Donderdag 12/12/2019

Ruimtevaart

Waarom NASA een van haar ruimtesondes op zelfmoordmissie naar Saturnus stuurt

Saturnus. Beeld Thinkstock

Nog negen maanden: zoveel tijd rest er ruimtetuig Cassini nog vooraleer het zijn allerlaatste duik into eternity mag maken. Na 20 jaar trouwe dienst laat NASA de sonde crashen in de atmosfeer van Saturnus. Het is de allereerste sonde die zich zo dicht bij het oppervlak van die planeet zal begeven: "Het is een zelfmoordmissie", zo klinkt het bij NASA. 

Al twintig jaar beweegt NASA-sonde Cassini zich door onze ruimte. Tijdens die trouwe dienstjaren bracht het onder andere verschillende stormen op de oppervlakte van Saturnus in beeld, zond het een sonde uit naar Titan - een van de manen rond de planeet - en toonde het de schoonheid van de zeshoekige Noordpool rond Saturnus zwermt. Nu de sonde bijna aan het eind van zijn leven gekomen is – de brandstof raakt stilaan op – heeft NASA zijn oudgediende nog een laatste opdracht gegeven: een blik werpen in het mysterie die 'de ringen van Saturnus' heten.

"Op dit moment kunnen we helemaal niet inschatten hoeveel materie er zich precies in die ringen bevindt", zegt Preston Dyches, woordvoerder van NASA. "De hoeveelheid materie is een grote indicator om te berekenen hoe oud de ringen precies zijn, en hoe ze gevormd werden. Dat is op dit moment nog een groot mysterie. Als we erin slagen meer inzicht te krijgen in de ringen, vertelt ons dat meteen ook meer over de manier waarop planeten en sterren zich vormen."

Meer inzicht in de ringen, zou de wetenschap dus ook meteen meer inzicht kunnen geven in de manier waarop ons melkwegstelsel in elkaar zit. Het is namelijk erg waarschijnlijk dat ook andere planeten – waaronder onze eigen aarde – oorspronkelijk gevormd werden uit lagen stof, gas en materie die rondzwermden rond onze zon.

Verkennende banen 

Om meer inzicht te krijgen in het mysterie begon Cassini recent aan een aantal verkennende banen om de ringen van Saturnus. De grote finale die NASA voor de sonde in gedachten heeft, zou echter wel eens de meest markante onderzoeksresultaten tot nu toe kunnen opleveren.

In september 2017 gaat de sonde officieel offline. Tot die tijd zou Cassini 22 cirkels rond Saturnus gaan maken. De bedoeling is dat de sonde bijzonder dicht tegen de ringen zou kunnen varen om er zo de dichtheid te bestuderen en ook de manen die zich in die buitenste ringrand bevinden. Dat onderzoek is echter nog niet het hoogtepunt van Cassini’s allerlaatste missie: na een tussenstop op de rand is het de bedoeling dat de sonde zich vol in de richting van het oppervlak van de planeet zal storten, recht de atmosfeer in - iets wat nog geen enkel ander schip Cassini ooit voordeed. 

Saturnus. Beeld Thinkstock

Dat de sonde ooit nog uit de atmosfeer van Saturnus zal terugkeren, is dan ook een utopie: door de enorme hitte en wrijvingskracht zal het materiaal uit elkaar getrokken worden en in vlammen opgaan. "We gaan eruit met een Blaze of Glory", zo klinkt het bij het onderzoeksteam.

Zelfmoordmissie 

Toch komt de zelfmoordmissie er niet alleen voor wat spectaculair vuurwerk: het is ook hoogst noodzakelijk. Het ruimtetuig zal binnen een paar maanden tijd namelijk zonder brandstof komen te zitten. "Het is onmogelijk om de missie nog langer aan te houden, als we de sonde niet meer kunnen navigeren. De sonde laten crashen in de atmosfeer van Saturnus is dan ook de veiligste optie", zo klinkt het bij Dyches. Mocht het tuig in de ringen rond Saturnus blijven zweven, dan riskeert NASA immers dat het de manen er zal besmetten met microben en andere schadelijke stoffen afkomstig van onze aarde. 

Beeld van dat Cassini doorstuurde van de hexagoonvormige noordpool van Saturnus op December 2. Beeld NASA

Daarnaast is een dramatische finale Cassini voor de wetenschap uiteraard ook een uitgelezen kans om nieuwe kennis op te doen: "Terwijl de ruimtesonde de atmosfeer induikt, zullen er nog verschillende instrumenten werkzaam zijn, waaronder ook de massa-spectrometer. Dat instrument kan geuren in detecteren, en op die manier bepalen welke gassen en chemische stoffen er allemaal in die inner cirlcle ronddwalen."

"De kennis die we tot nog toe opgebouwd hebben over de atmosfeer van Saturnus, kregen we vooral via telescopen die de gasmassa van buitenaf bestudeerden. We weten dan ook dat die kern voornamelijk uit helium en waterstof bestaat, maar het is goed mogelijk dat er nog kleine flinters materie of zwaardere materialen overblijven die door de telescopen niet gespot werden."

Hoeveel informatie het schip in die laatste fase nog tot bij NASA zal krijgen, is niet volledig duidelijk. "De raketmotor was voor deze missie niet ontworpen. De sonde zal zijn antennes op de Aarde gefocust houden. Maar hoelang die connectie stand kan houden, dat zullen ook wij dan pas merken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234