Vrijdag 02/12/2022

AchtergrondMuziek

Wat vrolijke of trieste muziek is, blijkt niet universeel

Traditionele dansers en zangers op de Hagen Show, een festival in Papoea-Nieuw-Guinea.  Beeld Universal Images Group via Getty
Traditionele dansers en zangers op de Hagen Show, een festival in Papoea-Nieuw-Guinea.Beeld Universal Images Group via Getty

Wie op de zomerse muziekfestivals met de massa meedeint, zou zweren dat iedere beat en riff ieder mens op dezelfde manier raakt. Maar dat klopt niet, zo toont nieuw onderzoek.

Barbara Debusschere

In het Westen kun je er als dj zeker van zijn dat je dansers op de vloer krijgt met een stevig nummer in ‘majeur’. En bij begrafenissen laten we muziek in ‘mineur’ klinken.

‘Majeur’ en ‘mineur’ verwijzen naar het verschil in toonsoort. In majeur zitten er vier halve tonen tussen de eerste en derde toon van de toonladder. In mineur is die afstand een stuk kleiner, met drie halve tonen tussen de eerste en de derde toon. Mineur klinkt meestal droevig, majeur vrolijk.

Wanneer we van concerten genieten, krijgen we dan ook steevast de indruk dat het ‘de universele kracht van muziek is’ die iedereen in het publiek op dezelfde manier meesleurt richting krop in de keel of danspasjes.

Maar wetenschappers stellen nu vast dat de impact van muziek niet zo universeel is. In een nieuwe studie gepubliceerd in vakblad PLOS ONE toont een team van Australische en Duitse onderzoekers hoe mensen die afgesneden van de westerse wereld leven, muziek in majeur niet per se opgewekt en in mineur niet noodzakelijk droevig vinden.

Positieve emoties

Zo’n 170 mensen uit geïsoleerde culturen in het regenwoud van Papoea-Nieuw-Guinea kregen toonladders en melodieën in mineur en majeur te horen. Zij moesten daarop aangeven welke ze ‘vrolijk’ vonden klinken. Datzelfde experiment herhaalden de vorsers bij zestig Australiërs en negentien Australische muzikanten.

Resultaat: de Australische burgers en muzikanten associeerden toonladders in majeur duidelijk veel meer met vrolijkheid dan die in mineur. Maar bij de groep mensen die in hun leven minimaal blootgesteld werden aan westerse muziek bleek dat niet zo te zijn. Wie zo goed als nooit eerder contact had met westerse muziek wordt niet blijer van muziek in majeur en weemoedig bij nummers in mineur.

Een mogelijke verklaring is dat muziek in majeur duidelijk vaker voorkomt in onze cultuur. Het kan zijn dat we die muziek als positiever ervaren gewoon omdat we ze vaker horen.

Wat volgens de onderzoekers ook kan, is dat we de context aan de muziek koppelen. Muziek in majeur weerklinkt in het Westen heel vaak in de context van leuke gebeurtenissen. Het kan dat we de positieve emoties die we aan de muziek in majeur toeschrijven vooral te maken hebben met die blije omstandigheden. Als je maar vaak genoeg die koppeling meemaakt, dan is de kans groot dat je die positieve emoties ook ervaart op plekken en momenten die niet specifiek feestelijk zijn. Dan lijkt het puur muziek die je opbeurt, maar wellicht is dat dus niet zo.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234