Zondag 19/01/2020

Vraag van de week

Waarom kalen mannen volgens een vast patroon?

Beeld Tim Coppens

Een wijkende haarlijn, brede inhammen en een kruin die steeds minder kruint: mannelijke kaalheid voltrekt zich altijd volgens een vast patroon. Jammer voor de ijdeltuiten onder de ‘slachtoffers’. Maar waarom verliezen ze hun wilde haren volgens een bepaald stramien?

Het begint altijd eerst bij de slapen en op de kruin. Terwijl het haar op het achterhoofd, ter hoogte van de oren, nog járen kan blijven zitten, net als bij de benedictijner monniken. Die schoren hun kruin met opzet kaal (tonsuur) als teken dat ze alle ijdelheid en seksualiteit achter zich lieten om zich aan het geestelijk leven te wijden.

Er is inderdaad sprake van een ‘mannelijk kaalheidspatroon’, vertelt hoogleraar dermatologie Henry de Vries. “Sommige mannen denken dat het begon met een terugtrekkende haargrens of juist op de kruin, maar het begint vaak op beide plekken tegelijk.”

Echt charmant is dat kaalheidspatroon niet: de haargrens trekt zich bij de slapen almaar dieper terug en ontmoet op een gegeven moment de almaar groter wordende kale plek op de kruin. Vlak boven het voorhoofd ontstaat vaak een tijdelijk eilandje van haar dat uiteindelijk plaats maakt voor een hele brede scheiding – van oor tot oor.

Schaamstreek

De verklaring moet gezocht worden in het mannelijk hormoon testosteron. Alle haarzakjes hebben receptoren die reageren op dihydrotestosteron (DHT), een afgeleide van testosteron. Afhankelijk van hun locatie (schedel, kin, oren, lichaam) doen haarzakjes dat op een andere manier. En ook op de schedel maakt de locatie een verschil: de haarzakjes op de kruin en bij de haargrens laten het veelal het eerste afweten onder invloed van DHT. “Haarzakjes elders op het lijf gaan juist fanatieker haartjes produceren met het klimmen der jaren onder invloed van testosteron. Denk aan neusharen, wenkbrauwen en haar in de oorschelp.” Ook de haarzakjes op de kin reageren anders op testosteron, met als gevolg dat mannen het gebrek aan haar bovenop het hoofd kunnen compenseren met een snor of baard.  

Even tussendoor: de rol van testosteron verklaart waarom vrouwen op leeftijd doorgaans géén kale plekken op de schedel krijgen, zij produceren dat mannelijk hormoon niet of nauwelijks. En mannen die geen testosteron produceren, omdat ze zijn gecastreerd, worden evenmin kaal.

De gevoeligheid voor testosteron van haarzakjes wordt al vroeg ingeprogrammeerd: in de embryonale fase. Net als andere eigenaardigheden van ons haar; zoals het feit dat het haar in de schaamstreek meestal krult en dat haren op het lichaam dikker zijn dan die op het hoofd.

Sexy

Daarmee is de vraag beantwoord hoe het komt dat bij mannen de kruin en slapen het eerst kaal worden. Maar de eigenlijke vraag luidt natuurlijk: waar­om is dat zo? 

De Vries: “Dat is de vraag van één miljoen. Dat weet niemand.” Sterker nog: het is überhaupt onduidelijk waarom zoveel mannen een deel van hun beharing kwijtraken als ze ouder worden, terwijl verwante diersoorten als chimpansees gewoon behaard blijven. 

“Het moet te maken hebben met natuurlijke selectie dat mannelijke mensen zo zijn geëvolueerd dat veel exemplaren op leeftijd een kale schedel krijgen. Op de een of andere manier moet kaalheid mannen een voorsprong hebben gegeven. Misschien was het in de prehistorie een tijdje heel sexy om kaal te zijn en waren kale mannen extra in trek om er nageslacht mee te maken. Maar dat kunnen we ons vandaag de dag niet voorstellen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234