Donderdag 28/10/2021

wetenschap

Waarom proef je bloed als je sport in de kou?

. Beeld Thinkstock
.Beeld Thinkstock

Wie in de winter de kou trotseert om buiten te sporten, proeft wel eens bloed in zijn of haar mond. Maar hoe komt dat?

Het is hartje winter en daarmee vaak guur en koud. Dat is voor sommigen echter geen reden om niet fanatiek buiten te sporten. Voetballers, hardlopers, schaatsers: allemaal trotseren ze de (vries)kou om buiten hun hobby te beoefenen.

Voor al deze fanatiekelingen is het een bekend verschijnsel. Ga je flink aan de bak in de kou, dan proef je vroeg of laat een metaalachtige bloedsmaak in je mond. Vaak gaat dit gepaard met pijnlijke luchtwegen - bepaald geen pretje. Niet alleen sporters hebben hier last van. Ook stevig doorfietsen in de kou of een sprintje trekken naar de trein kan de bloedsmaak veroorzaken.

Luchtvochtigheid

Dat je luchtwegen opspelen in de kou heeft alles te maken met de luchtvochtigheid, de hoeveelheid waterdeeltjes die in de lucht zweven. Koude lucht houdt minder vocht vast dan warme. Dat geldt vooral bij vriestemperaturen, waarbij vochtdeeltjes bevriezen en de luchtvochtigheid de nul procent nadert. Bij kamertemperatuur bevat een liter lucht 17 milligram water, bij 0 graden is dat 4,8 milligram.

Normaal gesproken is droge winterlucht geen probleem. In de neusholte wordt lucht opgewarmd en bevochtigd. Maar bij zware inspanning lukt ademen door de neus niet meer, en in je mond ontbreekt een warmte- en vochtregelaar. Het gevolg: uitdroging van mond, luchtpijp en longen, wat het pijnlijke gevoel in de luchtwegen oplevert.

Waar komt dan die bloedsmaak vandaan? Dat is volgens Frans de Jongh, longfysioloog aan de Universiteit Twente, nog een raadsel. "Het zou te maken kunnen hebben met ontstekingen in de luchtweg, waardoor stofjes worden uitgescheiden die naar metaal proeven. Maar daar is nog onvoldoende onderzoek naar gedaan."

Astmatische klachten

"Een geruststelling voor sporters is wel dat er in ieder geval geen sprake is van bloed in de mond', vervolgt De Jongh. De Jongh werkt nauw samen met de sportarts van Nederlandse topschaatsers. Schaatsers krijgen regelmatig te maken met droge, koude lucht, maar van schaatsers die daarbij bloed ophoesten is volgens De Jongh geen sprake.

Vaak gaan de pijn en bloedsmaak gepaard met een moeizamere ademhaling. Dat voelt, zo valt op internetfora te lezen, alsof je vanuit het niets een astmatische aanval oploopt. Dit komt volgens De Jongh omdat de spieren rondom de luchtwegen zich spannen, als verdedigingsmechanisme tegen uitdroging. Het opzuigen van grote hoeveelheden droge lucht wordt daardoor onmogelijk. Deze verschijnselen lijken op een astmatische aanval, en worden door experts dan ook inspanningsastma genoemd.

In een Zwitsers onderzoek uit 2012 werden de luchtwegen van Olympische winter- en zomersporters vergeleken. De wintersporters bleken veel vaker last te hebben van astmatische klachten. Volgens De Jongh is dat het gevolg van sporten in de kou. "Je kweekt als het ware astma door in ernstige kou te sporten", aldus De Jongh. "Je ziet het ook bij topschaatsers, die hebben bovengemiddeld vaak astmatische klachten."

Kunstgrepen

Om pijnklachten en inspanningsastma te vermijden, raadt De Jongh aan om de functie van de neus met een kunstgreep te kopiëren voor de mond. Dit kan bijvoorbeeld door een wollen sjaal voor de mond te binden. De lucht die je uitademt maakt de sjaal warm en vochtig, waardoor ingeademde lucht op haar beurt wordt verwarmd en bevochtigd. Een andere optie is het opbouwen van de inspanning met een uitgebreide warming-up, waardoor je lichaam vóór de heftigste inspanning al is opgewarmd. Simpelweg wat rustiger aandoen waardoor door de neus ademen mogelijk blijft, kan natuurlijk ook.

Als we er astmatisch van worden, kunnen we sporten in de kou dan niet beter helemaal vermijden? De Jongh stelt ons gerust: tenzij je op topsportniveau in de kou intensief traint is de longschade minimaal. De Jongh: "Bovendien is er ander gedrag dat nog veel meer fysieke problemen veroorzaakt, namelijk niet sporten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234