Woensdag 25/05/2022

wetenschap

Waarom slapen we eigenlijk op kussens?

. Beeld Thinkstock
.Beeld Thinkstock

Hebt u zich ooit al afgevraagd waarom we op kussens slapen? We zochten een antwoord.

Mickey Steijaert

Zacht of hard, dik of dun, dons of schuim: zoveel mensen, zoveel hoofdkussens. Weinig is persoonlijker dan de voorkeur voor het kussen waarop 's nachts het hoofd te ruste kan worden gelegd. Het is dan ook vaak even wennen na de aanschaf van een nieuw kussen, wat tot slapeloze nachten kan leiden op vakantie. Maar waarom slapen we eigenlijk op kussens? Dieren hebben toch ook geen ondersteuning nodig voor hun hoofd bij het slapen? Kunnen we het kussen niet simpelweg achterwege laten?

Cultuurbepaalde voorkeuren

Het gebruiken van een ondersteuning voor het hoofd bij het slapen is in elk geval een gewoonte die zo oud is als de weg naar Rome - en zelfs nog ouder. In graftombes van Egyptische farao's werden al halve manen van steen gevonden die dienden als neksteun bij het liggen. Ook in de teksten van de Chinese wijsgeer Confucius (ca. 500 v.C.) komen al kussens voor. Het zachte kussen zoals we dat nu kennen stamt uit de Grieks-Romeinse tijd, toen stoffen als stro, riet en wol als kussenvulling werden gebruikt.

Volgens Winni Hofman, slaapexpert aan de Universiteit van Amsterdam, is het gebruik van hoofdkussens vooral cultuurbepaald. "En dat geldt eigenlijk voor de hele slaaphouding. Vroeger sliepen we in een halve zithouding in hun bedstee. In India slapen nog steeds veel mensen op gevlochten matjes, zonder hoofdkussen."

Betekent dat dat het hoofdkussen eigenlijk overbodig is? Zeker niet, zegt Pascal Mannekens, ergonoom in Mechelen en auteur van het boek Rust voor je rug, een naslagwerk over de ideale fysiologische lighouding. "Ook een Aziaat op een hard bed zal uiteindelijk lichamelijke klachten krijgen", aldus Mannekens. "We schatten dat zo'n 90 procent van alle mensen eigenlijk foutief slaapt."

Mannekens spreekt van het 'slaapsysteem', het samenspel van matras, bedbodem en hoofdkussen. Deze drie moeten goed op elkaar afgestemd zijn. "Ieder slaapsysteem moet elastisch zijn en zich goed kunnen aanpassen aan verschillende lighoudingen", doceert Mannekens. "Tijdens je slaap beweeg je voortdurend, en in ieder van die verschillende houdingen moet de ondersteuning van je nek- en ruggenwervels in orde zijn."

Gouden formule

De functie van het hoofdkussen in dit slaapsysteem is het ondersteunen van de nekwervels. Deze moeten als je op je zij ligt in het verlengde liggen van de ruggenwervels, en als je op de rug ligt ondersteunt worden door het kussen. Mannekens: "We zijn eigenlijk volledig afhankelijk van het hoofdkussen hiervoor. Overdag kun je een verkeerde houding corrigeren wanneer het pijnlijk wordt, maar 's nachts moet je kussen de nekwervels opvangen."

Volgens Mannekens is de gouden formule voor je hoofdkussen: stevig aan de nek, zacht aan de schedel. Dat kan op verschillende manieren. Het kussen kan bestaan uit verschillende materialen, waarbij de stevigere materialen onder de nek liggen. Een andere optie is een kussen dat in de juiste vorm uit schuim is gesneden, zoals zo'n ergonomisch kussen dat bij de nek dik is en onder het hoofd dun. Tot slot kun je een hoofdsteun in het kussen bouwen.

Maar dan nog moet je niet het matras en het bed uit het oog verliezen, waarschuwt Mannekens. "Mensen met nek- en schouderklachten denken vaak dat het probleem in het hoofdkussen zit, en kopen een dikkere versie. Helemaal fout. Het probleem zit dan meestal juist in een te hard matras, waar de schouders niet goed in wegzakken."

Moeten we niet gewoon op een vertrouwd kussen slapen? "Fout, fout, fout", verzucht Mannekens. "Een verkeerde slaapgewoonte kun je toch echt het beste aanpassen. Slechte bedden zullen je uiteindelijk altijd nek- of rugklachten opleveren. Het is een foutieve gedachte dat je omwille van vertrouwdheid hier niks aan hoeft te veranderen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234