Dinsdag 20/08/2019

Zomertijd

Wat zou er gebeuren als we winter- en zomertijd afschaffen?

Beeld EPA

Een overgrote meerderheid van Europeanen is voor de afschaffing van de winter- en zomertijd, en wil naar één tijd die het hele jaar geldig is. Maar wat moet dat dan worden? Altijd wintertijd, of altijd zomertijd? Beide scenario's kennen voor- en tegenstanders.

De Europese Commissie is er alvast voorstander van altijd de zomertijd te hanteren.

Nochtans is die zomertijd niet de standaardtijd, dat is het winteruur. De zomertijd, waarbij de klok een uur vooruit wordt gedraaid, werd in de jaren 70 geleidelijk aan in heel Europa ingevoerd als reactie op de oliecrisis van 1973. Bedoeling was elektriciteit uit te sparen door het in de zomer een uur langer licht te laten zijn. Bovendien slapen de meeste mensen 's ochtends nog wanneer het in de standaardtijd licht wordt. Doordat het 's morgens later licht wordt, komt het daglicht beter overeen met de tijd waarop de meeste mensen opstaan. 

Altijd zomertijd?

Maken we van de zomertijd de nieuwe standaard, genieten we in de zomer uiteraard van lange terrasjesavonden. Op 21 juni, de langste dag van het jaar, komt de zon op rond 5.30 uur en gaat ze pas opnieuw onder rond 22 uur. 

Fijn, zeggen voorstanders, maar critici wijzen erop dat het de productiviteit niet ten goede komt omdat we eigenlijk te laat gaan slapen. Ook voor kinderen zou het nefast zijn omdat ze eigenlijk op klaarlichte dag moeten gaan slapen, met alle slaapproblemen van dien.

In de winter is het een ander paar mouwen. Weerman Frank Deboosere wijst er op dat de zon op 1 december pas rond 9.22 uur zou opkomen. Op 1 januari zou het zelfs pas licht worden om 9.45 uur. Bijzonder laat, zeggen tegenstanders van de altijddurende zomertijd, en bovendien gevaarlijk voor het verkeer in de ochtendspits en bijvoorbeeld voor kinderen die lang in het donker naar school zullen moeten gaan. Rusland voerde in 2011 de permanente zomertijd in, maar kwam daar in 2014 al op terug omdat werknemers klaagden dat ze in het pikdonker naar hun werk moesten rijden.

Een voordeel zou zijn dat het eind december niet al om 16.45 uur donker zou worden, maar pas een uur later, om 17.45 uur. Veel werknemers zouden daardoor toch nog een streepje zon te zien krijgen op het einde van hun werkdag en ook de avondspits zou - zij het maar deels - nog in het licht verlopen.

Dubbele zomertijd

Tegenstanders van de zomertijd wijzen er ook op dat we in de standaard- of wintertijd eigenlijk al voorlopen op onze 'normale' tijd. Want geografisch ligt België binnen de West-Europese Tijdzone en zou het bij ons eigenlijk even laat moeten zijn als bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk of Portugal (zie kaart). Ook Nederland, Frankrijk en Luxemburg bevinden zich in die situatie.

De Belgische tijd liep in het verleden al gelijk met het Verenigd Koninkrijk. Pas tijdens de Eerste Wereldoorlog werd ons land door de Duitse bezetter verplicht zijn klok gelijk te zetten met Duitsland. Na de oorlog keerden we terug naar de Britse standaardtijd GMT (Greenwich Mean Time), die we aanhielden tot aan de Tweede Wereldoorlog. Duitsland verplichtte ons toen opnieuw de klok te verzetten en deze keer bleef de situatie na de bevrijding dezelfde.

Daardoor zitten we nu nog altijd een uur 'voor' op de normale tijd. Altijd zomertijd zou daar nog eens een uur bijdoen. 

De Europese tijdzones met in het blauw de West-Europese Tijd en in het rood de Midden-Europese tijd. België, Nederland, Frankrijk, Luxemburg, Monaco, Andorra en Spanje behoren geografisch eigenlijk eerder bij Portugal en het Verenigd Koninkrijk. Beeld rv

Atijd wintertijd?

Altijd wintertijd dan maar? In de winter zou er dan niets veranderen: eind december wordt het dag rond 8.45 uur en gaat de zon rond 16.45 onder. Het verschil komt er uiteraard pas in de zomer: op 21 juni zou het dan niet 'pas' om 5.30 uur licht worden, maar wel al om 4.30 uur. De zon zou 's avonds niet ondergaan om 22 uur, maar 'al' om 21 uur. 

Voorstanders beschouwen die uren als 'normaler', tegenstanders zien de ochtendlijke uren licht als 'verloren'. Wat heb je aan daglicht om 4.30 uur? Al zou dat nadeel wel omgebogen kunnen worden in een voordeel door werknemers bijvoorbeeld toe te laten vroeger te beginnen werken in de zomer.

Ook in wetenschappelijke literatuur worden de voordelen van zomertijd in twijfel getrokken. Dat er minder verkeersongelukken plaatsvinden doordat het langer licht is in de zomer valt bijvoorbeeld wetenschappelijk niet hard te maken. 

Verschillen in Europa?

Wat er ook van zij, het zijn de Europese lidstaten zelf die na de afschaffing van de wissel mogen kiezen naar welke standaardtijd ze overschakelen. Want de wissel is dan wel vastgelegd in een Europese verordening, de tijdzone zelf waar elke lidstaat toe behoort, niet. 

Het wordt in theorie dus mogelijk dat er nieuwe verschillende tijdzones komen in de Europese Unie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden