Maandag 28/11/2022

AchtergrondGezondheid

Wat moet je doen bij een kwallenbeet? ‘Dat van die pipi, dat is een fabeltje’

De kompaskwal kan gemene brandwonden veroorzaken. Te mijden, dus. Beeld Getty Images
De kompaskwal kan gemene brandwonden veroorzaken. Te mijden, dus.Beeld Getty Images

Met deze hete dagen zoeken veel mensen verkoeling aan zee. Maar let op, want de kust kampt met een kwallenplaag. Hoe gevaarlijk zijn ‘onze’ kwallen, en wat doe je best bij een beet?

Thomas Rosseel

“De meeste kwallen aan onze kust behoren tot de oorkwallen”, zegt Hans De Blauwe, kwallenexpert bij Natuurpunt en auteur van het boek Strandvondsten. “Die zijn doorzichtig, met meestal vier witte cirkeltjes binnenin. Op het strand is die kwal ongevaarlijk. De tentakels zijn dan ingetrokken. Maar als je met de onderarm, waar de huid dunner is, in contact komt met de uitgestrekte tentakels van een zwemmende oorkwal, dan kan dat tot een lichte irritatie leiden.

“Die tentakels bevatten miljoenen pijltjes met een opgekrulde draad, verbonden met een gifzakje. Bij aanraking schieten de pijltjes in onze huid. Dat kan irritatie of brandwonden veroorzaken. In erge gevallen kan het slachtoffer verlamd geraken en verdrinken. Een kwal aanraken doe je dus het best aan de gladde bovenkant, want de tentakels zitten op de rand of onderaan.”

De kwal in onze contreien die wél gemene brandwonden kan veroorzaken, is de kompaskwal. “Die kun je herkennen aan de bruine lobjes aan de rand en lijnen naar het centrum. Blijf ervan weg, net als van de gele haarkwallen met een diameter van veertig centimeter of meer. Er is ook nog de hydromedusa of Japanse kruiskwal, die irritatie kan veroorzaken maar ook verlamming. Die komt voor in de spuikom van Oostende en in Zeeland. Als er veel van zijn, wordt het zwemwater tijdelijk gesloten.”

Wie naar de Middellandse Zee of de Atlantische Oceaan op reis gaat, moet extra voorzichtig zijn, weet De Blauwe. ‘’In Zuid-Europa tot ongeveer Bretagne komt de parelkwal voor, die ook gemeen kan steken.”

“Heel soms vallen mensen in zwijm door een beet, kampen ze met ademhalingsnood en krijgen ze een bloeddrukval”, weet dermatoloog Thomas Maselis. “Dat kan in principe zelfs dodelijk zijn, maar met de kwallen die we hier kennen gebeurt dat zelden tot nooit. Meestal draait het bij een beet om een pijnlijke ervaring en irritatie, die overgaat in jeuk. De klachten verdwijnen vanzelf tussen de 24 en 72 uur na de beet.”

Spoelen met warm water

“Wrijven is vaak een eerste reactie bij pijn, maar doe dat nooit bij een kwallenbeet”, waarschuwt de dermatoloog. “Als je wrijft, verspreid je de irriterende stoffen verder over je huid en zal je nog meer last krijgen. Indien mogelijk spoel je met warm water, rond de 40 graden. Niet warmer natuurlijk, anders verbrand je je. Warmte neutraliseert de giftige stoffen. Nadien kun je afkoelen met ijs om de jeuk aan te pakken. Maar op het strand heb je die zaken vaak niet voorhanden. We raden dan aan om een kwartier tot een halfuurtje te spoelen met zout water, uit de zee zelf. Dat zoute water lost de tentakeltjes een beetje op. Zie je de doorntjes zitten, trek die er dan met een pincet uit.”

Sommige mensen vertonen een allergische reactie op een kwallenbeet. Maselis: “Neem een pijnstiller, en blijf je je na een beet niet goed voelen, ga dan zeker langs bij de huisarts.” Op een kwallenbeet plassen, zoals al eens wordt geopperd, heeft geen enkele zin. “Dat is een fabeltje, bovendien stink je dan ook nog eens naar pipi.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234