Donderdag 15/04/2021

ColumnDe Schaal van Mulders

‘Waarom zijn het geluksvogels?’, vraagt mijn dochter. ‘En niet geluksduizendpoten?’

null Beeld © Zoonar.com/ARTUSH
Beeld © Zoonar.com/ARTUSH

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

Mijn dochter van acht moet naar een plek vol onbekende kindjes. Voor haar is dat altijd een beetje stressen. In haar rugzak tref ik een knuffel aan: een witte eenhoorn met een regenboog op zijn rug en een kapsel dat er punk uitziet.

“Heb je die van een vriendin gekregen?” wil ik weten.

Ze zegt: “Nee, die heb ik daar zelf ingestopt. Zo ben ik gerust, snap je?”

Ik zeg dat ik dat natuurlijk kan snappen.

In de keuken, terwijl ik blauwe bessen toevoeg aan ontbijtgranen, bedenk ik plagen en gevaren waartegen eenhoorns met fluo-bles niet helpen. Of misschien wel. Weten wij veel wat ons bedreigt en wat ons kan beschermen. Zelfs vaccins, die vluchtheuvels van wetenschappelijk vernuft, zijn een bron geworden van argwaan en twijfel.

Gehaast als wij zijn, glippen we met de auto nog net door het groene licht bij het kruispunt. “Wij zijn geen pechvogels”, zeg ik tegen mijn dochter. “Wij zijn geluksvogels.” Het is een opvatting waarvan ik mijzelf al een leven lang probeer te overtuigen.

Zij vindt het raar dat bij voorspoed en tegenslag vogels betrokken worden. “Het zouden alle dieren van de wereld kunnen zijn”, zegt zij. “Geluksvarkens, bijvoorbeeld. Gelukskoeien of geluksduizendpoten. Waarom dan precies geluksvogels?”

Op die vraag moet ik het antwoord schuldig blijven. Om de aandacht van mijn onwetendheid af te leiden, vraag ik of zij weet dat duizendpoten niet echt duizend poten hebben.

Dat lijkt haar te ontgoochelen, zoals het mij ook ontgoochelde toen ik het voor het eerst hoorde. Waarom liggen er in de woorden van volwassenen zo vaak onwaarheden besloten?

Terwijl mijn dochter naar toneelles is, zoek ik de waarheid op over poten en vogels. Dé duizendpoot bestaat niet, lees ik, want er zijn duizenden soorten duizendpoten. De duizendpoten die je in je achtertuin kunt tegenkomen, hebben zo’n dertig tot tweeënveertig poten.

Het is lang geleden dat ik nog een duizendpoot in het wild ben tegengekomen. Er bestaan exemplaren die wel een kwart meter lang kunnen worden. Dan nog hebben ze geen duizend poten, zodat de Engelse benaming centipede toepasselijker is. ‘Zelfs miljoenpoten blijven steken op slechts honderden poten’, lees ik. In biologie zit soms tragiek verscholen.

Dat van de pechvogel wil ik nu ook weleens – welja - uitvogelen. Het woord blijkt oorspronkelijk uit het Duits te komen. Daar was het de benaming voor een vogel waarvan de mensen dachten dat hij ongeluk bracht. Ze trachtten de vogel, en meteen ook het ongeluk, te vangen door pek (Pech in het Duits) op een tak te smeren.

Dat moet ik aan mijn dochter vertellen. En ook dat er later op scholen een pop werd gebruikt in de vorm van een vogel. Hij was gevuld met erwten of zaagsel. Gedroeg een leerling zich onbehoorlijk, dan gooide de meester hem de pechvogel toe. De leerling moest die dan terugbrengen en kreeg met de plak een klap op de hand.

De herkomst van ‘geluksvogel’ is minder duidelijk. Volgens etymologiebank.nl moet daarbij niet gedacht worden aan een speciale vogel. Synoniemen van het woord zijn onder meer boffer, bofkont, gelukskind, gelukzak en gelukshans.

Zelf heb ik altijd gehouden van hoerensjans.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234