Woensdag 15/07/2020

Nobelprijs

Wie wint, is een groot mysterie: Nobelprijs voor discretie alweer naar Stockholm

Een beeltenis van Alfred Nobel op de naar hem vernoemde prijs.Beeld AP

Eind deze week weten we wie dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede wint. De gokkantoren zijn geopend, en als u graag heel veel winst maakt, gokt u het best op Kim Jong-un of Donald Trump. Om maar te zeggen: zij worden het dus niet. Maar wie dan wel? Dat weet niemand, want zwijgen is goud in Stockholm.

Het kon niet uitblijven: zelfs op de Amerikaanse president Donald Trump kan gegokt worden voor de Nobelprijs voor de Vrede 2017, net als op de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Krijgt een van de heren komende vrijdagochtend inderdaad een telefoontje van het Nobelprijscomité, dan verdient een goklustige waaghals tot 25.000 keer zijn inzet terug bij de Britse wedkantoren. Met andere woorden: niemand die dat serieus neemt. Maar niemand ook die het wel echt weet. 

Deze en volgende week worden de Nobelprijzen voor 2017 bekendgemaakt, en op 10 december worden ze in Stockholm uitgereikt door de Zweedse koning, dat is het enige echt voorspelbare. Wat ook wordt bekendgemaakt, het is altijd een verrassing. Hetzij omdat de winnaar zo voor de hand lag, hetzij omdat niemand hem had zien aankomen. En dankzij de magie van de Nobelprijzen (lang niet de grootste prijs, maar zeker de meest prestigieuze) is het allemaal wereldnieuws. Dat de Nobelprijzen leven, desondanks of juist dankzij die ongewisheid, was weer goed af te lezen aan het geschommel van de wedkoersen van de voorbije dagen. 

Boven aan op de lijst voor de Vredesprijs staan al enkele weken de Witte Helmen, de vrijwillige reddingstroepen in Syrië, met pakweg vijf tegen één. Paus Franciscus, al jaren een veelgenoemde kanshebber voor de Vredesprijs, staat op zes tegen één, gevolgd door de Duitse bondskanselier Angela 'Wir schaffen dass' Merkel (7,5). Daaronder was het de laatste dagen echter een komen en gaan van denkbeeldige kanshebbers, van de vermoorde Britse parlementariër Jo Cox, tot Hillary Clinton of Ivanka Trump. Wijlen Jo Cox is hoe dan ook onzin, Nobelprijzen worden nooit postuum toegekend. De rest is vermoedelijk ook flauwekul.

Murakami

In de gelederen van de Nobelprijs voor Literatuur, toegekend door de Zweedse academie op een nader te bepalen dag in de eerste helft van oktober, is het niet anders. Meest genoemd is dit jaar de Keniaanse schrijver Ngugi Wa Thiong'o met 5,5 tegen 1, gevolgd door de onvermijdelijke Japanse publiekslieveling Haruki Murakami (bij Ladbrokes al jaren favoriet met ditmaal 3,5 tegen 1). Voor wie wat verdienen wil, is de naar eigen zeggen uitgeschreven Amerikaanse schrijver Philip Roth misschien toch een betere gok: 31 tegen 1. De wedkantoren zien traditioneel geen brood in de overige Nobelprijzen, die voor Medicijnen, Natuurkunde, Scheikunde en Economie. Maar juist daar is het voorspellen van de winnaars intussen een heuse wetenschap geworden. 

De Amerikaanse kennismakelaar Clarivate telt en meet de invloed van wetenschappelijke publicaties en stelt jaarlijks een shortlist op van potentieel Nobelprijs-materiaal. Geen letterlijke voorspellingen voor dit jaar, waarschuwen de makers. Ergens de komende jaren kan ook. In het verleden, toen nog als Thompson Reuters, had Clarivate het 43 keer bij het rechte eind, waarvan 9 keer zelfs in hetzelfde jaar. De prijzen, is de prognose, zouden naar tumoronderzoekers kunnen gaan, naar chaostheoretici, naar oerknalkosmologen. Of misschien naar de chemicus die perovskieten ontdekte, rare brosse kristallen die zonnecellen blijken te kunnen oppeppen. 

Markant is dat de ontdekkers van Einsteins ruimtetijdgolven, vorig jaar februari wereldnieuws, niet worden genoemd. Interessant is dat een groep van Amerikaanse specialisten in debatten op het online platform Sigma Xi tot dezelfde conclusie komt: nog geen zwaartekrachtgolven dit jaar. 

Achter slot en grendel

Opvallendste naam op het Clarivate-lijstje voor dit jaar is de Nederlandse nanofysicus Cees Dekker, voor zijn werk van jaren geleden aan koolstofnanobuisjes, lange holle moleculen met intrigerende elektronische eigenschappen. Goed voor een Nobelprijs Natuurkunde, vindt het bureau, te delen met Phaedon Avouris van IBM en Paul McEuen van Cornell. Dekker laat overigens weten er "helemaal niks" over te willen zeggen. En hoe zou hij ook kunnen. 

De voorbereiding van de jaarlijkse Nobelprijs-toekenningen gebeurt in het diepste geheim in een klein comité van de Zweedse academie van wetenschappen, het Karolingska Instituut, de Bank van Zweden en het Noorse parlement. Afgezien van de incidentele lekken blijven de nominaties en voordrachten statutair gedurende vijftig jaar achter slot en grendel, de beraadslagingen in principe zelfs voor eeuwig. Pas als de secretaris van het Nobelprijs-comité de namen noemt, weet de wereld wie er wint. En verder eigenlijk niks.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234