Dinsdag 18/02/2020

Eeuwig leven

"We gaan allemaal dood. En gelukkig maar"

Beeld Charlotte Dumortier

Wilt u voor eeuwig leven? U bent niet de enige. In Silicon Valley pompen miljardairs bakken geld in biotechnologische start-ups die 'het probleem van de dood' willen oplossen. Maar is dat wel zo wenselijk, vraagt een columniste van The New York Times zich nu af: "We gaan allemaal dood en dat is net goed."

"Ik zou dolgraag eeuwig leven", zei voetbalcommentator Jan Mulder eerder dit jaar in een interview met onze krant. Voor dit artikel over leven tot in de eeuwigheid wilden we hem graag spreken, maar door een zware bronchitis ligt hij in bed en kan hij amper praten. O de ironie.

Mulder is niet de enige die niet wil doodgaan. Wellicht denken we er allemaal eens over na: hoe geweldig zou het niet zijn om de dood te kunnen overwinnen? Silicon Valley gaat nog een paar stappen verder. Op enkele jaren tijd is daar een hele 'levensverlengende' industrie ontstaan. Ondernemers investeren massaal in het hacken van onze sterfelijkheid.

Peter Thiel, oprichter van het online betaalsysteem PayPal en destijds eerste investeerder in Facebook, is de bekendste. Hij heeft al miljoenen gegeven aan de Britse gerontoloog Aubrey de Grey, die werkt aan 'verjongingstherapieën'. Even ging het gerucht dat Thiel regelmatig bloedtransfusies van 18-jarigen krijgt, maar dat bleek vals; dat neemt niet weg dat er wel degelijk een bedrijf is  Ambrosia Plasma heet het  dat plasma-infusies van jonge mensen verkoopt voor bijna 7.000 euro per liter.

"We houden mensen als Thiel maar beter in de gaten", zegt technologiesocioloog Ben Caudron. "Hij behoort, net zoals Tesla-oprichter Elon Musk, tot de zogenaamde 'PayPal-maffia', een groep die gigantisch rijk is geworden door PayPal te verkopen. Door hun financiële onafhankelijkheid zijn ze ook onafhankelijk in het uiten van meningen, hoe bizar en abject die ook mogen zijn. Zoals geloven in eeuwig leven."

Biologische grenzen

Volgens experts is het niet verrassend dat Silicon Valley nadenkt over levensverlenging en onsterfelijkheid. Het zijn mannen die op heel korte tijd bedrijven uit de grond hebben gestampt die miljarden waard zijn en de levens van evenveel mensen beïnvloeden. Zulke types laten zich niet leiden door de grenzen van de biologie. Ze hebben de taxiwereld ontregeld en de sociale netwerken, het leven kan er ook wel nog bij.

Voorlopig staat alles nog in de kinderschoenen en zetten ze vooral in op het tegengaan van veroudering, maar wat als er ooit een pil komt die ons bevrijdt van onze sterfelijkheid? Neem die dan alstublieft niet in, argumenteert The New York Times-columniste Allison Arieff nu in een opmerkelijke kolom. "Je kan de dood zien als een bittere, tragische gebeurtenis en elke maatregel aanwenden om ze te verhinderen. Dat kan, of je kan meer realistisch zijn en het leven gaan zien als een hiaat in het eeuwige niets, als een kortstondige opportuniteit om even op deze immer verrassende wereld rond te lopen."

"Onze tijd op deze planeet is in een flits voorbij, en als we dat nu leuk vinden of niet: nadien blijft de wereld draaien", vervolgt Arieff. "Het besef en de acceptatie daarvan maakt ons mens. Dat we uiteindelijk allemaal sterven, is de stuwkracht om onze levens ten volle te leven."

Filosoof Jean Paul Van Bendegem treedt haar bij: "Een eeuwig leven, dat lijkt me de hel. Geef mij maar een eindig leven met een open toekomst. Ik kan nog elke dag opstaan en denken: heb ik nog vijf jaar, tien of toch nog langer? Ik weet het niet en dat maakt mijn leven zinvol. Eindigheid dwingt een mens tot keuzes. Een oneindig leven niet, daarin kan je alles uitstellen. Het concept 'deadline' wordt letterlijk uitgehold. Neen, zinvolheid is voor mij keuzes maken en beseffen dat ze je ergens hebben gebracht."

Beeld Charlotte Dumortier

The happy few

Lang hebben religies ons het eeuwige leven (na de dood) beloofd, maar aangezien we godsdienst de rug hebben toegekeerd, zoeken we volgens Caudron ons heil nu ergens anders. "Technologie is een quasi-religie geworden, met zelfverklaarde halfgoden à la Elon Musk", zegt hij. "We leven in precaire tijden en we geloven dat technologie ons gaat verlossen van onszelf, de feilbare mens."

"Er leeft een gevoel dat we tot nog toe alles fout hebben gedaan en van een wit blad opnieuw moeten beginnen", vervolgt Caudron. "Daar zijn argumenten voor, maar om nu afstand te nemen van de mens zoals die vandaag is en hem te verruilen voor een posthuman die oneindig lang leeft? Neen, dank u."

En wat als Silicon Valley in haar stoutste dromen slaagt, dat de mens effectief tot in het oneindige kan leven? "Zouden we dan allemaal voor eeuwig leven, of enkel degene die het zich kunnen permitteren?", vraagt columniste Arieff zich af. "En zou de ongelijkheid verdwijnen, of net groter worden?"

Kortom, zouden we in een walhalla leven waar iedereen gelijk is? Professor Van Bendegem denkt van niet. "We zitten nog altijd opgezadeld met ons eindige geheugen hé. We zouden dan wel eeuwig leven, maar alles vergeten. Misschien verhelpt de technologie ook dat probleem en creëert ze externe geheugens. Dat kan, maar dat gaat opnieuw in ongelijkheid resulteren", zegt hij. Want ja, wie zal er toegang tot die geheugens hebben? Wellicht een happy few. Eeuwig leven leidt volgens mij niet tot het aards paradijs."

Peter Thiel.Beeld AP

Van Bendegem: "Om nog niet te spreken van de totale overbevolking die er zou heersen. Al die nieuwe generaties erbij. Je zou de maatschappij helemaal moeten herdenken."

Neen, het eeuwige leven is niet voor morgen. "Ik denk dat het op dit moment vooral moet bekeken worden als mooie, uitgekiende pr van die Silicon Valley-miljardairs en dat ze met die aandacht dingen willen doen die veel minder heldhaftig zijn", zegt Caudron.

Gelukkig maar, besluit columniste Arieff: "Technologische vooruitgang kan levens veranderen. Maar onze menselijkheid is onherroepelijk verweven met onze sterfelijkheid. Dat kan geen enkele Fontein van de Eeuwige Jeugd veranderen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234