Donderdag 22/10/2020

Vraag van de week

Waarom komen sommige mensen altijd te laat?

Beeld Getty Images

Je kent ze wel, mensen die ‘Ik ben er zo!’ mailen, en dan pas een half uur later arriveren. Waarom komt de ene altijd te laat en de andere te vroeg? En: valt er iets aan te verhelpen?

‘Zoveel file is er anders nooit’, ‘Mijn zoon had mijn autosleutel verstopt’ tot ‘Mijn kat heeft op mijn laptop gepist’: notoire laatkomers hebben tal van excuses, maar de meest gebruikte is allicht: ‘Het zit in mijn karakter, ik kan er niets aan doen’.

Maar klopt dat ook? Journaliste Vera Spaans wijdde er een boek aan: Te laat. Waarom je nooit zomaar te vroeg of te laat bent. Ze verwijst daarin onder meer naar Amerikaans onderzoek, waarin psychologen een verschil tonen in de tijdsbeleving tussen mensen van persoonlijkheidstype A, die gehaaster, competitiever en sneller geïrriteerd zijn, en persoonlijkheidstype B, het meer ontspannen en socialere type. Type A-mensen dachten na 58 seconden dat een minuut over was, terwijl die van type B wel 77 seconden in een minuut propten. Type B-mensen overschatten dus hoeveel tijd ze hebben.

In de moderne psychologie leggen onderzoekers vaker de link tussen te laat komen en de ‘big five’, vijf persoonlijkheidskenmerken: neuroticisme (wie neurotisch is, heeft meer last van stress, bezorgdheid, irritatie en emotionele instabiliteit), extraversie, openheid, altruïsme en consciëntieusheid. Dat laatste is een moeilijk woord om persoonlijkheden te beschrijven die zeer nauw­gezet zijn.

In 2005 lieten Duitse onderzoekers 92 studenten een persoonlijkheids­test afleggen, terwijl ze in de gaten hielden welke studenten stipt op tijd verschenen. Alle studenten die te laat kwamen, bleken het laagst te scoren op consciëntieusheid.

“Niet verwonderlijk”, zegt hoofd­docent persoonlijkheidspsychologie Barbara De Clercq. “Die mensen zijn over het algemeen minder georganiseerd en gedisciplineerd. Dat uit zich in deadlines niet halen, maar ook dus vaker in te laat komen.” Toch kan de slinger ook te ver doorslaan, weet De Clercq. Zoals bij de ‘neuroot’. “Je hebt mensen die alles zo goed willen plannen dat ze toch te laat komen. Stipte mensen zijn vaak ook emotioneel vrij stabiel.”

Timemanagement

Mensen met ADHD hebben eveneens meer moeite om op tijd te ­komen. Spaans: “Bij hen gaat de overdracht van prikkels in het zenuwcentrum niet zo goed, waardoor ze moeilijker impulsen kunnen onderdrukken. Op weg van de keuken naar de buitendeur zien ze zo veel dingen die hun aandacht opeisen, waardoor ze het doel uit het oog verliezen.”

Ook het feit of je eerder een ochtend- dan een avondmens bent, zou meespelen, zegt Spaans. “Uit onderzoek bleek dat 30 procent van de mensen ochtendmens is, 30 procent avondmens en 40 procent zit er tussenin. Avondmensen hebben het ’s ochtends vaak lastiger, terwijl ’s ochtends de afspraken het strakst zijn.”

Het valt dus psychologisch te verklaren waarom sommigen vaker te laat komen dan anderen. Kun je er dan niks aan doen? “Het zal altijd een werkpunt blijven, maar je kunt wel leren erop te anticiperen”, zegt De Clercq. “Bij studenten raad ik vaak een training time­management aan, waar ze leren schema’s maken en hun tijd beter indelen.” Spaans: “Laat de technologie voor je werken. Gebruik je agenda, zet notificaties en bereken vooraf je reistijd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234