Dinsdag 10/12/2019

Portret

Wonderkind Jack Andraka, de 'nieuwe Einstein' van 18

Op school werd de tiener gepest, nu draagt de wereld hem op handen. Beeld BELGAIMAGE

Op zijn vijftiende ontdekte de Amerikaan Jack Andraka een methode om alvleesklierkanker snel op te sporen. Vandaag, drie weken voor hij zijn middelbaar diploma krijgt, praat hij met grote bedrijven om de test op de markt te brengen. "Geld interesseert me niet, ik wil levens redden."

Ken je dat experiment met Mentos en cola? Je stopt zo'n muntje in een fles, waarna de cola naar boven spuit als was het een pas ontdekte oliebron. Jack Andraka was drie jaar toen zijn ouders en zijn broer Luke het trucje demonstreerden in de tuin. "De fles knalde keihard tegen mijn gezicht", herinnert hij zich. "Ik heb gehuild van de pijn, maar vanaf die dag wist ik: ik word wetenschapper."

Met een ingenieur als vader en een anesthesiste als moeder was er thuis aan steun geen gebrek. Op school was dat anders. "Toen ik dertien was, won ik de wetenschapsbeurs aan de universiteit van Maryland. Klasgenoten reageerden jaloers. Ik werd het mikpunt van pesterijen. Ik heb echt op mezelf moeten inpraten: 'Als je dit overleeft, kun je de wereld verbeteren.'"

En dat is precies wat Andraka deed. Meer bepaald toen Ted ziek werd, een familievriend. "Ik beschouwde hem als een oom", vertelt hij. "Toen de diagnose werd gesteld, had hij al geen kans meer om te overleven, de kanker was helemaal uitgezaaid." Een arts zei: "Hadden we de kanker vroeger ontdekt, dan had Ted nog geleefd."

Andraka kreeg dat ene zinnetje niet uit zijn hoofd. "Via Google en Wikipedia gaf ik mezelf in zes maanden een spoedcursus 'kanker'. Ik ontdekte dat patiënten met alvleesklierkanker een verhoogde concentratie van het eiwit mesotheline in hun bloed hebben. Ik zocht naar opsporingsmethodes voor mesotheline en leerde dat ik met koolstof-nanobuisjes en antilichamen mogelijk een netwerk kon maken dat uitsluitend op mesotheline zou reageren."

Dat onderzoek kon Andraka niet thuis in de kelder doen en dus schreef hij tweehonderd wetenschappers aan, gespecialiseerd in de pancreas. Eén prof in Baltimore zei: 'Kom eens langs'. Andraka ging vanaf dan elke dag na school naar het labo. Na zeven maanden had hij een test ontwikkeld om alvleesklierkanker vroegtijdig op te sporen. "De huidige test voor de opsporing van alvleesklierkanker is 60 jaar oud, kost 800 euro en mist 30 procent van de gevallen. Mijn test kost 2 cent en lijkt bijna 100 procent van de kankergevallen juist te kunnen opsporen."

Handdruk van Obama

Het gepeste jongetje werd ineens op handen gedragen. "Ik won de George E. Moore Award tijdens de Intel International Science and Engineering Fair in Pittsburgh. Dat zijn de Olympische Spelen van de wetenschapsbeurzen. Michelle Obama nodigde me uit voor de State of the Union. Daar schudde ik Barack Obama de hand. We stonden stil bij de wetgeving rond het op de markt brengen van mijn test."

Andraka verwacht dat dit nog vijf tot tien jaar kan aanslepen. "Ik praat nu met zes bedrijven die interesse hebben getoond", zegt hij. "Met het contract zal een groot bedrag gemoeid zijn, maar dat interesseert me niet. Mijn test kan dagelijks tientallen mensenlevens redden, daarvoor doe ik het."

Ondertussen zit de tiener niet stil. "Na de zomer ga ik biotechnologie studeren aan Stanford University. Maar eerst werk ik in een team van National Geographic nog aan enkele supercoole projecten. We zijn bezig met nanorobots, heel kleine robots die je kunt programmeren met DNA. In je bloedsomloop gaan ze op zoek naar hoe we je ziekte kunnen behandelen. Op die manier kun je therapie echt gaan personaliseren."

"Maar daarnaast ben ik maar een gewone jongen. Ik heb vrienden, ga naar feestjes en doe ook aan sport, ik zit in het nationaal wildwaterkajakteam. Dat verwacht je toch niet van een doorsnee nerd?" Toch wordt Andraka al vergeleken met Einstein. "Dat streelt uiteraard mijn ego. Maar het zorgt ook voor heel wat druk. Ik hoop dat ik de verwachtingen kan waarmaken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234