Dinsdag 07/07/2020

Kom op tegen Kanker

"We zijn er niet enkel om te klagen, maar ook om te doen"

Marc Michils: "We spelen dus vaak een pioniersrol, en signaleren nieuwe noden aan de overheid, die daarna vaak de fakkel moet overnemen."Beeld Wouter Van Vooren

Jarenlang maakte hij het mooie weer in de reclamesector, vandaag zet Marc Michils de lijnen uit bij de Vlaamse Liga tegen Kanker. Het is inmiddels een sterk merk, de 'Kom op tegen Kanker'-actie die vanaf 30 maart weer van start gaat. "Dagelijks honderd nieuwe diagnoses, dat moet ons boos blijven maken."

Eens communicatieman, altijd communicatieman: het onwaarschijnlijk sterke mobiliserende effect van de 'Kom op tegen Kanker'-campagne kan Marc Michils nog altijd verbazen en gelukkig maken. "Natuurlijk doet het deugd vast te stellen dat we de voorbije jaren sterk gegroeid zijn, en dat er dus elk jaar wat meer geld binnenkomt, maar eigenlijk is dat zelfs niet de essentie. Ik zie in het grote enthousiasme en de golf van solidariteit bij brede lagen van de bevolking vooral een mandaat om nog meer ons best te doen en de strijd tegen deze ziekte met nog meer verbetenheid aan te gaan. Het signaal vanuit de bevolking: 'Doe iets met die centen', dat is waar het echt om gaat."

Is het niet wat verbazingwekkend dat de strijd tegen kanker - zowat de meest gemediatiseerde ziekte van de voorbije decennia - hier anno 2015 nog altijd zo sterk afhankelijk is van een initiatief dat het vooral moet hebben van goodwill en enthousiasme?
"Dat heeft wat mij betreft alles te maken met onze moderne maatschappij, en de wijze waarop die functioneert. Het oude hiërarchische model heeft afgedaan, we zitten nu in een netwerkmodel waarin ngo's of vrijwilligersorganisaties voor heel veel mensen structurele en geloofwaardige partners zijn geworden. In de ogen van steeds meer mensen een stuk geloofwaardiger zelfs dan pakweg de politiek."

"Daarnaast zijn wij een organisatie die heel kort op de bal tracht te spelen, met korte en duidelijke communicatielijnen. We hebben vijftig vaste medewerkers, maar ook honderden vrijwilligers, die bijzonder snel aanvoelen wat er leeft bij patiënten en hun familie en daar snel en flexibel op inspelen. Zo horen en voelen we dan dat slechtnieuwsgesprekken een probleem vormen, of dat er gigantisch veel vragen zijn rond borstreconstructies."

Pioniersrol

"Wel, in enkele maanden tijd hebben wij daarover een dossier klaar en kunnen we besluiten om daar concreet rond te werken. Een initiatief als Bednet (synchroon internetonderwijs voor kinderen met kanker, FMI) is hier bijvoorbeeld ontstaan. We spelen dus vaak een pioniersrol, en signaleren nieuwe noden aan de overheid, die daarna vaak de fakkel moet overnemen."

Over de overheid gesproken: veel kankerspecialisten vragen zich hardop af waarom we in Vlaanderen niet werken met een beperkt aantal gespecialiseerde referentiecentra voor kankerbehandeling, eerder dan alle ziekenhuizen alles te laten doen. Moeten jullie dan niet meer wegen op dat debat en op die overheid?
"'Kom op tegen Kanker' moet die kritische rol in het publieke debat zeker opnemen, daar heeft u een punt. Toen ik twee jaar geleden op deze stoel belandde, heb ik met veel mensen gesprekken gevoerd over onze rol. Acties opzetten om geld in te zamelen, kwam daarin prominent naar voor - geheel terecht - maar voor mij moet het méér zijn dan dat. Mijn grote inspiratiebron op dat vlak was het boekje Indignez-vous! van Stéphane Hessel. Neem het niet!"

"Verontwaardiging, dát moet de fundamentele emotie van deze organisatie zijn. Wij aanvaarden niet dat mensen tijdens of na hun ziekte niet meer aan het werk kunnen. Wij aanvaarden al evenmin dat er niet meer geld naar onderzoek rond de verbetering van de levenskwaliteit gaat. Zo kan ik nog wel even doorgaan. (glimlacht) Het is onze verdomde plicht om niet enkel projecten op te starten, maar net zo goed fundamentele veranderingen na te streven. Met onze 350 vrijwilligers - die we nota bene ook zelf opleiden - kunnen we wel een en ander in beweging zetten, maar voor echt structurele veranderingen moeten we toch vooral naar de politiek kijken. En zoals u terecht aangeeft: gespecialiseerde expertisecentra zijn een must, en minister De Block heeft dat nu ook opgenomen in haar beleidsnota. In alle bescheidenheid: ik denk dat dit minstens gedeeltelijk de verdienste van 'Kom op tegen Kanker is'."

