Woensdag 08/12/2021

Wetenschap

Waarom probeerde deze aap met een hert te paren?

De wetenschappers konden filmen hoe een makaak zich bevredigde op de rug van een hert. Beeld Primates/Pelé, M., Bonnefoy, A., Shimada, M. et al.
De wetenschappers konden filmen hoe een makaak zich bevredigde op de rug van een hert.Beeld Primates/Pelé, M., Bonnefoy, A., Shimada, M. et al.

Op het Japanse eiland Yakushima waren wetenschappers getuige van een bijzondere versierpoging door een Japanse makaak. De aap probeerde het aan te leggen met een sikahert. Dergelijk gedrag is uitzonderlijk: het is nog maar de tweede keer dat seksueel gedrag tussen twee niet verwante diersoorten is vastgelegd.

Net als op vele andere plaatsen, leven makaken en sikaherten op het Japanse eiland zij aan zij. Ze profiteren van elkaars aanwezigheid, legt bioloog Herwig Leirs (UAntwerpen) uit. "Herten eten bijvoorbeeld van de vruchten die de apen uit de bomen laten vallen." Dat de apen ook wel eens op een hert kruipen, is niet uitzonderlijk. "Dat doen ze van jongs af, als speelgedrag. Dat de herten dat toelaten, was al geweten."

Het exemplaar dat Franse en Japanse wetenschappers nu bestudeerden, vertoonde echter duidelijk seksueel gedrag naar minstens twee vrouwelijke herten. En dat is wel uitzonderlijk. In onderstaand filmpje is te zien hoe een eerste hert probeert de ontkomen aan de ongewenste intimiteiten, maar een tweede het allemaal toelaat. De makaak maakt vervolgens meerdere seksuele bewegingen op de rug van het hert - de onderzoekers benadrukken dat er geen penetratie was - en na afloop likt het hert rustig haar rug schoon.

Waarom het mannetje dat deed? De meest realistische hypothese is dat het mannetje geen toegang had tot vrouwtjes van zijn eigen soort, zo schrijven de onderzoekers in Primates. Volgens Leirs is het niet uitzonderlijk dat mannetjes die in de eigen populatie niet aan hun trekken komen op een andere manier proberen seks te hebben. "In de Zoo ziet men bonobo's bijvoorbeeld ook soms masturberen, al gebruiken die daar gewoon hun hand voor", zegt hij. "Ook van dolfijnen is geweten dat ze masturberen door over voorwerpen te bewegen."

Necrofilie

Dat apen masturberen op een hert, en dat dat hert dat zonder veel problemen toelaat, is echter ongezien. Slechts eenmaal eerder werd seksueel gedrag tussen twee totaal verschillende soorten vastgesteld. In 2014 observeerden wetenschappers hoe een zeebeer een koningspinguïn tot seks dwong.

Toch zijn dit niet meer dan anekdotes, meent Leirs, en kunnen we uit dit soort studies weinig leren. "Het bevestigt in het allerbeste geval dat masturbatiegedrag iets is dat niet uitzonderlijk bij mensen voorkomt."

Er zijn nog wel meer studies die wijzen op vreemd seksueel gedrag bij dieren in het geval van seksuele deprivatie. Zo verscheen enkele jaren geleden een Nederlandse studie over necrofilie bij eenden. De studie beschreef hoe een mannelijke eend tegen een gebouw was gevlogen en meerdere mannetjeseenden met de dode eend wilden paren. "Onder eenden is er een grote competitie om met vrouwtjes te kunnen paren", legt Leirs uit. "Daardoor kunnen de mannetjes hun hormonen vaak niet de baas en proberen ze te paren met elke eend die ze tegenkomen. In dit geval was dat dus een dode, mannelijke eend die op de grond lag."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234