Dinsdag 22/10/2019

Facebook

Wil Zuckerberg ons belazeren door Facebook ineens voor privacy te laten kiezen?

Volgens Facebook-CEO Mark Zuckerberg is er een “groeiende behoefte aan het digitale equivalent van een woonkamer” te merken bij gebruikers. Beeld AP

Het digitale marktplein dat Facebook is wordt ingewisseld voor een digitale woonkamer. Na een jaar vol schandalen belooft Facebook-CEO Mark Zuckerberg om in de toekomst te focussen op veilige, private gesprekken. Een oprecht privacybewust voornemen? Of draait the Zuck u een rad voor de ogen?

“Ik geloof dat communicatieplatformen waar privacy centraal staat, zelfs belangrijker zullen worden dan de open platformen van vandaag.” Mark Zuckerberg kondigde deze week een nieuwe wind aan voor Facebook. WhatsApp, eigendom van Facebook, heeft sinds 2016 end-to-end encryptie als handelsmerk. Dat wil zeggen dat de berichten volledig versleuteld zijn. De CEO wil dat op termijn doortrekken naar die andere berichtendienst van Facebook: Messenger, waar nu nog kan worden meegekeken. Daarnaast wil Facebook zijn verzamelwoede beperken. “Berichten zouden standaard na een maand of een jaar verwijderd kunnen worden.”

Mooie beloftes

Het zijn mooie beloftes, maar hoorden de miljoenen gebruikers die begin 2018 niet al een keer? Toen was het voornemen van Zuckerberg om te “focussen op het fiksen van belangrijke problemen” zoals misbruik, intimidatie en desinformatie op het platform. Alleen is het lijstje schandalen sindsdien nog gegroeid, door verschillende miljoenenlekken en de storm rond Cambridge Analytica, de befaamde Russische inmenging bij de Amerikaanse verkiezingen. Vorige week nog bleek dat Facebook in het verleden wereldwijd honderden politici onder druk zette om striktere wetgeving rond data en privacy tegen te houden.

Toch komen de nieuwste goede voornemens niet uit het niets. Onlangs bleek namelijk dat Facebook in 2018 liefst 15 miljoen Amerikaanse gebruikers verloor. Per Facebook-gebruiker zou de activiteit op het platform vorig jaar met 20 procent geslonken zijn. Dat is deels ook een gevolg van de nieuwe marktlogica, “de groeiende behoefte aan het digitale equivalent van een woonkamer” in de woorden van Zuckerburg. Anders gesteld: een-op-eenberichten en groepschats nemen de bovenhand.

“Berichtendiensten hebben inderdaad een veel grotere brok ingenomen”, beaamt digimeter-onderzoeker Bart Vanhaelewyn (UGent/imec). “Ze werken bovendien in tandem. Terwijl je wacht op een antwoord op een WhatsApp’je, scroll je eventjes door Facebook en word je almaar verder getriggerd. Vanuit businessoogpunt vormen ze een belangrijke arena.”

Wint de gebruiker?

Maar schiet Facebook zichzelf niet in de voet door enerzijds te focussen op berichtendiensten en anderzijds alle communicatie daar te gaan versleutelen? “Het kan Facebook waarschijnlijk niets schelen wat je tegen elkaar zegt”, schrijft Dimitri Tokmetzis, data-expert bij De Correspondent, op Twitter. 

Datawetenschapper Rob Heyman (VUB/imec-SMIT) bevestigt dat het winstmodel van Facebook vooral in onze ‘metadata’ zit: niet wat je tegen elkaar zegt, maar met wie je praat en hoe vaak je dat doet is belangrijk. Die data blijven nog steeds beschikbaar. “Facebook zal zelfs heel blij zijn met de reductie aan gegevens die het bekomt, want dat betekent ook minder investeren in infrastructuur en beveiliging voor data waar het weinig mee wint.”

Maar wint de gebruiker in dit verhaal?  De overblijvende data kunnen op termijn terechtkomen in een grote monstercoalitie binnen de Facebook-groep. Het moet volgens Zuckerberg bijvoorbeeld mogelijk worden om via Messenger berichten te versturen naar Instagram- of WhatsApp-gebruikers en vice versa. Zelfs sms-verkeer komt daarbij in het vizier. “Info die nu versnippert zit, kan Facebook zo veel makkelijker aan elkaar koppelen”, zegt Vanhaelewyn. “Gebruikers zullen bovendien minder geneigd zijn om zich buiten die groep aan geïntegreerde apps te wagen, bij de concurrentie.”

Terwijl steeds meer stemmen in de VS en Europa ijveren voor een opsplitsing van de Facebook-groep in deelbedrijven om minder macht (en data) te concentreren bij één speler, vaart Zuckerberg dus naarstig voort in de andere richting. “Het valt me vooral op hoe stil hij blijft over het businessgedeelte, waar de meeste privacy-problemen zich toch hebben voorgedaan. Hij reduceert het debat tot het versleutelen van bepaalde gegevens”, zegt Heyman, die verwijst naar mogelijke nieuwe betaaldiensten of advertentiestrategieën. “Typisch Zuckerberg eigenlijk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234