Luistert die overheid wel voldoende? Misschien is 'Kom op tegen Kanker' gewoon ook het ideale schaamlapje?
"Hand op het hart: politici als Kris Peeters, Jo Vandeurzen of Maggie De Block beseffen verdomd goed dat 'Kom op tegen Kanker' een belangrijke maatschappelijke speler is, die ze niet kunnen negeren. Zoals ik al eerder aanhaalde: ons maatschappijmodel is vandaag veel meer bottom-up, en politici weten heel goed waar wij voor staan en wie en wat we vertegenwoordigen. We zijn er niet enkel om te klagen, maar ook om te doen, en dus oefenen we druk uit én leveren we ook ideeën aan."

"'Kom op tegen Kanker' moet méér zijn dan enkel de kracht van de emotie, daar heb ik van bij mijn aantreden hier sterk op gedrukt. Het zijn wij die preventiecampagnes zoals 'Laat naar je borsten kijken' in de steigers hebben gezet, niet de overheid. Het zijn ook wij die een site hebben gelanceerd (allesoverkanker.be, FMI) waarop patiënten op heel toegankelijke wijze een pak informatie kunnen terugvinden. Dus ja, de overheid schiet soms wel degelijk te kort en laat hier en daar steken vallen, maar daar moeten wij dan op inpikken. Zo werkt de maatschappij vandaag nu eenmaal. Burgerparticipatie en -initiatief heeft op alle mogelijke vlakken de wind in de zeilen, laten we daar vooral niet over klagen."

De overlevingskansen bij kanker stijgen, het aantal kankerdiagnoses zit helaas ook in de lift. Is het glas voor u dan halfvol of halfleeg?
"Kanker is vandaag doodsoorzaak nummer één bij de mannen en nummer twee bij de vrouwen. Voor de mannen zijn de overlevingskansen 58 procent, voor de vrouwen liggen die gemiddeld op 68 procent. Dat is al stukken hoger dan pakweg twintig jaar terug. Het stijgende aantal diagnoses heeft natuurlijk vooral te maken met de vergrijzing, en meer en vroegere diagnoses verhogen ook de overlevingskansen."

"Het glas is wat mij betreft dan ook eerder halfvol, maar wij willen een samenleving zonder kanker, er blijft dus nog een hele weg te gaan. We mogen zeker niet in een discours vervallen waarbij we stellen: 8 op 10 patiënten overleven de ziekte, oef, taak volbracht. Indignez-vous, weet je wel. Daarnaast is er uiteraard een accentverschuiving richting andere noden: een hogere kwaliteit van overleven, een betere kans om na de kanker opnieuw aan het werk te gaan, de behandeling van heel zeldzame tumoren, de psychosociale noden, noem maar op. Daarvoor is blijvend patiëntgericht onderzoek nodig, waarbij wij uitdrukkelijk mikken op onderzoek dat níét door de farmaceutische industrie gebeurt."

Het regende de voorbije jaren preventiecampagnes, maar toch moeten we vaststellen dat een gedeelte van de bevolking daar amper vatbaar voor is, of domweg niet bereikt wordt. Kunnen we die centen voor preventie dan niet beter elders investeren?
"Het beeld als zouden we al heel zwaar inzetten op preventie klopt niet. We doen op dat vlak veel minder dan in andere landen, en vaak haalt de overheid ook haar eigen doelstellingen niet. Inzake tabakspreventie bij jongeren bijvoorbeeld is er nog veel werk. Het aantal jongeren dat rookt blijft stabiel en, met alle sympathie voor Jo Vandeurzen, het is al een hele tijd geleden dat er vanuit de overheid daar rond nog campagne werd gevoerd. De gezondheidsdoelstellingen gaan uit van een rokerspercentage bij jongeren beneden de vijftien jaar van maximaal elf procent. Wel, we zitten nu aan veertien procent. We proberen onze expertise op dat vlak nu aan te wenden om samen met de overheid een nieuwe campagne op te zetten, want in de wetenschap dat één op drie kankers aan tabak te wijten is, is dit echt een probleem."

Progressie boeken

"Ik maak me echt sterk dat we op dat vlak wel degelijk nog progressie kunnen boeken. Het klopt wel dat we stilaan op een harde kern botsen van de wat lagere sociale klassen die we via de traditionele preventiekanalen nog moeilijk bereiken. Nu goed, lagten we het dan over een andere boeg gooien, nee? Ik ben naar het bestuur van Club Brugge en Anderlecht gestapt om sigaretten uit de stadions te bannen, omdat ik geloof dat we daar met een beperkt budget wellicht meer van die jongeren bereiken dan via een interview op Terzake."

