Vrijdag 10/07/2020

Keerpunt

Wat als de machine de baas wordt?

Beeld Thinkstock

Zelfrijdende auto’s, schaakcomputers, drones, slimme robots... Maakt artificiële intelligentie (AI) ons leven interessanter, comfortabeler, veiliger? Of gaat het sneller dan we aankunnen en neemt AI zachtjesaan ons leven over?

Garri Kasparov

Voorzitter van de Human Rights Foundation en voormalig wereldkampioen schaken. Zijn boek Deep Thinking, over de relatie tussen mens en machine, verschijnt in het voorjaar van 2017 bij PublicAffairs.

"Machines nemen de plaats van de mens in sinds de eerste machine vele duizenden jaren geleden werd uitgevonden – de dag erna creëerde ze wellicht meteen nieuwe jobs toen drie mensen moesten worden aangenomen om ze te repareren. Mensen kunnen zich aanpassen. We zijn creatief. We gebruiken machines om nieuwe dingen te maken, nieuwe problemen op te lossen en hele nieuwe industrieën te creëren die we ons nog niet kunnen voorstellen. Doemdenken is makkelijk, en natuurlijk. We zien wat verloren gaat, maar we zien de nieuwe dingen pas als ze er zijn.

"Tijdens mijn schaakwedstrijden tegen de IBM-computer Deep Blue 20 jaar geleden, leerde ik dat de mens altijd manieren zal vinden om machines te maken die hem imiteren. Maar terwijl mensen nog altijd schaken, zullen massa’s beroepen naarmate machines meer kunnen, de weg opgaan van de liftbediende. Het goede nieuws is dat intelligente machines ons ook verlossen van saai werk, waardoor wij weer creatiever en ambitieuzer kunnen worden – hoewel ‘bevrijd’ voor de ene, voor de andere ‘werkloos’ zal betekenen, althans op de korte termijn.

"Vooral de ambitie van de mens zal bepalen of we de automatisering een stap voor blijven, en dat baart me grotere zorgen dan moorddadige robots. De enorme productiviteitstoename die machines bieden, moet agressief geïnvesteerd worden, en mag niet verspild worden. We zijn er heel goed in machines te leren hoe ze onze oude jobs moeten doen – en dus is de oplossing nieuwe jobs uit te vinden. De enige werkzekerheid die de mensheid nog rest, is de verkenning van het nieuwe en het onbekende."


Paul Faassen
Beeld Paul Faassen

Nnedi Okorafor

Sciencefiction- en fantasyschrijver. Haar jeugdroman Akata Witch 2: Akata Warrior komt uit in de herfst van 2017.

"Als ik nadenk over de impact van AI in de ­toekomst, denk ik spontaan aan de wegen in Afrika. Plaatselijk geproduceerde robots regelen het verkeer al in Kinshasa in de Democra­tische Repu­bliek Congo. De door zonne-energie aangedreven, 2,5 meter grote robots staan op een beperkt aantal kruispunten om chauffeurs en voetgangers te behoeden voor ongelukken.

"De robots werden gecreëerd door Thérèse Izay Kirongozi, een ingenieur uit Kinshasa. Ze hebben een roterende romp die hen in staat stelt het werk van vier verkeerslichten te doen. Ze zijn ook ­uitgerust met camera’s die het gedrag van ­chauffeurs registreren. De robotverkeersagenten werken de klok rond en de mensen zijn er dol op. Én ze zijn niet corrupt.

"Er wordt over gesproken om de robots ook in andere Afrikaanse landen te gebruiken. Als ze ingezet worden in verkeersjungles zoals Lagos en Caïro, dan is de logische volgende stap dat ze ook uitgerust worden met AI om hun complexe taak beter te doen. De files in Afrika’s grootste steden zullen oplossen, waardoor efficiëntie ook ­mogelijk zal worden op veel ruimere schaal."

