Donderdag 20/02/2020

Roddelen

We zouden beter wat meer openlijk praten over roddelen

Roddelen wordt doorgaans gezien als iets gemeens, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Beeld Getty Images/PhotoAlto

"Zeg, weet je al wie er zwanger is?" U heeft die zin vast al eens uitgesproken. Mogelijk zelfs wanneer de persoon in verwachting nog niet wilde dat het nieuws bekend werd. Wel, u hoeft zich daar niet voor te schamen, vindt een Nederlandse academicus. Meer zelfs: we zouden beter wat meer openlijk praten over ons roddelgedrag.

Zeg dat er geroddeld wordt en meteen duikt het beeld op van achterklap, gesmoes en gekonkelfoes. Maar dat negatieve beeld mag echt wel de vuilnisbak in, vindt Rinus Feddes (69). De gepensioneerde docent van de Hogeschool Rotterdam promoveerde zopas aan de Utrechtse Universiteit voor Humanistiek met een doctoraat over roddelen. Zijn conclusie na uitgebreide literatuurstudie en gesprekken over roddelen met een duizendtal studenten: het is hoog tijd dat we beginnen te praten over roddelen en het taboe erop doorbreken.

Er zijn namelijk best veel positieve aspecten aan roddelen, weet hij. "Roddelen kan bedoeld zijn om louter te informeren, maar het werkt ook verbindend. Bovendien is roddelen vaak ook een vorm van emotionele ontlading. Als jij je blauw ergert aan je leidinggevende, dan kun je hem dat moeilijk vertellen. Hij is immers jouw baas. Maar jij zit daar wel met die opgekropte gevoelens in je onderbuik. Wanneer je ze kunt delen met een collega, lucht dat op", legt Feddes uit. Nog een voordeel van roddelen: je kunt je gevoelens toetsen aan de mening van anderen en zo tot andere inzichten komen.

Zoals de apen

Niet alleen zou het volgens Feddes dus ongezond zijn om roddelen te bannen, het zou ook een illusie zijn. Iedereen roddelt nu eenmaal, met elkaar over elkaar praten is het gevolg van leven in gemeenschap. "Het is wat in de wetenschap vocaal vlooien wordt genoemd", verklaart de Nederlandse academicus. "Apen besteden een mooi deel van de dag aan het plukken van vlooien bij elkaar. Dat doen ze heus niet omdat ze zo veel jeuk hebben, wel omdat ze de anderen op die manier tonen dat ze een band hebben."

Klopt, zegt cultureel socioloog Ignace Glorieux (VUB). "Wanneer alle collega's op de hoogte zijn van een relatie op de werkvloer en jij niet, dan voel je je buitengesloten. Informatie uitwisselen zorgt voor een band tussen de collega's. Roddelen hoeft dus zeker niet kwaadaardig te zijn."

Al in 1976 publiceerde de Britse socioloog Norbert Elias zijn boek Gevestigden en buitenstaanders. Elias onderzocht daarvoor eind jaren 50 een arbeidersstadje in het midden van Engeland. Na de Tweede Wereldoorlog kwam daar plots een hele groep Londense inwijkelingen wonen die hun huizen hadden verloren. Ze kwamen terecht in een nieuwe wijk, maar ze hadden wel hetzelfde sociologische profiel als de oorspronkelijke bewoners aan de andere kant van de spoorweg. Ze waren eveneens blank, spraken dezelfde taal en werkten in dezelfde fabriek. 

En toch ontstond er tweespalt. 'De gevestigden', zoals Elias ze noemt, voelden zich beter dan 'de buitenstaanders'. De belangrijkste motor van dat samenhorigheidsgevoel bleek geroddel. Want, zo concludeerde Elias, geringschattend praten over de ander komt ook steeds neer op lof voor jezelf.

Praat erover

Feddes erkent wel dat de grens met kwaadsprekerij dan soms erg dun wordt. "En dan kunnen er zeker ook negatieve effecten optreden. Wanneer er een zondebok wordt gecreëerd, bijvoorbeeld. Wanneer iemand door de achterklap wordt buitengesloten of onnodige reputatieschade lijdt", somt hij op. 

Zijn advies is dan ook niet zozeer om meer te roddelen, wel om erover te praten. Want door wat meer te denken vanuit het perspectief van de roddelaar, kunnen we bijzondere inzichten krijgen, zegt hij. "Door te reflecteren over hun roddelgedrag kunnen mensen beseffen dat ze zich er minder schuldig over moeten voelen dát ze roddelen."

Roddelen aanmoedigen zou Glorieux ook niet per se doen. Maar hij is het er wel mee eens dat we af moeten van het negatieve beeld. "Het is een vorm van identiteitsvorming en zolang het niet ontaardt, is er ook helemaal geen probleem."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234