Vrijdag 06/12/2019
Moeten we katten voortaan binnenhouden?

Wetenschap

‘We moeten gaan nadenken over de toekomst van de gewone huiskat’

Moeten we katten voortaan binnenhouden? Beeld RV

De huiskat is een van de grootste uitroeiers van diersoorten ter wereld, schrijven Nederlandse onderzoekers en bovendien, zeggen ze, is het illegaal om ze naar buiten te laten gaan. Een kwart van de Vlaamse huishoudens heeft er eentje rondlopen. Hoeveel slachtoffers maken ze in Vlaanderen, en zijn we medeplichtig aan een ecologische ravage? We vroegen het aan moraalwetenschapper Rutger Lazou, auteur van het pas verschenen boek ‘De toekomst van de kat’.

De huiskat is een van de grootste uitroeiers van diersoorten ter wereld, schrijven juristen Arie Trouwborst en Han Somsen met zware woorden in het Journal of Environmental Law. Voor bijna 370 bedreigde diersoorten zou de kat een gevaar zijn, in Europa staat zij zelfs in de top drie meest schadelijke uitheemse dieren.

Natuurpunt schreef in 2014 dat de katten in Vlaanderen gemiddeld twee prooien per maand, of samen zo’n 24 miljoen prooien per jaar vangen. Een gigantisch aantal, dat aantoont dat de kat een ecologische ravage aanricht?

Zeldzame soorten zelden op het menu

Volgens Lazou focussen natuurbeschermers te veel op het feit dat de kat een uitheemse soort is. “De kat is in onze contreien door de mens geïntroduceerd. Prooidieren hebben daardoor niet de tijd gekregen om zich aan te passen aan de jager.” Er is ook een tweede reden voor de natuurbeschermers. “In een natuurlijke situatie vermindert het aantal jagers als het aantal prooien vermindert, maar bij de kat is dat niet geval, want de kat is niet afhankelijk van prooien voor haar overleven, maar van het eten dat ze van ons krijgt.”

Toch is er een belangrijke rem op het jaaggedrag van de kat. “Katten zijn opportunistische jagers; ze liggen op de loer en vangen wat zich aandient. Zeldzame soorten staan daardoor zelden op het menu. Katten doden vooral verzwakte prooien die sowieso zouden gestorven zijn. De prooien van de kat bestaan voor 70 procent uit kleine knaagdieren, 20 procent uit vogels en de resterende 10 procent bestaat uit amfibieën, reptielen en zelfs vleermuizen. Die muizen en ratten krijgen enorm veel nakomelingen waarvan sowieso slechts een klein deel overleeft.”

Jagen op andere jagers

Naast het argument dat de kat een opportunistische jager is die vooral op verzwakte prooien jaagt, is er volgens Lazou nog een tweede reden om aan te nemen dat de kat geen ecologische ravage aanricht. “De kat is een ‘superpredator’, dat wil zeggen dat de kat ook jaagt op andere jagers, bijvoorbeeld ratten. Mathematische modellen tonen aan dat katten-, ratten- en vogelpopulaties elkaar zo in stand houden. Katten drastisch doen stoppen met jagen, zou dus zelfs een omgekeerd effect kunnen hebben en vogelsoorten nog meer in de problemen brengen”, aldus Lazou nog.

Omdat het verplicht is bepaalde soorten en hun leefgebieden te beschermen en mogelijke bedreigingen te beperken, is het laten jagen van katten niet alleen schadelijk, aldus de rechtswetenschappers, maar zelfs illegaal. De Nederlandse onderzoekers gaan dus nog een stapje verder en vergelijken het buiten laten van katten zelfs met roken in publieke ruimtes en rijden onder invloed van alcohol. Wat denkt Lazou van die bewering? “In tegenstelling tot bij roken in publieke ruimtes en rijden onder invloed, is de link tussen het buiten laten van katten en het toebrengen van schade (door het uitsterven van soorten) allesbehalve aangetoond.”

Gaat het in de toekomst verboden worden om onze favoriete viervoeter te laten rondzwerven? “Dat valt helaas niet uit te sluiten”, denkt Lazou. “Er komt meer en meer kritiek op de kat, niet alleen omwille van haar jaaggedrag, maar ook door de overlast voor mensen. Mensen ergeren zich bijvoorbeeld aan opengescheurde vuilniszakken, geurhinder en nachtlawaai. Bovendien is er het probleem van overpopulatie waarbij asielen vol raken. Het is daarom verleidelijk om de gewone huiskat te vervangen door dure raskatten die binnenshuis worden gehouden. We moeten bewust gaan nadenken over de toekomst van de gewone huiskat, als we haar voortbestaan willen verzekeren.”

De rechten van de kat

Tot slot is het volgens Lazou dus niet nodig om onze katten binnen te houden. “Bovendien vergeten natuurbeschermers al te vaak de individuele belangen van de kat. Hoewel katten ook binnenshuis een goed leven kunnen hebben als het baasje de huisinrichting aanpast en bijvoorbeeld speelgedrag stimuleert, blijft buiten leven een grote verrijking. Bovendien is het voor verwilderde zwerfkatten niet mogelijk om ze binnen te nemen. Ze worden geboren in een stedelijke omgeving en hun leven is daaraan aangepast. Wist je dat er in Rome zelfs een zwerfrecht voor katten bestaat? De wet geeft hen het recht om vrij te leven en niemand mag hen verwijderen uit de omgeving.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234