Zaterdag 21/09/2019
Beeld RV

Column De Schaal van Mulders

Wetenschappers zijn gefrustreerd omdat onverlaten kostbare helium verspillen om met een smurfenstemmetje te praten

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

Mijn jongste dochter werd zeven en daarbij horen ballonnen. We kochten er prachtige, met kleuren die in elkaar overvloeien als in het linoleum van vermolmde conservatoria. De tijd staat echter niet stil. Er zat ook een ledlampje in dat de ballonnen deed oplichten in het duister. Zo werden het intrigerende exoplaneten vol buitenaards leven.

“Gaan we ze gewoon met de mond opblazen?” vroeg ik aan mijn dochter. “Of wil je graag dat ze naar het plafond drijven als je ze loslaat?”

Je weet zo wat zo’n kind daarop antwoordt. Wij dus naar de Action, waar de heliumtanks goedkoper zijn dan elders en je altijd wel iets vindt dat je niet nodig hebt. ‘For up to 30 balloons’, stond er op de verpakking. En ook dat de tank – het was een bleekblauwe – 99,996 procent puur helium bevatte. En die resterende 0,004 procent? Ik stelde mij voor dat dat kinderdromen waren, zoals bekend licht en vluchtig.

Twintig euro is geen geld voor 0,25 kubieke meter edelgas. Zeker niet als je weet dat helium een schaars goedje is. Mensen kunnen geen nieuw helium maken, ze kunnen het alleen ‘opdelven’ uit onderaardse voorraden. Komt het in de atmosfeer terecht, dan is het weg en lekt het het heelal in. Wetenschappers zijn dan ook gefrustreerd omdat lassers en andere onverlaten hun kostbare helium verspillen, bijvoorbeeld door het in te ademen om met een smurfenstemmetje te praten. “Het probleem met helium,” zei Nobelprijswinnaar Robert Richardson tien jaar geleden al, “is dat het eigenlijk twintig tot vijftig keer zo duur zou moeten zijn.” Gelukkig werd er inmiddels een enorme voorraad ontdekt in Tanzania. Die zou de wereld weer enkele jaren voort kunnen helpen.

Ethisch dilemma

Je hebt helium nodig voor supergevoelige microscopen, voor deeltjesversnellers en voor MRI-scanners in ziekenhuizen. Op de keper beschouwd is het dus krankzinnig daar ballonnen mee te vullen, for amusement only. Het plaatst je weer voor het ethische dilemma waarmee je tegenwoordig kampt zodra je een poot durft te verzetten. Vliegen is des duivels, en als je de auto neemt heb je ook al het gevoel dat je de thermostaat van de wereld een onverantwoorde tik geeft. Zelfs mijn geliefde slettenpasta (wetenschappelijke benaming: pasta alla puttanesca) kan ik niet maken zonder kappertjes, tonijn en schuldgevoelens over overbevissing. Maar je moet keuzes maken in het leven. En als ik moet kiezen tussen medische beeldvorming en een lachend kind, dan weet ik het wel.

Er dreven die dag dus flink wat ballonnen naar het zwerk van onze rijwoning. Er werd gelachen en gezongen alsof de wereld een pretpaleis was zonder sluitingstijden. Een kinderhand is gauw gevuld, zodat we ook plezier beleefden aan de doos ‘Mijn zeeplabo – de wetenschap van zeep, badschuim & bruisballen’.

“Waarom hebben wij eigenlijk geen drie armen?”, vroeg voor het slapengaan mijn nu toch al wel zeer grote dochter. “Ik zou je dan beter kunnen helpen opruimen – of tegelijk met mes en vork en lepel eten.”

Daar stond ik, als volwassene met twee armen, tien tenen en een mond vol tanden. Ik gaf toe dat ik het verlangen naar extra ledematen ook weleens gevoeld had.

’s Avonds liet ik door het zolderraam stiekem een ballon vol licht ontsnappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234