zijn zoontje. In het lab bleek dat het inderdaad mogelijk was om stuifmeelkorrels in bellen te vervoeren. Samen met een collega koos hij het geschiktste reinigingsmiddel en werkte hij aan de beste concentratie om zeepbellen voort te brengen die zo’n tweeduizend stuifmeelkorrels kunnen vasthouden. Ze voegden onder meer calcium aan de oplossing toe om ontkieming te stimuleren. De onderzoekers zeggen zich te realiseren dat de methode zijn beperkingen heeft. De nauwkeurigheid moet beter om verspilling van stuifmeel tegen te gaan. Bovendien heb je niets aan zeepbellen in de buitenlucht als het regent of waait.

“Het is een beetje gekunsteld”, reageert David Kleijn, hoogleraar plantenecologie en natuurbeheer aan de Wageningen Universiteit in Nederland. “De auteurs zoeken een technologische oplossing voor iets waarvoor een makkelijke, aantrekkelijke en natuurlijke oplossing bestaat: het terugbrengen van bloemen in het landschap. Dan krijg je vanzelf de bijen terug die gewassen bestuiven. Het knutselwerk kan leuk zijn voor een wetenschapper, maar ik zie er het gevaar in dat er alleen naar technologische oplossingen wordt gekeken en dat we vergeten dat de natuur goede bestuivingsmechanismen heeft die het werk voor je doen.”

Betere oplossing

Kunstmatige bestuiving wordt in Europa nauwelijks toegepast, zegt Kleijn. Er zijn geen grote problemen met gewassen die door insecten worden bestoven. Boeren en telers van gewassen in kassen maken vaak gebruik van kasten met hommels en honingbijen. “In bepaalde delen van Europa begint bestuiving wel een beperkende factor te worden. Maar dan gaat het om verminderde opbrengst, niet over geen opbrengst. Het terugbrengen van natuurlijke landschapselementen is dan het logische antwoord.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234