Vrijdag 15/11/2019

De dag van

Waarom vinden we sommige dingen grappig?

Paus Franciscus, kerkvorst en lachebekje. Beeld EPA

Elke dag wordt er wel iets gevierd. Of het nu Dag van de Klant, het Pluimvee of het Palindroom is. De Morgen beantwoordt daarover deze zomervakantie elke dag een goede vraag. Vandaag: de verjaardag van Groucho Marx.

"Ik zou graag de mens ontmoeten die seks heeft uitgevonden. Ik ben benieuwd waar die nu aan werkt", "Ik weiger tot een club te behoren die mij als lid wil." Of anders het moeilijk vertaalbare "Outside of a dog a book is man’s best friend. Inside of a dog, it’s too dark to read."

Groucho Marx (1890-1977) is nog steeds de ongekroonde koning van de oneliner. Uiteraard gaat zijn erfenis nog veel verder dan dat. Als aanvoerder van de Marx Brothers was hij niet minder dan een comedy-pionier. Samen met Charlie Chaplin, Buster Keaton en Harold Lloyd stond hij aan de wieg van de grappige film. Precies 41 jaar geleden verliet hij het rijk der levenden en dat dient geëerd. 

Groucho Marx, vandaag 128 jaar geleden geboren. Beeld rv

De man is al lang niet meer onder ons, maar zijn geestigheden doen tot op vandaag grinniken. Dat duwt ons in de richting van een existentiële vraag. Moeder, waarom lachen wij? De wetenschap toont daar bijzonder veel interesse voor en heeft het onderwerp al uit zowat alle hoeken benaderd. Zo weten we vrij goed welke hersenprocessen leiden van grap tot lach. Dat is een tikje te ingewikkeld om hier volledig uit de doeken te doen.

Bananenschil

Dan is het misschien interessanter om te bekijken waaróm we iets grappig vinden? Wat maakt dat we met (sommige) grappen moeten lachen? De wetenschap heeft drie hoofdredenen afgelijnd in evenveel theorieën. De flauwe voorbeelden van die doctrines krijgt u er gratis bij.

We beginnen bij
 de ongerijmdheidstheorie is de eerste. Die stelt dat humor ontstaat wanneer logica en gewoonten vervangen worden door situaties die normaal niet samengaan. Ter illustratie: komt een man bij de dokter, met een eend op zijn hoofd. De dokter vraagt wat er aan de hand is. Antwoordt de eend: "Het begon allemaal met een knobbeltje onder mijn linkerpoot." (start de lachband)

De superioriteitstheorie is een tweede optie. Die komt in beeld wanneer we lachen om andermans fouten, domheid of tegenspoed. Dat doet ons beter voelen dan die ander. Het klassieke voorbeeld: man loopt over straat, man glijdt uit over bananenschil, man valt. (start de lachband)

Een derde mogelijkheid is de verlossingstheorie. Die stelt dat mensen ook lachen als zorgvuldig opgebouwde spanning plotseling wegvalt. Een plat voorbeeld uit een doorsnee high school movie. De strenge leraar vraagt de klas wie een punaise op zijn stoel heeft gelegd. De leerlingen kijken naar de grond, de spanning stijgt. De leraar laat een scheet, de klas barst in lachen uit. (start de lachband)

Al zijn die theorieën misschien niet zo belangrijk? Als het maar grappig is. Of zoals Groucho zelf zou zeggen: "Those are my principles. If you don't like them, I have others."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234