Zondag 17/11/2019

Technologie

Wie is verantwoordelijk als een zelfrijdende auto iemand aanrijdt?

Een zelfrijdende elektrische bus, een project van De Lijn and Brussels Airport. Beeld BELGA

Kunnen we robots ooit als personen beschouwen, zodat ze juridisch verantwoordelijk zijn voor hun daden? Misschien is het vandaag nog te vroeg, zegt Danièle Bourcier, onderzoeksdirecteur van het Franse CNRS-instituut. Maar de vraag wordt wel steeds acuter.

De titel van uw lezing op het congres in Brussel over legal tech is 'Moeten robots rechten krijgen?' Wat is het antwoord?

Bourcier: "Er is een hele beweging ontstaan in het recht om het begrip 'rechtspersoonlijkheid' uit te breiden. Meer en meer kennen we dat ook toe aan dieren, of zelfs aan stukken natuur, omdat ze op die manier rechten hebben. Maar de vraag is dus of we dat dan ook moeten doen voor robots. Een onderzoek door het Europees Parlement is daar al dieper op ingegaan, maar daar is het afgeschoten. Ik denk ook dat het er nu nog te vroeg voor is."

Wanneer ben je dan precies een persoon volgens het recht?

"Daarvoor moet je doorgaans aan enkele voorwaarden voldoen. Om een persoon te zijn, moet je bijvoorbeeld bewustzijn hebben of de mogelijkheid om beslissingen of keuzes te maken. Daar hangen dan rechten en plichten mee samen en die verschillen ook naargelang je status.

"Een kind heeft zo wel een persoonlijkheid, maar heeft niet alle rechten. Een patiënt die in coma ligt, kan geen beslissingen maken, maar is wel nog steeds een persoon. Ik denk daarom ook dat we met het oog op de toekomst moeten nadenken om robots sommige van die rechten en plichten te geven. Maar een volledige rechtspersoonlijkheid is nog niet voor vandaag."

Maar robots worden wel steeds intelligenter en kunnen nu ook al beslissingen nemen.

"Wel, misschien gebeurt het in de toekomst op een gegeven moment dus wel. Misschien zullen ze later ook een soort van bewustzijn hebben, want er is natuurlijk veel innovatie aan de gang. Maar wat we vandaag doen, is om de individuele verantwoordelijkheid van een robot te bekijken in relatie tot een mens.

"Stel dat je een robot met artificiële intelligentie op het internet allerlei krantenartikels laat scannen, maar door een fout in het systeem overtreedt hij de wet op de auteursrechten. Wie is er dan verantwoordelijk voor die overtreding? Nu worden er dan twee vragen gesteld. Is de robot goed ontwikkeld? En ten tweede, beschermen de kranten hun database met artikels goed genoeg om zulke overtredingen te voorkomen? Hoe dan ook is de robot afhankelijk van de mens als hij een fout maakt, want de robot heeft zelf geen Visa-kaart om schade te betalen. Hij heeft geen patrimonium, zoals dat juridisch heet."

Wat als robots in de toekomst dan wel autonoom zijn? En een robot een mens vermoordt?

"Dan hangt het er ook weer vanaf wie die robot geprogrammeerd heeft. Maar ondertussen worden we al met dit soort zaken geconfronteerd. Want je kan je ook afvragen wie er verantwoordelijk is, als een zelfrijdende auto een voetganger omverrijdt. Dit soort zaken moeten we nu goed onderzoeken om naar de toekomst toe te bepalen in hoeverre we de verantwoordelijkheid bij een robot kunnen leggen. Als ze echt zelf een bewustzijn krijgen en emoties kunnen ondervinden, moeten we hen ook meer als een persoon beginnen zien. Maar dat is dus voorlopig nog sciencefiction."

Beeld Eldrid Verbeke
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234