Maandag 16/05/2022

We worden almaar dommer, al meer dan honderd jaar

null Beeld Kos
Beeld Kos

Heb je ook soms het idee dat je met de dag dommer wordt? Maak je geen zorgen, je bent heus niet alleen. Meer nog: in de Westerse wereld worden we met zijn allen al meer dan honderd jaar gaandeweg minder intelligent. Sinds het Victoriaanse Tijdperk (van 1837 tot 1901, dankjewel Wikipedia) is het menselijke IQ gemiddeld 14 punten gezakt. Dat blijkt uit onderzoek van de universiteit van Amsterdam.

Luc Beernaert

Hoe valt die achteruitgang te verklaren? Dokter Jan te Nijenhuis, professor werk- en organisatiepsychologie aan de universiteit van Amsterdam, wijst erop dat vrouwen met een hoge intelligentie minder kinderen krijgen dan dames die achteraan de rij stonden toen de IQ-punten werden uitgedeeld. Die negatieve link tussen IQ en aantal kinderen is de voorbije eeuw een constante.

Steden en voedsel
Maar dat is niet de eerste verklaring van de teloorgang van menselijke intelligentie, oordeelt Gerald Crabtree, professor ontwikkelingsbiologie aan de universiteit van Stanford. "De mogelijke afname van menselijke intelligentie kan een aanvang genomen hebben toen de genetische selectie minder noodwendig werd. Dit gebeurde wellicht toen onze voorouders in steden begonnen te wonen en makkelijker toegang hadden tot voedsel. Dit kan al ingezet zijn bij het begin van de landbouw, en dat stamt al van 5.000 tot 12.000 jaar geleden".

Visuele reactietijd
Te Nijenhuis en zijn collega's analyseerden de resultaten van 14 intelligentiestudies die werden uitgevoerd tussen 1884 en 2004. Eén daarvan staat op naam van sir Francis Galton, een Engelse antropoloog en neef van Charles Darwin. Elke studie peilde naar de visuele reactietijd van de deelnemers: hoe lang duurt het om ten teken van herkenning een knop in te drukken als reactie op een visuele stimulus? Die reactietijd is een indicatie van de snelheid waarmee de hersenen informatie verwerken, wat wat erkend wordt als een aanduiding van algemene intelligentie.

Aan het eind van de 19de eeuw bedroeg de visuele reactietijd gemiddeld 194 milliseconden. In 2004 was dat 275 milliseconden. Hoewel de toestellen die de reactietijd in de 19de eeuw optekenden minder gesofisticeerd waren dan de toestellen die tegenwoordig worden gebruikt, zijn volgens te Nijenhuis de oude date vergelijkbaar met de moderne.

Flynn Effect
Ander onderzoek suggereert echter een toename van IQ-scores sinds de jaren veertig van de vorige eeuw, het zogenaamde Flynn Effect. Volgens te Nijenhuis is het Flynn Effect echter een weerspiegeling van omgevingsfactoren zoals beter onderwijs, hygiëne en opvoeding en maskeert die de achteruitgang in genetisch doorgegeven intelligentie in de Westerse wereld. Het nieuwe onderzoek werd gepubliceerd in het vakblad Intelligence.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234