Faith Popcorn

Futurist, auteur en CEO van Brain Reserve, een strategisch consultancybureau.

"Jazeker, het is mogelijk dat duizenden mensen door robots vervangen worden. De Oxford University berekende dat 47 procent van de Amerikaanse werknemers binnen 20 jaar zijn werk zal ­verliezen door de automatisering. Pepper, de humanoïde robot, kaapt volop receptionistenjobs weg. De AI-dienst Brain.fm kiest de muziek waarnaar onze olympiërs luisteren als ze trainen. En programma Quill schrijft het financiële nieuws. Een gegarandeerd minimuminkomen zal snel een feit zijn in Amerika zodra lonen iets van het verleden zijn.

"Maar tezelfdertijd zullen stemherkenning en transcriptiesoftware ons in staat stellen Grote Romans te spreken en niet te schrijven. Verta­lingsapps staan op het punt realtime-gesprekken rond de wereld te sturen. Watson, de supercomputer van IBM, redde wellicht het leven van een vrouw in Tokio toen hij een zeldzame vorm van leukemie diagnosticeerde. Robots zoals Robear zullen de eenzaamheid verdrijven als we straks 150 jaar worden. Als we mentaal verlost zijn van de last van het werken, zullen we onze maatschappij misschien op een hoger niveau tillen en weer een Gouden Eeuw beleven. Ik doe mee!"

Neil Harbisson

Britse kunstenaar en cyborgactivist. Hij werd kleurenblind geboren, maar liet een antenne in zijn schedel inplanten waardoor zijn kleurperceptie het visuele spectrum overstijgt.

"Ik denk niet dat het machines zal interesseren ons te vermoorden en te vernietigen; dat zou niet intelligent genoeg zijn – mensen weten al hoe ze dat moeten doen. De ‘dood door robot’ vermijden is wel niet onze enige bekommernis nu artificiële intelligentie in opmars is.

"Als we niet willen dat de technologie intelligenter wordt dan de mens, moeten mensen technologie worden. Als we cyborgs worden, kunnen we ons in hetzelfde tempo ontwikkelen als onze technologische tegenhangers. Door artificiële ­zintuigen aan ons lichaam toe te voegen, zullen we in staat zijn onze perceptie van de realiteit uit te breiden, zullen we meer kennis verwerven en intelligenter worden.

"Wij zijn de eerste generatie die werkelijk kan beslissen wat we willen zijn als soort. We kunnen nieuwe zintuigen toevoegen, onszelf herontwerpen. De evolutionaire stap die we moeten zetten, is dat we versmelten met de technologie en actief deelnemen aan de geboorte van ons toekomstige zelf."

Susan Bennett

Stemactrice en sinds 2011 de originele stem van Siri, de iPhone van Apple.

"Het lijkt alsof we minder dan vroeger onze ­hersenen moeten gebruiken. Al onze digitale ­toestellen geven ons instant informatie die we in het verleden moesten opzoeken, waarvoor we boeken moesten openslaan, de computer in ons hoofd moesten gebruiken. Sterft het brein net zoals spieren af als het niet gebruikt wordt? Als machines slimmer worden, gebeurt het tegenovergestelde dan met ons?

"Tenzij machines uitgerust worden met menselijke emoties, zullen we nieuwe intelligente wezens hebben die elkaar niet haten vanwege ras, afkomst, religie – iets waartoe de mens niet in staat was in de voorbije 6.000 jaar waarin de beschaafde mens op deze planeet rondliep. Maar zullen ze in staat zijn kunst, muziek, literatuur te creëren? Of comedy?

"Daar zullen we in de komende jaren achter komen. Misschien zal AI de mens vervangen en zal Siri ons daar kalmpjes naar begeleiden. Apple veranderde voor de iOS7 alle Siri-stemmen, en ik prijs me gelukkig dat ze mijn stem niet meer zal hebben. Misschien die van Morgan Freeman?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234