Hoe groot is jullie jaarbudget vandaag?
"Dat zit al enkele jaren in de lift, en voor dit jaar zitten we op zowat 24 miljoen euro. En voor alle duidelijkheid: we ontvangen geen halve euro subsidie. Ons volledige budget is afkomstig van onze acties, van giften en van legaten."

"Die legaten zijn vandaag overigens al goed voor een derde van onze inkomsten, en dat aandeel neemt nog toe. Ik denk dat we met ons huidige budget al heel veel realiseren en ook zwaar wegen op het publieke debat, maar we moeten er uiteraard wel voor zorgen dat ook de overheid haar huiswerk blijft maken. De zoektocht naar dat evenwicht blijft een beetje dansen op een slappe koord, maar we moeten innovatief uit de hoek durven blijven komen."

Waar valt de grootste vooruitgang nog te boeken in de strijd tegen de ziekte?
"Tabakspreventie, ongetwijfeld, maar dan ook via echte beleidsmaatregelen op dat vlak. Dan denk ik aan prijsverhogingen, uiteraard, maar bijvoorbeeld ook aan het recente debat over plain packaging, het weglaten van bekende logo's op sigarettenpakjes. Met mijn verleden in de reclamesector weet ik beter dan wie ook dat dit een grote impact zou kunnen hebben op het rookgedrag bij jongeren."

'Kom op tegen Kanker' zuigt niet enkel heel veel media-aandacht naar zich toe, het succes van de actie staat ook borg voor flink wat fundraisinginkomsten. Dreigen andere ziektes, ik denk aan Alzheimer of ALS, daardoor niet in de kou te blijven staan?
"Ik snap die kritiek, maar voel me er enkel door aangesproken in de positieve zin. Ik kan andere organisaties of belangengroepen enkel maar oproepen om dezelfde aanpak te volgen, en ik wil hen daarbij ook zo veel mogelijk helpen. Ik ga tegenwoordig eenmaal per week spreken voor een of andere ngo, maar eerlijk gezegd denk ik niet dat wij concurrenten zijn van elkaar."

"Onze grootste concurrent is het algemene bestedingspatroon van de gemiddelde Vlaming. Voor onze nieuwe actie vraag ik 20 miljoen euro van de Vlamingen, zegge en schrijve vier euro per kop. Laten we wel wezen: dan is er nog best wat ruimte om andere goede doelen een eindje vooruit te helpen, nee? Kijk naar wat ze in de Scandinavische landen jaarlijks ophalen, dan zitten wij hier absoluut nog niet aan de limiet."

"Het klinkt ongetwijfeld bijzonder cynisch, maar wij genieten het twijfelachtige voordeel dat kanker voor iedereen heel dichtbij en alomtegenwoordig is, dat er dagelijks ruim honderd 'ambassadeurs' bijkomen. In mijn ogen maakt dit onze opdracht enkel maar belangrijker."

U bouwde een succesvolle carrière uit in de profit, maar vandaag zijn het niet langer de winst- of verkoopscijfers die uw leven kleur geven, wel de allerindividueelste emoties en de omgang met mensen. In welke zin heeft deze nieuwe uitdaging u ook als mens veranderd of gelouterd?
"Ik heb deze stap gezet uit puur professionele overwegingen, niet vanuit een of andere verdrongen emotie. Ik ben en blijf nog altijd een communicatieman en ondernemer, maar inderdaad: deze job heeft me ergens verrijkt. Mijn werk heeft er nu een maatschappelijke dimensie bijgekregen, en dat beschouw ik als een soort supplement aan ervaring in mijn carrière. Tegelijk moet ik me soms wat in toom houden om niet te ver mee te gaan in de emotie. Het moet leefbaar blijven."

"Het blijft mijn ambitie om deze organisatie te professionaliseren in haar groei, en om nieuwe sporen te trekken waar nodig. Dat ik daarbij soms op zere tenen trap, ja, dat zal wel, maar ik heb een beetje profit in de non-profit gebracht. Vanuit de overtuiging dat beiden wel wat van elkaar kunnen leren, en puur maatschappelijk gezien ook naar elkaar toegroeien."

"We stappen nu ook gewoon naar bedrijven, die we dan als een platform gebruiken om onze boodschap te verspreiden. Is dat geen perfecte illustratie van het thema van onze nieuwste actie: 'Iedereen tegen kanker'?" (grijnst)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234