Dinsdag 17/09/2019

Voeding

Weet wat je eet: ‘Tot het DNA van de koe aan toe’

Beeld rv

Is een vlugge scan binnenkort voldoende om een pakje vlees in de supermarkt aan een rigoureuze inspectie te onderwerpen, tot het DNA van de koe aan toe? Niet smaak, maar traceerbaarheid lijkt vandaag wel de goudmijn van de voedingsindustrie.

“De consument wil weten wat hij eet, wat de herkomst is, welke voedingswaarden hij binnenkrijgt en of het product veilig is.” In de Nederlandse zakenkrant Financieel Dagblad licht Marel-topman Árni Oddur Thórdarson hoe zijn bedrijf - een IJslandse multinational die machines en productielijnen levert voor de slacht en verwerking van vis, vlees en pluimvee - aan die informatiezucht wil voldoen. Marel wil met software die stroom aan gegevens, van de grazende koe tot de hamburger die over de toonbank gaat, helemaal blootleggen voor de klant die een verpakking onder de scanner van de smartphone legt.

Denk aan wat een dier precies heeft gegeten, of het medicijnen toegediend heeft gekregen en wanneer het geslacht is. “Tot het DNA van een koe aan toe”, zegt Thórdarson, die stelt dat daarvoor alle bedrijven in de toeleveringsketen met elkaar verbonden moeten worden, van boerderij tot supermarkt. Het liefst met zoveel mogelijk apparatuur van Marel, uiteraard.

PR-nachtmerrie

De industrie lijkt steeds meer te evolueren naar een soort ‘totale traceerbaarheid’, naar eigen zeggen gestuwd door de voedselschandalen in recente jaren. Zo moesten Colruyt en Delhaize begin 2018 honderden producten van slachthuisgroep Verbist uit de rekken halen wegens inbreuken op de voedselveiligheid en bleek eind 2018 uit een gelekt intern onderzoek van Febev, de Federatie van Belgisch Vlees, dat een derde van het rundvlees in onze supermarkten met een Belgisch kwaliteitslabel niet te traceren is.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat zowat alle supermarkten vandaag uitpakken met woorden als ‘gegarandeerde traceerbaarheid’. Maar die plechtige beloftes volstaan niet meer voor iedereen. Initiatieven zoals ‘Ik ben meer dan mijn kassaticket’, opgezet door onder meer Rikolto, Gezinsbond en Test-Aankoop, zetten supermarkten onder druk om “het verhaal van bij de boer tot op ons bord” helemaal te vertellen.

Die tendens is al merkbaar. Dankzij blockchain-technologie kunnen Carrefour-klanten sinds 2018 onder meer kippenvlees inscannen via een QR-code. Een overload aan informatie wordt daarbij vermeden - “het moet leesbaar blijven”, klinkt het - maar dit kunt u onder meer te weten komen: het voer van het pluimvee tot het bedrijf van broedeiproductie en het slachthuis. Er verschijnt nog net geen video van de kip in kwestie op het scherm. Wie zich het Basta-experiment uit 2011 met ‘Kalfje Willy’ herinnert, weet dat zoiets averechts werkt. Het kalfje in actie zien vooraleer de worst op de grill te leggen, doet de magen keren.

Van wat de kippen eten tot wanneer ze geslacht zijn. Als het van het IJslandse bedrijf Marel afhangt kent de voedingsindustrie geen geheimen meer voor de consument. Beeld © gutarphotoghaphy

Ook bij Albert Heijn kan je eieren en sinaasappelsap helemaal traceren en luidt de ambitie om ‘alle versketens volledig transparant te maken tegen 2025’. Dat betekent natuurlijk ook dat alle productiepartners datagericht moeten gaan werken, en dat daar voor infrastructuurspelers als Marel wellicht de belangrijkste groeifactor zit: niet met machines, maar met de data die ze leveren, maak je het verschil.

Handvol mensen

Alleen: in hoeverre maakt die doorgedreven detailzucht een verschil voor de consument? Uit onderzoek aan de gerenommeerde Wageningen Universiteit blijkt bijvoorbeeld dat voedselschandalen eigenlijk bitter weinig impact hebben.

Psycholoog Garmt Dijksterhuis, die aan diezelfde universiteit onderzoek doet naar consumentengedrag en voeding, twijfelt alvast. “Het lijkt me sowieso goed om zoveel mogelijk openheid na te streven, en als je de vraag stelt, zullen veel consumenten zeggen: ‘Natuurlijk wil ik álles weten’. Wat ze met de info doen en hoe het aankomt, is echter een andere zaak. Ook op etiketten staat een heleboel informatie, maar hooguit 20 procent leest ze. Met die gedetailleerde traceerbaarheid bereik je dus misschien een handvol mensen.”

“Bovendien is het wellicht niet aangewezen om een proces voor de volle 100 procent openbaar te maken, alleen al omdat het vaak ingewikkeld is”, zegt Dijksterhuis. Als je echter alleen de ‘relevante’ brokjes geeft, rijst de vraag: “Wie besluit dan wat relevant is en wat niet?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234