Zondag 29/01/2023

NieuwsbriefKlimaat en wetenschap

Wat altijd eenvoudig was, lijkt met de dag complexer te worden

null Beeld RV
Beeld RV

Tweewekelijks de nieuwsbrief van onze journaliste Barbara Debusschere in uw mailbox? Ontvang hem hier.

Barbara Debusschere

Dag lezer,

Waarom zijn video’s waarin schattige of hilarische dieren de ster zijn meer dan ooit zo’n enorme hit? Zeer wellicht omdat we onszelf in hen herkennen en omdat hun gedrag en onze band met hen zo heerlijk eenvoudig lijkt. Dat is, zeker nu, onweerstaanbaar. Want wat altijd eenvoudig was, lijkt met de dag complexer te worden. Je concentreren, bijvoorbeeld. Jezelf verwarmen. Of besparen door niet te stoken maar dan wel proberen vermijden dat er geen schimmel in huis opduikt. En wil je nog iets begrijpen van je energiefactuur dan heb je nu blijkbaar minstens een doctoraat in de kansberekening nodig.

Toegegeven, de wereld is complex. ‘Het is toch ingewikkelder dan dat’ is niet toevallig het meest gehoorde zinnetje dat reporters te horen krijgen van wetenschappers. Wie daar meer over wil weten, kan te rade bij de Britse arts Ben Goldacre, die er het amusante en leerrijke boek I Think You’ll Find It’s a Bit More Complicated Than That over schreef.

Maar omdat er te midden van gedoe over regenboogbanden, fouten in de begroting, gasprijsslangen en die gruwelijke oorlog nood is aan wat aangename eenvoud, signaleert de wetenschapsredactie met nadruk 23 november, afgelopen woensdag. Dat was een uitzonderlijk ongecompliceerd blije dag voor ons land. Niet alleen wonnen de Rode Duivels toen nog wel een WK-wedstrijd - zij het op lamlendige wijze-, ons land kon een paar uur daarvoor ook uitpakken met een nieuwe astronaut. Het Europees Ruimtevaartagentschap ESA koos er vijf uit meer dan 22.000 kandidaten uit 22 landen. Dat onze landgenoot Raphaël Liégeois bij het selecte kransje overbleef is bepaald straf voor het ‘kleine’ België.

Liégeois is tuk op het ingewikkeldste wat er is: hoe hersenen werken, in beeld te brengen zijn en zich onder de extreme omstandigheden in de ruimte handhaven. De kans bestaat ook dat hij ooit op de maan stapt. Die maan is dan wel een trouwe bekende, maar we weten er vandaag minder van dan je zou denken.

Ondertussen investeert de Europese ruimtevaart ook in ruimte-exploratie om de mens op deze planeet te helpen, onder andere door de ook al erg complexe klimaatcrisis te beheersen. Zo is het vanuit de nabije ruimte makkelijker in real time aan crisisbeheer te doen bij zware bosbranden of overstromingen en kan Europa zo ook CO2-uitstoot precies in kaart brengen.

En er zijn plannen voor enorme zonnepanelen-installaties in de ruimte. De opgewekte energie zou vanop gigantische satellieten naar miljoenen huizen op aarde worden gestraald. Klinkt enorm ingewikkeld, maar mocht het lukken, zou dat een fabelachtige en plotsklaps ‘eenvoudige’ oplossing voor ons grootste probleem zijn.

Ondertussen is het belangrijk de hoop niet te verliezen, benadrukt Jane Goodall. “Tors de problemen van de wereld niet op je schouders, maar start vandaag met je in te zetten voor iets wat je nauw aan het hart ligt”, zegt de beroemde gedragsbiologe die vrijdag naar ons land komt. Goodall is de vrouw die de wereld toonde hoeveel ‘mens’ er in mensapen zit. Haar pionierswerk heeft ertoe geleid dat er almaar meer onderzoek is naar onze gelijkenissen en relatie met dieren. Ook het nieuws dat de relatie tussen de zogenaamd ‘afstandelijke’ katten en hun baasje sterker is dan gedacht, is schatplichtig aan de ontdekkingen van de Britse.

Vandaag maakt Goodall zich zorgen over de oorlog en over het feit dat we vandaag met acht miljard zijn. Maar, zo weet de 88-jarige natuuractivist, er is een alternatief om je laten verlammen door de complexe sores van vandaag. Ze put hoop uit het feit dat de natuur zich opmerkelijk goed en snel kan herstellen wanneer de mens dat maar toelaat, iets wat ook journaliste Cal Flyn beschrijft in haar verslag over de natuur op twaalf van de meest vernielde en vervuilde plekken op aarde.

En Goodall ziet dagelijks in tientallen landen hoe eenvoudigweg zorg dragen voor je omgeving -of het nu over afval, een vervuilde rivier of zwerfhonden gaat- mensen terug hoop geeft. “Start met handelen. We hebben allemaal wel iets of iemand waar we meer, beter zorg voor kunnen dragen”, is dan ook Goodalls devies.

Wie bijvoorbeeld zoals Roger Cox advocaat is, kan nalatige overheden en fossiele bedrijven als Shell laten veroordelen wegens nalatigheid. Die vonnissen zijn niet toevallig gebaseerd op het principe van de ‘zorgplicht’ die overheden en bedrijven hebben tegenover burgers. Dat vandaag niet iedereen optimistisch en monter de handen uit de mouwen steekt, weet Goodall ook wel. Maar zelfs voor wie zich vooralsnog verdooft met ellenlange digitale scroll-sessies heeft zij hoop. Want bij wie veel naar al die dierenvideo’s kijkt, die je onvermijdelijk tegenkomt, dringt het besef wellicht toch druppelsgewijs binnen dat wij ook dieren zijn en we deel uitmaken van de natuur. Dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten en er alle belang bij hebben ervoor te zorgen dat dat schuitje niet zinkt.

Zorgzame groeten,

De wetenschapsredactie

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234